Παταγώδης αποτυχία Trump
Ο Trump «δεν είχε ιδιαίτερη
διάθεση» να ξεκινήσει επιχείρηση στο Ιράν λόγω αβεβαιότητας σχετικά με
το μέλλον της χώρας, τον παρότρυνε ο Netanyahu να αποκεφαλίσει το
καθεστώς
Παταγώδης αποτυχία Trump - Ο Khamenei δολοφονήθηκε, το καθεστώς στο Ιράν δεν πέφτει - Τι θα κρίνει την αλλαγή εξουσίας
Παρά την εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν που είχε ως συνέπεια την εξόντωση του 86χρονου ayatollah Ali Khamenei
και σειράς ανώτερων πολιτικών, θρησκευτικών και στρατιωτικών
αξιωματούχων, το ιρανικό καθεστώς – τουλάχιστον στις 48 ώρες μετά το
πρώτο χτύπημα – φαίνεται πως κρατιέται ακόμα στα πόδια του.
Το παραδέχονται άλλωστε και Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι – σύμφωνα με το Reuters – εκφράζουν σκεπτικισμό σχετικά με την πιθανότητα η επιχείρηση κατά του Ιράν να οδηγήσει σε αλλαγή εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Αναλυτές άλλωστε επισημαίνουν ότι το καθεστώς στο Ιράν είναι δομημένο κατά τέτοιο τρόπο που η επιβίωση του δεν εξαρτάται μόνο από τον …ηγέτη του…
Σκεπτικισμός
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump είχε προηγουμένως καλέσει τους Ιρανούς να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους μετά την ολοκλήρωση της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης.
«Τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι, γνώστες των αμερικανικών πληροφοριών, ανέφεραν ότι υπάρχει σοβαρός σκεπτικισμός σχετικά με το αν η ταλαιπωρημένη ιρανική αντιπολίτευση θα μπορέσει να ανατρέψει το σύστημα… που υφίσταται από το 1979», επισημαίνει το Reuters.
Δεν είχε σαφή εικόνα
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump «δεν είχε ιδιαίτερη διάθεση» να ξεκινήσει επιχείρηση στο Ιράν λόγω αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον της χώρας και τα αποτελέσματα των επιθέσεων όπως αναφέρει το τηλεοπτικό δίκτυο NBC News, επικαλούμενο ανώνυμο εκπρόσωπο των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν επιφυλακτικός, καθώς «δεν θεωρούσε ότι οι σύμβουλοί του του είχαν δώσει αρκετά σαφή εικόνα για το μέλλον του Ιράν μετά τον πόλεμο».
Ο Trump «είχε τις προσωπικές του αμφιβολίες», σημειώνει το δίκτυο.
Δεν ήταν βέβαιος ότι οι επιθέσεις θα φέρουν το «σταθερό αποτέλεσμα που χρειαζόταν».
Πριν από την επιχείρηση, ο πρόεδρος επέμενε «στην επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα απαρνιόταν τα πυρηνικά όπλα, αλλά με ορισμένα πρόσθετα οφέλη».
Wall Street Journal: O Netanyahu παρότρυνε τον Trump να αποκεφαλίσει το καθεστώς
Την ίδια στιγμή, Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν απέκλεισαν την πιθανότητα «πτώσης» της εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία, αλλά σημείωσαν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι μακρινό και δεν προβλέπεται στο άμεσο μέλλον.
«Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, οι υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έγιναν όλο και πιο απαισιόδοξοι ότι οποιοσδήποτε υποστηριζόμενος από την Ουάσιγκτον ηγέτης της αντιπολίτευσης θα μπορέσει πραγματικά να ελέγξει τη χώρα», επισημαίνουν τα μέσα ενημέρωσης.
Μην περιμένετε κατάρρευση
Παρά το σοκ από τη δολοφονία του Khamenei, αναλυτές εκτιμούν ότι δεν θα πρέπει να αναμένεται άμεση κατάρρευση του καθεστώτος.
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν, είπαν, κατασκευάστηκε σκόπιμα ώστε να μην εξαρτάται από έναν μόνο ηγέτη, διασκορπίζοντας την εξουσία σε δομές κληρικών, στον μηχανισμό ασφαλείας και σε δίκτυα ισχύος.
«Το ιρανικό σύστημα είναι μεγαλύτερο από έναν άνθρωπο – η απομάκρυνση του Khamenei θα μπορούσε να σκληρύνει το καθεστώς αντί να το αδυνατίσει», δήλωσε ο Danny Citrinowicz του Atlantic Council.
Αντέχει την απώλεια ενός ηγέτη
«Το Ιράν χτίστηκε για να αντέξει την απώλεια ενός ηγέτη», πρόσθεσε ο Ali Hashem, ερευνητικός συνεργάτης στο Royal Holloway, University of London.
«Ο κίνδυνος δεν είναι ένα κενό.
Είναι το αν ο πόλεμος και η πίεση θα ωθήσουν το σύστημα πέρα από το σημείο που αυτή η ανθεκτικότητα διατηρείται».
Βαρόμετρο… οι Φρουροί της Επανάστασης
Στο κέντρο αυτής της ανθεκτικότητας βρίσκεται το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που θεωρείται εδώ και καιρό το πραγματικό κέντρο βάρους του Ιράν.
Η ισορροπία δυνάμεων εξαρτάται τώρα από το αν οι Φρουροί θα βγουν αδυνατισμένοι από τις απώλειες στο πεδίο της μάχης και τις εσωτερικές τριβές – ή πιο εδραιωμένοι, με το στοιχιστούν γύρω από μια πιο σκληρή όσον αφορά την ασφάλεια, διακυβέρνηση.
«Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ο θάνατος του Khamenei θα αδειάσει τον αέρα από τους IRGC – τη δύναμη που ουσιαστικά διοικεί το Ιράν – ή αν θα τους σκληρύνουν», δήλωσε ο Alex Vatanka, ανώτερος συνεργάτης στο Middle East Institute.
«Αν οι αξιωματούχοι κατώτερου επιπέδου αποφασίσουν ότι δεν υπάρχει μέλλον εδώ, δεν είμαι σίγουρος ότι ακόμη και οι Φρουροί μπορούν να κρατήσουν το καθεστώς ενωμένο».
Ποιοι θα κρίνουν
Οι περιφερειακοί αξιωματούχοι λένε ότι οι Φρουροί είναι απίθανο να μεταβληθούν ιδεολογικά επειδή η ταυτότητα και η εντολή τους βασίζονται στην προστασία της επανάστασης.
