ΠΛΑΤΩΝ

 

ΠΛΑΤΩΝ

 

Πώς είδε τη Φύση, τον Άνθρωπο, τη Θρησκεία και τον Κόσμο;

 

Όπως είναι γνωστό, ο στοχασμός του Πλάτωνα είναι από τη φύση του απόμακρος σε σχέση με τα φαινόμενα του ορατού κόσμου.

 

Η μελέτη μας στον "Τίμαιο" μας οδηγεί σε συμπεράσματα για τον τρόπο με τον οποίο ο εκλεκτός σου Σωκράτη έβλεπε το φυσικό κόσμο.

 

Στο σημείο αυτό οι Πλατωνικές "Ιδέες" αποτελούν τις τελικές αιτίες. 

 

Ο κόσμος στη Γη και στον Ουρανό, κατά βάθος, είναι δημιούργημα το Νου και της Καλοσύνης που αφορούν στην «πρώτη Αιτία της Ιδέας του Αγάθου».

 

Σύμφωνα, λοιπόν, με ολόκληρο το νοηματικό περιεχόμενο που πηγάζει από το βάθος σκέψης του Πλάτωνα, έτσι απορρέει και εκδηλώνεται από άκρη σε άκρη η τελεολογική του σύλληψη για τον κόσμο. 

 

Αυτός ο κόσμος τόσο μέσα στην ατελείωτες ομορφιές της Γήινης Φύσης όσο και στην αρμονική συνύπαρξη των άστρων του Ουρανού αποτελεί το τέλειο δημιούργημα του Αιώνιου Νου!

 

Όμως, ο Νους, αναρωτιέται ο φιλόσοφος, μπορεί να κατοικεί μόνο μέσα σε μία ζωντανή ψυχή; 

 

Με λίγα λόγια, ο Κόσμος πρέπει και αυτός να είναι έμψυχος. Έτσι το σκέφτεται, έτσι το πιστεύει. Και, μάλιστα, ο ίδιος είναι ένας μακάριος θεός!

Για να αντιμετωπίσει ο Πλάτων την ανατέλλουσα Ατομική Φιλοσοφία, προσθέτει ακόμη ότι αυτός ο Κόσμος είναι ένας και μοναδικός, αυτοτελής και αυτόνομος γιατί ό,τι υπάρχει σαν έμψυχο υπάγεται στο σύνολό του.

 

Η ιδιότυπη σύζευξη της ψυχής του Κόσμου με την ταυτότητα και την ετερότητα έχει σαν επακόλουθο τη διπλή κίνηση του Κόσμου.

 

Λέγοντας αυτό ο Διδάσκαλος, εννοεί την καθημερινή φαινομενική περιστροφή του Σύμπαντος Κόσμου και την κίνηση των επτά πλανητών γύρω από τη Γη που, κατά την προσωπική του αντίληψη, βρίσκεται πάντα σ' ένα σταθερό χώρο και στρέφεται γύρω από τον άξονά της.

 

Η ψυχή του Κόσμου είναι, επίσης, η πηγή για κάθε κίνηση και για κάθε ενέργεια πνευματική που εκδηλώνουν τα έμψυχα όντα.

 

Ο Πλατωνικός Κόσμος είναι ένας ολοκληρωμένος οργανισμός με αυτάρκεια και, στο σύνολο του, αποτελείται από ένα τέλειο Σχήμα που είναι η Σφαίρα.

 

Κι αφού είναι Σφαίρα, άρα έχει και κίνηση κυκλική, η οποία επηρεάζει κάθε μορφή Ζωής.

 

Η επίδραση της φιλοσοφίας του Δημόκριτου για το άτομο είναι σαφής. 

 

Ο Πλάτων δεν μπορεί να αγνοήσει τις δύο αρχές του Αβδηρίτη που αφορούν "στο Κενό και τα Άτομα".

 

Η εσωτερικές φωνές τον οδηγούν να αρνηθεί το κενό πιστεύοντας σε μία εγγενή ολότητα του παντός, η οποία ενώνει το σύνολο της Ύλης.

 

Αντίθετα, στη θέση των ατόμων δέχεται δύο κατηγορίες από Ορθογώνια Πρωταρχικά Τρίγωνα, τα οποία συνθέτουν τις μικρότερες μορφές των κανονικών σωμάτων, τα τέσσερα στοιχεία, φωτιά, νερό, αέρα και χώμα.

 

Αυτά τα στοιχεία μετά τις ποικίλες αναμείξεις τους σχηματίζουν όλα τα υλικά σώματα που βλέπουμε στον ορατό κόσμο.

 

Ο Πλάτων στην πρωταρχική ύλη δεν αποδίδει καμία απολύτως ποιότητα. 

 

Ανακαλύπτει, επίσης, ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στην οργανική φύση για το λόγο ότι κάθε μορφή ύλης είναι ζωντανή.

 

Αποστρέφεται ο Διδάσκαλος τους Φυσικούς της εποχής του, που αρκούνται στην παρατήρηση των φαινομένων, γιατί πιστεύει ακλόνητα ότι κάθε παρατήρηση στη μελέτη της φύσης πρέπει να συνεχίζεται με Μαθηματικές σχέσεις και τους υπάρχοντες Νόμους.

 

Στην περίπτωση όμως αυτή, διαπιστώνουμε ότι ο ίδιος δεν μπορεί από μόνος του να διατυπώσει τον τρόπο γένεσης του Νόμου.

 

Ίσως γιατί είχε πάντα την πεποίθηση ότι από τον κόσμο της μεταβολής και της φθοράς δεν μπορεί ο νους να συλλάβει την πραγματική Γνώση.