Αλλά είναι ικανοί για τακτική εξέλιξη εάν το σύστημα το απαιτήσει.
«Μπορεί να εξελιχθούν σε μια λιγότερο σκληροπυρηνική δύναμη… υπάρχουν μέλη μεσαίου επιπέδου που είναι πραγματιστές και ανοιχτά στη μείωση των εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες αν χρειαστεί για την επιβίωση του συστήματος», δήλωσε ένας περιφερειακός αξιωματούχος.
Αυτός ο υπό όρους πραγματισμός καθιστά τους IRGC τόσο ασπίδα του συστήματος όσο και βασικό δείκτη του.
Αυτό είναι η δεύτερη φορά που διαπραγματευτήκαμε με τους Αμερικανούς, και αυτοί αποφάσισαν να μας επιτεθούν ακριβώς στη μέση της διαπραγμάτευσης.
Αλλαγή
Ο Jonathan Panikoff, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ φαίνεται να ακολουθούν στρατηγική που στοχεύει όχι μόνο στην υποβάθμιση των στρατιωτικών ικανοτήτων του Ιράν, αλλά και στη διατάραξη του ίδιου του καθεστώτος μέσω της απομάκρυνσης της ανώτατης ηγεσίας και της δοκιμής της αφοσίωσης των κατώτερων αξιωματούχων.
Η επιτυχία αυτής της προσέγγισης, είπε, θα εξαρτηθεί τελικά από το αν οι δυνάμεις ασφαλείας θα σταθούν στο πλάι ή θα αποστατήσουν αν αναζωπυρωθεί η λαϊκή αναταραχή.
Οι αξιωματούχοι λένε ότι η κύρια προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι η προβολή συνέχειας.
Λειτουργικά, η διοικητική δομή του Ιράν συνεχίζει να λειτουργεί, αν και υπό μεγάλη πίεση.
Οι πυραυλικές δυνάμεις, οι αεροπορικές άμυνες και οι κορυφαίοι διοικητές έχουν δεχθεί πλήγματα, αλλά το σύστημα μέχρι στιγμής έχει αντέξει.
Οι 3 δοκιμασίες
Το Ιράν αντιμετωπίζει τώρα τρεις διασταυρούμενες δοκιμασίες, λένε οι αξιωματούχοι: αν το κράτος ασφαλείας μπορεί να αντέξει υπό συνεχή πυρά, αν η πολιορκημένη ελίτ μπορεί να συμφωνήσει σε διάδοχο ή να στραφεί σε μια νέα κυβερνητική φόρμουλα, και αν ένα ταραγμένο κοινό μπορεί να ωθήσει την κρίση προς μια βαθύτερη πολιτική ρήξη.
Ο έμπειρος Ιρανός πολιτικός Ali Larijani, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι ένα προσωρινό συμβούλιο ηγεσίας θα εποπτεύει την μεταβατική περίοδο μετά τον θάνατο του Khamenei.
Πρόσωπα όπως οι Larijani και Mohammad Baqer Qalibaf, πρόεδρος του κοινοβουλίου, θεωρούνται «πιθανές γέφυρες» σε μια τέτοια φάση, αντικατοπτρίζοντας μια πραγματιστική ισορροπημένη προσέγγιση.
Πολιτικά, το Ιράν αντιμετωπίζει μια διαδικασία διαδοχής που έχει διαχειριστεί μόνο μία φορά στο παρελθόν – και τότε υπό πολύ πιο σταθερές συνθήκες.
Το σύνταγμα αναθέτει το καθήκον στο Συμβούλιο των Ειδικών, ένα κληρικό σώμα 88 μελών, αλλά οι αναλυτές λένε ότι οι πιέσεις του πολέμου θα μπορούσαν να ωθήσουν τη διαδικασία σε πιο αυτοσχεδιαστικό αποτέλεσμα – είτε έναν γρήγορα διορισμένο διάδοχο είτε μια προσωρινή συλλογική ηγεσία επικεντρωμένη σε ζητήματα ασφαλείας.
Ο διάδοχος
Είπαν ότι ο Khamenei προσπάθησε να διαμορφώσει αυτό το αποτέλεσμα πριν τον θάνατό του.
Μετά από έναν 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους, που τον στόχευε αυτόν και τον στενό του κύκλο, διόρισε προτιμώμενους διαδόχους και διασφάλισε ότι τα βασικά στρατιωτικά πόστα καλύφθηκαν από αναπληρωτές διοικητές.
Οι υποψήφιοι που προτιμούσε περιλάμβαναν τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i και τον Hassan Khomeini, έναν μετριοπαθή κληρικό και εγγονό του αείμνηστου ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αλλά οι αξιωματούχοι λένε ότι το κληρικό σώμα μπορεί να καθυστερήσει την επιλογή διαδόχου του Khamenei από φόβο μήπως δολοφονηθεί.
Μακριά το τέλος
Το Ισραήλ στέλνει σήματα ότι η εκστρατεία είναι μακριά από το τέλος.
Δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για την επιχείρηση δήλωσαν ότι το Ισραήλ σκοπεύει να συνεχίσει να χτυπά πολιτικά θεσμικά όργανα και φορείς ασφαλείας που είναι συνδεδεμένα με το καθεστώς του Ιράν, καθώς και συστήματα βαλλιστικών πυραύλων και εκτοξευτών, σε μια προσπάθεια να αποδυναμώσει το κράτος και να δημιουργήσει συνθήκες για αλλαγή καθεστώτος.
Μια πηγή δήλωσε ότι το Ισραήλ θέλει η εκστρατεία να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι να καταστραφούν οι πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, αλλά φοβάται ότι μπορεί να διακοπεί αν η Ουάσιγκτον φτάσει σε συμφωνία με την Τεχεράνη.
«Ο στόχος είναι πολύ σαφής: να αφαιρεθεί μια υπαρξιακή απειλή για το κράτος του Ισραήλ», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ Oren Marmorstein στο Reuters στο Τελ Αβίβ.
«Αυτή η απειλή είναι το ιρανικό καθεστώς. Δεν έχουμε καμία διαμάχη με τον ιρανικό λαό».
Άγνωστο
Ένας ανώτερος αξιωματούχος με άμεση γνώση του κοινού σχεδιασμού Ισραήλ-ΗΠΑ δήλωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να προβλεφθεί ποια πολιτική τάξη μπορεί να προκύψει στο Ιράν, σημειώνοντας ότι η εκστρατεία είναι ακόμα σε αρχικό στάδιο και τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στο πεδίο.
Οι Ιρανοί πρέπει να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους, δήλωσε ο αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι αυτό μπορεί να είναι πιο εύκολο μόλις οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτύχουν «αεροπορική υπεροχή» πάνω από το Ιράν.
Η διατήρηση του ρυθμού και της έντασης των επιθέσεων θεωρείται κρίσιμη για την εκμετάλλευση των ρωγμών εντός του Ιράν και των IRGC μετά τη δολοφονία ανώτερων ηγετών, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αρνούμενος να διευκρινίσει πώς θα φαινόταν μια κατάρρευση της διοίκησης.
Η σύγκρουση έχει επίσης ανοίξει νέους κινδύνους.
Με ξένες στρατιωτικές δυνάμεις να επιχειρούν στον ιρανικό εναέριο χώρο και την κατασταλτική ικανότητα του κράτους υπό πίεση, οι αναλυτές λένε ότι οι ταραχές θα μπορούσαν να ενταθούν αν επανεμφανιστούν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, αυξάνοντας την πιθανότητα αποστασιών εντός των δυνάμεων ασφαλείας και δίνοντας προοπτική σε πολιτικά πρόσωπα που ζητούν αλλαγή.
Δεν υπάρχουν … διάδοχοι
Σε δηλώσεις του ο Trump υποστήριξε ότι 48 κορυφαίοι Ιρανοί ηγέτες σκοτώθηκαν τις πρώτες ώρες της αεροπορικής εκστρατείας, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei.
Εάν γινόταν κάποιος παραλληλισμός με την πολιτική εξουσία στις ΗΠΑ, αυτό θα ισοδυναμούσε με την ταυτόχρονη εξόντωση του Αμερικανού προέδρου, του επικεφαλής των Κοινών Επιτελείων του Στρατού και πολλούς αξιωματούχους του υπουργικού συμβουλίου.
Για μια χώρα όπως το Ιράν, που έχει βιώσει μόνο μία διαδοχή ηγεσίας από τον εμφύλιο πόλεμο του 1979, αυτό είναι πιθανό να προκαλέσει βαθιά αναταραχή και αβεβαιότητα στην ιεραρχία της διοίκησης.
Την Κυριακή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε σε συνέντευξη ότι οι στρατιωτικές μονάδες πιθανώς ενεργούν ανεξάρτητα και χωρίς επαφή με την ιεραρχία πάνω τους — μια αναγνώριση ότι ακόμη και Ιρανοί αξιωματούχοι μπορεί να μην είναι σίγουροι ποιος είναι υπεύθυνος.
Μάλιστα ο ίδιος ο Trump υποστήριξε ότι από τους πιθανούς διαδόχους του Khamenei, δεν έχει μείνει κανένας ζωντανός…
Μόνο μια φορά
Η δολοφονία του Ayatollah Ali Khamenei από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχει δημιουργήσει κενό εξουσίας στον πυρήνα του ιρανικού καθεστώτος και πυροδότησε τη σύνθετη διαδικασία επιλογής του διαδόχου του.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει αντικαταστήσει τον ανώτατο ηγέτη της μόνο μία φορά από τότε που ήρθε στην εξουσία πριν από σχεδόν μισό αιώνα.
Ο Khamenei, που διαδέχθηκε τον Ayatollah Ruhollah Khomeini το 1989, σκοτώθηκε χωρίς να υπάρχει επίσημα δηλωμένος διάδοχος.
Την Κυριακή σχηματίστηκε ένα τριμελές συμβούλιο για να ασκήσει προσωρινά την εξουσία μέχρι να επιλεγεί ο νέος ανώτατος ηγέτης. Ωστόσο, με τις συνεχιζόμενες επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ, δεν υπάρχει ένδειξη για το πόσο θα διαρκέσει αυτή η διαδικασία.
Ποιος ασκεί εξουσία αυτή τη στιγμή;
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ιράν, ένα τριμελές συμβούλιο ηγεσίας ασκεί εξουσία μέχρι να οριστεί ο νέος ανώτατος ηγέτης.
Το συμβούλιο περιλαμβάνει τον μετριοπαθή πρόεδρο Masoud Pezeshkian, τον σκληροπυρηνικό επικεφαλής της δικαιοσύνης Gholamhossein Mohseni Ejei και έναν ανώτερο κληρικό, Alireza Arafi.
Ο ισχυρός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf δήλωσε ότι το καθεστώς «είχε προετοιμαστεί για αυτές τις στιγμές» και «είχε σχεδιάσει για όλα τα σενάρια». «Με τη δημιουργία του συμβουλίου ηγεσίας θα διαμορφωθεί μια αδιανόητη εξουσία και συνοχή», είπε.
Ωστόσο, αυτό που ίσως δεν είχε προγραμματιστεί ήταν η απώλεια πολλών κορυφαίων αξιωματούχων ταυτόχρονα.
Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι η «πλειονότητα» των κορυφαίων στρατιωτικών ηγετών του Ιράν σκοτώθηκε στις επιδρομές του Σαββάτου, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων Maj. Gen. Abdolrahim Mousavi, του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης Maj. Gen. Mohammad Pakpour και του γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας Ali Shamkhani.
Όταν πέθανε ο Khomeini το 1989, χρειάστηκε λιγότερο από μια μέρα για να οριστεί ο Khamenei ως διάδοχός του, χωρίς να απαιτείται συμβούλιο μετάβασης. Με τις συνεχιζόμενες επιδρομές, η επιλογή του διαδόχου του Khamenei θα διαρκέσει περισσότερο.
Μέχρι τότε, το προσωρινό συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να εκχωρεί αποφάσεις άμυνας στον Ali Larijani, τον κορυφαίο αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας του Ιράν, και τον Ghalibaf. Και οι δύο είχαν αναλάβει τη στρατιωτική ηγεσία του Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ τον Ιούνιο, μαζί με τον Shamkhani, πρώην ναύαρχο που σκοτώθηκε στις επιδρομές του Σαββάτου.
Ποιος επιλέγει τον νέο ηγέτη;
Ένα σώμα 88 ανώτερων κληρικών, η Συνέλευση των Ειδικών, θα επιλέξει τον διάδοχο του Khamenei.