 

Πέρα από όλα αυτά, ο σημερινός ερευνητής διαπιστώνει ότι μελετώντας τον Τίμαιο καταλαβαίνουμε ότι ο εμπνευστής του, ο Πλάτων, θεωρεί την πειραματική έρευνα άσκοπη.

 

Και ακόμη περισσότερο, δεν αναγνωρίζει επίσης ότι κάθε φυσική έρευνα πρέπει λογικά να ξεκινά από την έντεχνη "παρατήρηση του Μερικού" και να προχωρεί προς την "παρατήρηση του Γενικού", ώστε να έχει γερές βάσεις η οικοδόμηση ενός οργανωμένου συλλογισμού.

 

Επηρεασμένος από την άποψη του Διδασκάλου του, του Σωκράτη, ότι «κανένας άνθρωπος δεν είναι ουσιαστικά κακός», δίνει μεγάλη σημασία στο πρόβλημα της Θεολογίας και συμπεραίνει ότι ένα μέρος του κακού που βασιλεύει στην κοινωνία και τον κόσμο δεν είναι στην ουσία κακό.

 

Πραγματικό κακό για τον Πλάτωνα είναι μόνο το Ηθικό! Τα άλλα κακά που πηγάζουν από τον άνθρωπο και τις αποφάσεις του δεν είναι από τον Θεό, γιατί ο Θεός είναι πηγή μοναδική του Καλού.

 

Μα αυτό τον τρόπο σκέψης σαν γνήσιας και ηθικής, ο μέγας Διδάσκαλος συνδέει τη σκέψη αυτή με όλα τα θρησκευτικά στοιχεία του προσωπικού του στοχασμού.

 

Ο Θεός βοηθάει τον άνθρωπο. Ο καλός και ο δίκαιος δεν εγκαταλείπεται ποτέ από την Θεϊκή Εποπτεία και μόνο προσωρινά επιτρέπει σε επίπεδο δοκιμασίας να αντιμετωπίζει ο πολίτης της Γης.

Ούτε, όμως, ο κακός ξεφεύγει από την τιμωρία του.

 

Αν ο άνθρωπος της αδικίας και της πονηρίας δεν τιμωρηθεί στην παρούσα Ζωή, οπωσδήποτε θα τιμωρηθεί στην Άλλη Ζωή. 

 

Την τιμωρία ο θεός τη στέλνει για το καλό του, για να διορθωθεί.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Πλάτων συνέλαβε τη Θεία Πρόνοια και τονίζει με ιδιαίτερο τρόπο ότι αυτή η Πρόνοια είναι η απολύτως απαραίτητη για τον άνθρωπο της Γης και για το Σύμπαν ολόκληρο και τη στηρίζει στην Καλοσύνη, στην Παντογνωσία και στην Παντοδυναμία του Θεού.

 

Εκεί που ολοκληρώνεται η Γνώση, αρχίζει η Θρησκεία του Πλάτωνα.

Πάνω στην Ιδέα του Αγαθού δεν μπορεί να σταθεί κανένας προσωπικός θεός.

 

Οι ανθρωπόμορφοι θεοί των μύθων του Ολύμπου σαν στοιχεία μιας πρωτόγονης εποχής δεν μπορούν να αναπαύσουν και να γαλουχήσουν την ψυχή του Πλάτωνα. 

 

Με τον τρόπο αυτό, για να μη θίξει τις μορφές της Ελληνικής θρησκείας της εποχής, ομολογεί την πίστη του σε αυτές, κυρίως, για να υποστηρίξει τους βασικούς θεσμούς του Κράτους.

 

Ο Θεός για το μεγάλο Σοφό είναι η Ηθική τελειότητα.

 

Είναι Αμετάβλητος, Ελεύθερος από κακία και μίσος, δεν έχει χώρο μέσα του για το ψέμα και την απάτη. Η Καλοσύνη είναι το βασικό του γνώρισμα.

 

Με τον τρόπο αυτό, μόνο Καλοσύνη προσφέρει στον Άνθρωπο, τη Φύση και το Σύμπαν ολόκληρο.

 

Όλα αυτά τα γνωρίσματα είναι καλά κρυμμένα πίσω από τους υψηλούς στοχασμούς των Πλατωνικών Ιδεών.

 

Με βάση τη Μεταφυσική του, ο Πλάτων θα μπορούσε να δεχθεί τη μοναδική θεία δύναμη, την Ιδέα του Αγαθού. Γιατί μόνο αυτή η Ιδέα μπορεί να στηρίξει την Αιτία για τη Γνώση της Δημιουργίας από τον Ανώτερο Νου, ο οποίος δημιούργησε το Μικρόκοσμο και το Μεγάκοσμο.

 

Ατέλειωτες νύχτες, ο θείος Πλάτων, καθισμένος στις όχθες του Ηριδανού ποταμού, μέσα στον Κεραμεικό, αφήνει τα αισθήματά του να αγκαλιάσουν τις κινήσεις των άστρων του ουρανού και ωθεί τη σκέψη του να σφιχταγκαλιάσει τον τρόπο που ο Ένας, ο Μοναδικός και ο Αιώνιος συνέλαβε την τέλεια δομή του Σύμπαντος μέσα στα πλαίσια της Θείας Αρμονίας και αυτό που λέγεται Κίνηση και Ζωή να αποτελούν τον Άρτο και το Οίνο της Αγάπης του Θεού στο δημιούργημά του που λέγεται Άνθρωπος.

Paul Pissanos