Τα μέλη της Συνέλευσης των Ειδικών εκλέγονται από τον ιρανικό λαό κάθε οκτώ χρόνια και επικυρώνονται από το Guardian Council, ένα ξεχωριστό σώμα 12 νομικών που εποπτεύει τις δραστηριότητες του κοινοβουλίου του Ιράν.
Το Συμβούλιο των Φρουρών αποφασίζει αν οι νόμοι του κοινοβουλίου είναι σύμφωνοι με τη σαρία και συχνά απαιτεί τροποποιήσεις. Επίσης εγκρίνει υποψηφίους για το κοινοβούλιο, την προεδρία και την Συνέλευση των Ειδικών.
Είναι γνωστό ότι αποκλείει υποψηφίους για την προεδρία.
Πριν τις εκλογές του 2021, το συμβούλιο απαγόρευσε πάνω από 600 υποψηφίους, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών και ανώτερων αξιωματούχων όπως ο Larijani.
Ο Sanam Vakil από το Chatham House δήλωσε ότι η Συνέλευση των Ειδικών μπορεί να μη συγκληθεί μέχρι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να μειώσουν τις επιθέσεις τους, «δεν μπορούν να διακινδυνεύσουν περαιτέρω απώλειες και ζημιές στον θεσμό».
Ποιοι είναι οι υποψήφιοι;
Ο δεύτερος γιος του Khamenei, Mojtaba, είναι σημαντικό πρόσωπο με ισχυρούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης και τη Basij, μια εθελοντική παραστρατιωτική δύναμη. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς ίσως θέλει να αποφύγει διαδοχή από πατέρα σε γιο.
Ο Alireza Arafi, κληρικός που ορίστηκε στο συμβούλιο μετάβασης, κατείχε πολλά ανώτερα αξιώματα από τον Khamenei και θεωρείται ισχυρός υποψήφιος. Είναι αντιπρόεδρος της Συνέλευσης των Ειδικών και μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών επομένως μπορεί να επικυρώσει το δικό του όνομα. Είναι επίσης επικεφαλής του ιρανικού σεμιναρίου.
Ο Mohammad Mehdi Mirbagheri, εκπροσωπώντας τη συντηρητική πτέρυγα, και ο Hassan Khomeini, εγγονός του Khomeini, είναι άλλοι υποψήφιοι.
Υπάρχει, όμως, πιθανότητα έκπληξης, με επιλογή νεότερου ή λιγότερο γνωστού προσώπου ή συμβουλίου ηγετών αντί για ενός ατόμου.
Τι γίνεται με αλλαγή καθεστώτος;
Ο Donald Trump κάλεσε τους Ιρανούς να ανατρέψουν την κυβέρνηση: «Όταν τελειώσουμε, πάρτε την κυβέρνηση στα χέρια σας. Θα είναι δική σας. Αυτό ίσως είναι η μόνη σας ευκαιρία για γενιές». Κάλεσε επίσης τους Φρουρούς της Επανάστασης να παραδώσουν τα όπλα ή να «αντιμετωπίσουν βέβαιο θάνατο».
Μέχρι στιγμής, παρά κάποιους εορτασμούς, δεν υπάρχουν σαφή σημάδια ότι οι Ιρανοί κατεβαίνουν στους δρόμους για να ανατρέψουν το υπόλοιπο καθεστώς, ούτε ενδείξεις αποστασιών από τις ελίτ ασφαλείας. Ο Trump δήλωσε ότι υπάρχουν «κάποιοι καλοί υποψήφιοι», χωρίς να τους κατονομάσει.
Ο Reza Pahlavi, ο μεγαλύτερος γιος του αποπεμφθέντος Shah του Ιράν, εμφανίζεται ως πιθανός επόμενος ηγέτης.
Ήταν μόλις 16 όταν η επανάσταση του 1979 ανέτρεψε τον πατέρα του και ζει στις ΗΠΑ. Κάποιοι σχολιαστές θεωρούν ότι θα έχει την υποστήριξη του Ισραήλ.
Ένα πρόβλημα, όμως, είναι ότι δεν υπάρχει εναλλακτική δύναμη έτοιμη να αναλάβει την εξουσία, σύμφωνα με τον David Petraeus, απόστρατο στρατηγό των ΗΠΑ και πρώην διευθυντή της CIA.
Πώς ασκείται η εξουσία σήμερα;
Με μεγάλο μέρος της ηγεσίας του Ιράν αποκεφαλισμένο, η εξουσία πιθανότατα ασκείται πίσω από τα παρασκήνια από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), που έχουν στηρίξει ολοένα και περισσότερο το καθεστώς. Απαντώντας μόνο στον ανώτατο ηγέτη, οι IRGC έχουν καθήκον όχι μόνο να αντιμετωπίζουν εχθρούς στο εξωτερικό αλλά και να διατηρούν την τάξη στο εσωτερικό.
Η δύναμη των IRGC επεκτείνεται πέρα από το στρατιωτικό πεδίο. Πολλοί οικονομικοί παράγοντες του Ιράν που επωφελήθηκαν από την πρόσβαση στο καθεστώς διατηρούν επιρροή μέσα στους IRGC. Μπορεί να έχουν σημαντική επιρροή στον διορισμό του νέου ανώτατου ηγέτη.
Οι IRGC, όπως υποδηλώνει το όνομά τους, υπάρχουν για να «φυλάσσουν» την Ισλαμική Επανάσταση και το καθεστώς που δημιούργησε. Σήμερα αριθμούν 150.000–190.000 στρατιώτες με στρατό, ναυτικό, αεροπορία και πληροφορίες και εμπλέκονται στην οικονομία της χώρας.
Αν και πολλοί ανώτεροι ηγέτες φέρονται να σκοτώθηκαν στις επιδρομές, οι IRGC εξακολουθούν να εποπτεύουν τη Basij, που λειτουργεί σαν αστυνομία: ορατή, σε επίπεδο δρόμου και στο εσωτερικό.
Η Basij, εθελοντική δύναμη που στρατολογεί μέλη από όλη τη χώρα, συχνά από φτωχότερα και πιο συντηρητικά στρώματα, έχει καθήκον να στηρίζει το καθεστώς στο εσωτερικό και να εφαρμόζει την ισλαμική ηθική.
Αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη κρίση του, το ιρανικό καθεστώς «κινητοποιείται γρήγορα πίσω από τα παρασκήνια για να αποφύγει τη διάσπαση και να δώσει σήμα συνέχειας», σύμφωνα με την Vakil από το Chatham House. Απομένει να δούμε αν οι προσπάθειες αυτές θα έχουν αποτέλεσμα.
www.bankingnews.gr
Το παραδέχονται άλλωστε και Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι – σύμφωνα με το Reuters – εκφράζουν σκεπτικισμό σχετικά με την πιθανότητα η επιχείρηση κατά του Ιράν να οδηγήσει σε αλλαγή εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Αναλυτές άλλωστε επισημαίνουν ότι το καθεστώς στο Ιράν είναι δομημένο κατά τέτοιο τρόπο που η επιβίωση του δεν εξαρτάται μόνο από τον …ηγέτη του…
Σκεπτικισμός
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump είχε προηγουμένως καλέσει τους Ιρανούς να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους μετά την ολοκλήρωση της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης.
«Τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι, γνώστες των αμερικανικών πληροφοριών, ανέφεραν ότι υπάρχει σοβαρός σκεπτικισμός σχετικά με το αν η ταλαιπωρημένη ιρανική αντιπολίτευση θα μπορέσει να ανατρέψει το σύστημα… που υφίσταται από το 1979», επισημαίνει το Reuters.
Δεν είχε σαφή εικόνα
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump «δεν είχε ιδιαίτερη διάθεση» να ξεκινήσει επιχείρηση στο Ιράν λόγω αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον της χώρας και τα αποτελέσματα των επιθέσεων όπως αναφέρει το τηλεοπτικό δίκτυο NBC News, επικαλούμενο ανώνυμο εκπρόσωπο των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν επιφυλακτικός, καθώς «δεν θεωρούσε ότι οι σύμβουλοί του του είχαν δώσει αρκετά σαφή εικόνα για το μέλλον του Ιράν μετά τον πόλεμο».
Ο Trump «είχε τις προσωπικές του αμφιβολίες», σημειώνει το δίκτυο.
Δεν ήταν βέβαιος ότι οι επιθέσεις θα φέρουν το «σταθερό αποτέλεσμα που χρειαζόταν».
Πριν από την επιχείρηση, ο πρόεδρος επέμενε «στην επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα απαρνιόταν τα πυρηνικά όπλα, αλλά με ορισμένα πρόσθετα οφέλη».
Wall Street Journal: O Netanyahu παρότρυνε τον Trump να αποκεφαλίσει το καθεστώς
Σύμμαχοι του Προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, ιδιαίτερα
ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, εδώ και μήνες παρότρυναν
τον Αμερικανό ηγέτη να «αποκεφαλίσει το καθεστώς» στο Ιράν, όπως αναφέρει η εφημερίδα Wall Street Journal επικαλούμενη πηγές.
«Για αρκετούς μήνες, οι σύμμαχοι του Trump, από τον Πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu μέχρι τους Ρεπουμπλικάνους νομοθέτες, του έλεγαν ότι η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της στην ιστορία
και τον ενθάρρυναν να εκμεταλλευτεί μια μοναδική ευκαιρία, που
εμφανίζεται μια φορά σε γενιά, για να αποκεφαλίσει το καθεστώς»,
αναφέρεται στο άρθρο της εφημερίδας.
Την ίδια στιγμή, Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν απέκλεισαν την πιθανότητα «πτώσης» της εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία, αλλά σημείωσαν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι μακρινό και δεν προβλέπεται στο άμεσο μέλλον.
«Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, οι υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έγιναν όλο και πιο απαισιόδοξοι ότι οποιοσδήποτε υποστηριζόμενος από την Ουάσιγκτον ηγέτης της αντιπολίτευσης θα μπορέσει πραγματικά να ελέγξει τη χώρα», επισημαίνουν τα μέσα ενημέρωσης.
Μην περιμένετε κατάρρευση
Παρά το σοκ από τη δολοφονία του Khamenei, αναλυτές εκτιμούν ότι δεν θα πρέπει να αναμένεται άμεση κατάρρευση του καθεστώτος.
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν, είπαν, κατασκευάστηκε σκόπιμα ώστε να μην εξαρτάται από έναν μόνο ηγέτη, διασκορπίζοντας την εξουσία σε δομές κληρικών, στον μηχανισμό ασφαλείας και σε δίκτυα ισχύος.
«Το ιρανικό σύστημα είναι μεγαλύτερο από έναν άνθρωπο – η απομάκρυνση του Khamenei θα μπορούσε να σκληρύνει το καθεστώς αντί να το αδυνατίσει», δήλωσε ο Danny Citrinowicz του Atlantic Council.
Αντέχει την απώλεια ενός ηγέτη
«Το Ιράν χτίστηκε για να αντέξει την απώλεια ενός ηγέτη», πρόσθεσε ο Ali Hashem, ερευνητικός συνεργάτης στο Royal Holloway, University of London.
«Ο κίνδυνος δεν είναι ένα κενό.
Είναι το αν ο πόλεμος και η πίεση θα ωθήσουν το σύστημα πέρα από το σημείο που αυτή η ανθεκτικότητα διατηρείται».
Βαρόμετρο… οι Φρουροί της Επανάστασης
Στο κέντρο αυτής της ανθεκτικότητας βρίσκεται το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που θεωρείται εδώ και καιρό το πραγματικό κέντρο βάρους του Ιράν.
Η ισορροπία δυνάμεων εξαρτάται τώρα από το αν οι Φρουροί θα βγουν αδυνατισμένοι από τις απώλειες στο πεδίο της μάχης και τις εσωτερικές τριβές – ή πιο εδραιωμένοι, με το στοιχιστούν γύρω από μια πιο σκληρή όσον αφορά την ασφάλεια, διακυβέρνηση.
«Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ο θάνατος του Khamenei θα αδειάσει τον αέρα από τους IRGC – τη δύναμη που ουσιαστικά διοικεί το Ιράν – ή αν θα τους σκληρύνουν», δήλωσε ο Alex Vatanka, ανώτερος συνεργάτης στο Middle East Institute.
«Αν οι αξιωματούχοι κατώτερου επιπέδου αποφασίσουν ότι δεν υπάρχει μέλλον εδώ, δεν είμαι σίγουρος ότι ακόμη και οι Φρουροί μπορούν να κρατήσουν το καθεστώς ενωμένο».
Ποιοι θα κρίνουν
Οι περιφερειακοί αξιωματούχοι λένε ότι οι Φρουροί είναι απίθανο να μεταβληθούν ιδεολογικά επειδή η ταυτότητα και η εντολή τους βασίζονται στην προστασία της επανάστασης.
Αλλά είναι ικανοί για τακτική εξέλιξη εάν το σύστημα το απαιτήσει.
«Μπορεί να εξελιχθούν σε μια λιγότερο σκληροπυρηνική δύναμη… υπάρχουν μέλη μεσαίου επιπέδου που είναι πραγματιστές και ανοιχτά στη μείωση των εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες αν χρειαστεί για την επιβίωση του συστήματος», δήλωσε ένας περιφερειακός αξιωματούχος.
Αυτός ο υπό όρους πραγματισμός καθιστά τους IRGC τόσο ασπίδα του συστήματος όσο και βασικό δείκτη του.
Αυτό είναι η δεύτερη φορά που διαπραγματευτήκαμε με τους Αμερικανούς, και αυτοί αποφάσισαν να μας επιτεθούν ακριβώς στη μέση της διαπραγμάτευσης.
Αλλαγή
Ο Jonathan Panikoff, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ φαίνεται να ακολουθούν στρατηγική που στοχεύει όχι μόνο στην υποβάθμιση των στρατιωτικών ικανοτήτων του Ιράν, αλλά και στη διατάραξη του ίδιου του καθεστώτος μέσω της απομάκρυνσης της ανώτατης ηγεσίας και της δοκιμής της αφοσίωσης των κατώτερων αξιωματούχων.
Η επιτυχία αυτής της προσέγγισης, είπε, θα εξαρτηθεί τελικά από το αν οι δυνάμεις ασφαλείας θα σταθούν στο πλάι ή θα αποστατήσουν αν αναζωπυρωθεί η λαϊκή αναταραχή.
Οι αξιωματούχοι λένε ότι η κύρια προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι η προβολή συνέχειας.
Λειτουργικά, η διοικητική δομή του Ιράν συνεχίζει να λειτουργεί, αν και υπό μεγάλη πίεση.
Οι πυραυλικές δυνάμεις, οι αεροπορικές άμυνες και οι κορυφαίοι διοικητές έχουν δεχθεί πλήγματα, αλλά το σύστημα μέχρι στιγμής έχει αντέξει.
Οι 3 δοκιμασίες
Το Ιράν αντιμετωπίζει τώρα τρεις διασταυρούμενες δοκιμασίες, λένε οι αξιωματούχοι: αν το κράτος ασφαλείας μπορεί να αντέξει υπό συνεχή πυρά, αν η πολιορκημένη ελίτ μπορεί να συμφωνήσει σε διάδοχο ή να στραφεί σε μια νέα κυβερνητική φόρμουλα, και αν ένα ταραγμένο κοινό μπορεί να ωθήσει την κρίση προς μια βαθύτερη πολιτική ρήξη.
Ο έμπειρος Ιρανός πολιτικός Ali Larijani, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι ένα προσωρινό συμβούλιο ηγεσίας θα εποπτεύει την μεταβατική περίοδο μετά τον θάνατο του Khamenei.
Πρόσωπα όπως οι Larijani και Mohammad Baqer Qalibaf, πρόεδρος του κοινοβουλίου, θεωρούνται «πιθανές γέφυρες» σε μια τέτοια φάση, αντικατοπτρίζοντας μια πραγματιστική ισορροπημένη προσέγγιση.
Πολιτικά, το Ιράν αντιμετωπίζει μια διαδικασία διαδοχής που έχει διαχειριστεί μόνο μία φορά στο παρελθόν – και τότε υπό πολύ πιο σταθερές συνθήκες.
Το σύνταγμα αναθέτει το καθήκον στο Συμβούλιο των Ειδικών, ένα κληρικό σώμα 88 μελών, αλλά οι αναλυτές λένε ότι οι πιέσεις του πολέμου θα μπορούσαν να ωθήσουν τη διαδικασία σε πιο αυτοσχεδιαστικό αποτέλεσμα – είτε έναν γρήγορα διορισμένο διάδοχο είτε μια προσωρινή συλλογική ηγεσία επικεντρωμένη σε ζητήματα ασφαλείας.
Ο διάδοχος
Είπαν ότι ο Khamenei προσπάθησε να διαμορφώσει αυτό το αποτέλεσμα πριν τον θάνατό του.
Μετά από έναν 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους, που τον στόχευε αυτόν και τον στενό του κύκλο, διόρισε προτιμώμενους διαδόχους και διασφάλισε ότι τα βασικά στρατιωτικά πόστα καλύφθηκαν από αναπληρωτές διοικητές.
Οι υποψήφιοι που προτιμούσε περιλάμβαναν τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i και τον Hassan Khomeini, έναν μετριοπαθή κληρικό και εγγονό του αείμνηστου ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αλλά οι αξιωματούχοι λένε ότι το κληρικό σώμα μπορεί να καθυστερήσει την επιλογή διαδόχου του Khamenei από φόβο μήπως δολοφονηθεί.
Μακριά το τέλος
Το Ισραήλ στέλνει σήματα ότι η εκστρατεία είναι μακριά από το τέλος.
Δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για την επιχείρηση δήλωσαν ότι το Ισραήλ σκοπεύει να συνεχίσει να χτυπά πολιτικά θεσμικά όργανα και φορείς ασφαλείας που είναι συνδεδεμένα με το καθεστώς του Ιράν, καθώς και συστήματα βαλλιστικών πυραύλων και εκτοξευτών, σε μια προσπάθεια να αποδυναμώσει το κράτος και να δημιουργήσει συνθήκες για αλλαγή καθεστώτος.
Μια πηγή δήλωσε ότι το Ισραήλ θέλει η εκστρατεία να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι να καταστραφούν οι πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, αλλά φοβάται ότι μπορεί να διακοπεί αν η Ουάσιγκτον φτάσει σε συμφωνία με την Τεχεράνη.
«Ο στόχος είναι πολύ σαφής: να αφαιρεθεί μια υπαρξιακή απειλή για το κράτος του Ισραήλ», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ Oren Marmorstein στο Reuters στο Τελ Αβίβ.
«Αυτή η απειλή είναι το ιρανικό καθεστώς. Δεν έχουμε καμία διαμάχη με τον ιρανικό λαό».
Άγνωστο
Ένας ανώτερος αξιωματούχος με άμεση γνώση του κοινού σχεδιασμού Ισραήλ-ΗΠΑ δήλωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να προβλεφθεί ποια πολιτική τάξη μπορεί να προκύψει στο Ιράν, σημειώνοντας ότι η εκστρατεία είναι ακόμα σε αρχικό στάδιο και τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στο πεδίο.
Οι Ιρανοί πρέπει να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους, δήλωσε ο αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι αυτό μπορεί να είναι πιο εύκολο μόλις οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτύχουν «αεροπορική υπεροχή» πάνω από το Ιράν.
Η διατήρηση του ρυθμού και της έντασης των επιθέσεων θεωρείται κρίσιμη για την εκμετάλλευση των ρωγμών εντός του Ιράν και των IRGC μετά τη δολοφονία ανώτερων ηγετών, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αρνούμενος να διευκρινίσει πώς θα φαινόταν μια κατάρρευση της διοίκησης.
Η σύγκρουση έχει επίσης ανοίξει νέους κινδύνους.
Με ξένες στρατιωτικές δυνάμεις να επιχειρούν στον ιρανικό εναέριο χώρο και την κατασταλτική ικανότητα του κράτους υπό πίεση, οι αναλυτές λένε ότι οι ταραχές θα μπορούσαν να ενταθούν αν επανεμφανιστούν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, αυξάνοντας την πιθανότητα αποστασιών εντός των δυνάμεων ασφαλείας και δίνοντας προοπτική σε πολιτικά πρόσωπα που ζητούν αλλαγή.
Δεν υπάρχουν … διάδοχοι
Σε δηλώσεις του ο Trump υποστήριξε ότι 48 κορυφαίοι Ιρανοί ηγέτες σκοτώθηκαν τις πρώτες ώρες της αεροπορικής εκστρατείας, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei.
Εάν γινόταν κάποιος παραλληλισμός με την πολιτική εξουσία στις ΗΠΑ, αυτό θα ισοδυναμούσε με την ταυτόχρονη εξόντωση του Αμερικανού προέδρου, του επικεφαλής των Κοινών Επιτελείων του Στρατού και πολλούς αξιωματούχους του υπουργικού συμβουλίου.
Για μια χώρα όπως το Ιράν, που έχει βιώσει μόνο μία διαδοχή ηγεσίας από τον εμφύλιο πόλεμο του 1979, αυτό είναι πιθανό να προκαλέσει βαθιά αναταραχή και αβεβαιότητα στην ιεραρχία της διοίκησης.
Την Κυριακή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε σε συνέντευξη ότι οι στρατιωτικές μονάδες πιθανώς ενεργούν ανεξάρτητα και χωρίς επαφή με την ιεραρχία πάνω τους — μια αναγνώριση ότι ακόμη και Ιρανοί αξιωματούχοι μπορεί να μην είναι σίγουροι ποιος είναι υπεύθυνος.
Μάλιστα ο ίδιος ο Trump υποστήριξε ότι από τους πιθανούς διαδόχους του Khamenei, δεν έχει μείνει κανένας ζωντανός…
Μόνο μια φορά
Η δολοφονία του Ayatollah Ali Khamenei από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχει δημιουργήσει κενό εξουσίας στον πυρήνα του ιρανικού καθεστώτος και πυροδότησε τη σύνθετη διαδικασία επιλογής του διαδόχου του.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει αντικαταστήσει τον ανώτατο ηγέτη της μόνο μία φορά από τότε που ήρθε στην εξουσία πριν από σχεδόν μισό αιώνα.
Ο Khamenei, που διαδέχθηκε τον Ayatollah Ruhollah Khomeini το 1989, σκοτώθηκε χωρίς να υπάρχει επίσημα δηλωμένος διάδοχος.
Την Κυριακή σχηματίστηκε ένα τριμελές συμβούλιο για να ασκήσει προσωρινά την εξουσία μέχρι να επιλεγεί ο νέος ανώτατος ηγέτης. Ωστόσο, με τις συνεχιζόμενες επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ, δεν υπάρχει ένδειξη για το πόσο θα διαρκέσει αυτή η διαδικασία.
Ποιος ασκεί εξουσία αυτή τη στιγμή;
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ιράν, ένα τριμελές συμβούλιο ηγεσίας ασκεί εξουσία μέχρι να οριστεί ο νέος ανώτατος ηγέτης.
Το συμβούλιο περιλαμβάνει τον μετριοπαθή πρόεδρο Masoud Pezeshkian, τον σκληροπυρηνικό επικεφαλής της δικαιοσύνης Gholamhossein Mohseni Ejei και έναν ανώτερο κληρικό, Alireza Arafi.
Ο ισχυρός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf δήλωσε ότι το καθεστώς «είχε προετοιμαστεί για αυτές τις στιγμές» και «είχε σχεδιάσει για όλα τα σενάρια». «Με τη δημιουργία του συμβουλίου ηγεσίας θα διαμορφωθεί μια αδιανόητη εξουσία και συνοχή», είπε.
Ωστόσο, αυτό που ίσως δεν είχε προγραμματιστεί ήταν η απώλεια πολλών κορυφαίων αξιωματούχων ταυτόχρονα.
Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι η «πλειονότητα» των κορυφαίων στρατιωτικών ηγετών του Ιράν σκοτώθηκε στις επιδρομές του Σαββάτου, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων Maj. Gen. Abdolrahim Mousavi, του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης Maj. Gen. Mohammad Pakpour και του γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας Ali Shamkhani.
Όταν πέθανε ο Khomeini το 1989, χρειάστηκε λιγότερο από μια μέρα για να οριστεί ο Khamenei ως διάδοχός του, χωρίς να απαιτείται συμβούλιο μετάβασης. Με τις συνεχιζόμενες επιδρομές, η επιλογή του διαδόχου του Khamenei θα διαρκέσει περισσότερο.
Μέχρι τότε, το προσωρινό συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να εκχωρεί αποφάσεις άμυνας στον Ali Larijani, τον κορυφαίο αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας του Ιράν, και τον Ghalibaf. Και οι δύο είχαν αναλάβει τη στρατιωτική ηγεσία του Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ τον Ιούνιο, μαζί με τον Shamkhani, πρώην ναύαρχο που σκοτώθηκε στις επιδρομές του Σαββάτου.
Ποιος επιλέγει τον νέο ηγέτη;
Ένα σώμα 88 ανώτερων κληρικών, η Συνέλευση των Ειδικών, θα επιλέξει τον διάδοχο του Khamenei.
Τα μέλη της Συνέλευσης των Ειδικών εκλέγονται από τον ιρανικό λαό κάθε οκτώ χρόνια και επικυρώνονται από το Guardian Council, ένα ξεχωριστό σώμα 12 νομικών που εποπτεύει τις δραστηριότητες του κοινοβουλίου του Ιράν.
Το Συμβούλιο των Φρουρών αποφασίζει αν οι νόμοι του κοινοβουλίου είναι σύμφωνοι με τη σαρία και συχνά απαιτεί τροποποιήσεις. Επίσης εγκρίνει υποψηφίους για το κοινοβούλιο, την προεδρία και την Συνέλευση των Ειδικών.
Είναι γνωστό ότι αποκλείει υποψηφίους για την προεδρία.
Πριν τις εκλογές του 2021, το συμβούλιο απαγόρευσε πάνω από 600 υποψηφίους, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών και ανώτερων αξιωματούχων όπως ο Larijani.
Ο Sanam Vakil από το Chatham House δήλωσε ότι η Συνέλευση των Ειδικών μπορεί να μη συγκληθεί μέχρι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να μειώσουν τις επιθέσεις τους, «δεν μπορούν να διακινδυνεύσουν περαιτέρω απώλειες και ζημιές στον θεσμό».
Ποιοι είναι οι υποψήφιοι;
Ο δεύτερος γιος του Khamenei, Mojtaba, είναι σημαντικό πρόσωπο με ισχυρούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης και τη Basij, μια εθελοντική παραστρατιωτική δύναμη. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς ίσως θέλει να αποφύγει διαδοχή από πατέρα σε γιο.
Ο Alireza Arafi, κληρικός που ορίστηκε στο συμβούλιο μετάβασης, κατείχε πολλά ανώτερα αξιώματα από τον Khamenei και θεωρείται ισχυρός υποψήφιος. Είναι αντιπρόεδρος της Συνέλευσης των Ειδικών και μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών επομένως μπορεί να επικυρώσει το δικό του όνομα. Είναι επίσης επικεφαλής του ιρανικού σεμιναρίου.
Ο Mohammad Mehdi Mirbagheri, εκπροσωπώντας τη συντηρητική πτέρυγα, και ο Hassan Khomeini, εγγονός του Khomeini, είναι άλλοι υποψήφιοι.
Υπάρχει, όμως, πιθανότητα έκπληξης, με επιλογή νεότερου ή λιγότερο γνωστού προσώπου ή συμβουλίου ηγετών αντί για ενός ατόμου.
Τι γίνεται με αλλαγή καθεστώτος;
Ο Donald Trump κάλεσε τους Ιρανούς να ανατρέψουν την κυβέρνηση: «Όταν τελειώσουμε, πάρτε την κυβέρνηση στα χέρια σας. Θα είναι δική σας. Αυτό ίσως είναι η μόνη σας ευκαιρία για γενιές». Κάλεσε επίσης τους Φρουρούς της Επανάστασης να παραδώσουν τα όπλα ή να «αντιμετωπίσουν βέβαιο θάνατο».
Μέχρι στιγμής, παρά κάποιους εορτασμούς, δεν υπάρχουν σαφή σημάδια ότι οι Ιρανοί κατεβαίνουν στους δρόμους για να ανατρέψουν το υπόλοιπο καθεστώς, ούτε ενδείξεις αποστασιών από τις ελίτ ασφαλείας. Ο Trump δήλωσε ότι υπάρχουν «κάποιοι καλοί υποψήφιοι», χωρίς να τους κατονομάσει.
Ο Reza Pahlavi, ο μεγαλύτερος γιος του αποπεμφθέντος Shah του Ιράν, εμφανίζεται ως πιθανός επόμενος ηγέτης.
Ήταν μόλις 16 όταν η επανάσταση του 1979 ανέτρεψε τον πατέρα του και ζει στις ΗΠΑ. Κάποιοι σχολιαστές θεωρούν ότι θα έχει την υποστήριξη του Ισραήλ.
Ένα πρόβλημα, όμως, είναι ότι δεν υπάρχει εναλλακτική δύναμη έτοιμη να αναλάβει την εξουσία, σύμφωνα με τον David Petraeus, απόστρατο στρατηγό των ΗΠΑ και πρώην διευθυντή της CIA.
Πώς ασκείται η εξουσία σήμερα;
Με μεγάλο μέρος της ηγεσίας του Ιράν αποκεφαλισμένο, η εξουσία πιθανότατα ασκείται πίσω από τα παρασκήνια από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), που έχουν στηρίξει ολοένα και περισσότερο το καθεστώς. Απαντώντας μόνο στον ανώτατο ηγέτη, οι IRGC έχουν καθήκον όχι μόνο να αντιμετωπίζουν εχθρούς στο εξωτερικό αλλά και να διατηρούν την τάξη στο εσωτερικό.
Η δύναμη των IRGC επεκτείνεται πέρα από το στρατιωτικό πεδίο. Πολλοί οικονομικοί παράγοντες του Ιράν που επωφελήθηκαν από την πρόσβαση στο καθεστώς διατηρούν επιρροή μέσα στους IRGC. Μπορεί να έχουν σημαντική επιρροή στον διορισμό του νέου ανώτατου ηγέτη.
Οι IRGC, όπως υποδηλώνει το όνομά τους, υπάρχουν για να «φυλάσσουν» την Ισλαμική Επανάσταση και το καθεστώς που δημιούργησε. Σήμερα αριθμούν 150.000–190.000 στρατιώτες με στρατό, ναυτικό, αεροπορία και πληροφορίες και εμπλέκονται στην οικονομία της χώρας.
Αν και πολλοί ανώτεροι ηγέτες φέρονται να σκοτώθηκαν στις επιδρομές, οι IRGC εξακολουθούν να εποπτεύουν τη Basij, που λειτουργεί σαν αστυνομία: ορατή, σε επίπεδο δρόμου και στο εσωτερικό.
Η Basij, εθελοντική δύναμη που στρατολογεί μέλη από όλη τη χώρα, συχνά από φτωχότερα και πιο συντηρητικά στρώματα, έχει καθήκον να στηρίζει το καθεστώς στο εσωτερικό και να εφαρμόζει την ισλαμική ηθική.
Αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη κρίση του, το ιρανικό καθεστώς «κινητοποιείται γρήγορα πίσω από τα παρασκήνια για να αποφύγει τη διάσπαση και να δώσει σήμα συνέχειας», σύμφωνα με την Vakil από το Chatham House. Απομένει να δούμε αν οι προσπάθειες αυτές θα έχουν αποτέλεσμα.
www.bankingnews.gr
.png)
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.