Γεωπολιτική ανατροπή στο Ιράν
Γεωπολιτική ανατροπή στο Ιράν: Η Κίνα εκτοπίζει τις ΗΠΑ από παγκόσμια δύναμη - Το δόγμα «ευλογία μέσα από συμφορά»
Ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί ένα γεωπολιτικό παράθυρο ευκαιρίας για την Κίνα. Το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιεί τον πόλεμο για να αποδυναμώσει την εικόνα των ΗΠΑ, να αντλήσει στρατιωτικά διδάγματα και να ενισχύσει τη διεθνή επιρροή του χωρίς άμεση εμπλοκή
Τη στιγμή που οι Ηνωμένες
Πολιτείες, μαζί με το Ισραήλ, βυθίζουν τη Μέση Ανατολή, αλλά και τον
κόσμο ολόκληρο, στο χάος και στην αβεβαιότητα, ο «Δράκος» δείχνει να προχωρά αλλιώς.
Ο Xi Jinping μπήκε με σταθερό βήμα στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο και κάθισε στη θέση του, πλαισιωμένος από τους κορυφαίους συμβούλους του γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι από μαόνι διακοσμημένο με μωβ ορχιδέες.
Με επιβλητική παρουσία και ντυμένος με σκούρο μπλε κοστούμι, ο ηγέτης της Κίνας εκφώνησε σύντομες εισαγωγικές δηλώσεις – διάρκειας λιγότερης από ένα λεπτό – για να καλωσορίσει τον Pedro Sánchez, τον πρωθυπουργό της Ισπανίας που καθόταν απέναντί του:
«Ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε αναταραχή και αταξία. Ο τρόπος με τον οποίο μια χώρα προσεγγίζει το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή τάξη αντανακλά την κοσμοθεωρία της, τις αξίες της και τη στάση της απέναντι στην τάξη και την ευθύνη», δήλωσε ο Xi, υιοθετώντας τον ρόλο ενός ηγέτη που επιδιώκει να παρουσιαστεί ως σταθερός και υπεύθυνος πυλώνας στο διεθνές σύστημα.
«Η Κίνα και η Ισπανία είναι και οι δύο χώρες με αρχές που εκτιμούν τη δικαιοσύνη και είναι πρόθυμες να σταθούν στη σωστή πλευρά της ιστορίας», συνέχισε, αφήνοντας μια σαφή, αν και όχι άμεση, αιχμή κατά του Donald Trump για την επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, η οποία έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε πόλεμο εδώ και περίπου 50 ημέρες.
«Πρέπει να αντιταχθούμε σε μια επιστροφή του κόσμου στον "νόμο της ζούγκλας", να διαφυλάξουμε από κοινού τον πραγματικό πολυμερισμό και να προασπίσουμε την παγκόσμια ειρήνη και ανάπτυξη».
Οι επίσημες ανακοινώσεις υπογράμμισαν επίσης ότι ο Xi «τόνισε πως ο σημερινός ταραγμένος κόσμος αντιμετωπίζει τη σύγκρουση μεταξύ δικαίου και ισχύος».
Αν και αυτή η ρητορική μπορεί να φαίνεται αντιφατική για έναν ηγέτη που επεκτείνει με ταχύ ρυθμό τις κινεζικές ένοπλες δυνάμεις, αποκαλύπτει τη στρατηγική κατεύθυνση του Πεκίνου: να εκμεταλλευτεί τη διεθνή κρίση για να ενισχύσει τη δική του εικόνα.
«Ευλογία μέσα από συμφορά»
Οι πρώτες δημόσιες τοποθετήσεις του Xi για τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν δίνουν μια σαφή ένδειξη για το πώς η Κίνα επιχειρεί να μετατρέψει τη σύγκρουση σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Ο Κινέζος ηγέτης φαίνεται να καθοδηγείται από το ιδίωμα «yin huo de fu», δηλαδή «ευλογία μέσα από συμφορά» – την ιδέα ότι μια κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία.
Στην πράξη, η Κίνα επιδιώκει να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μια υπεύθυνη και σταθερή δύναμη, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες επιχειρεί να εμφανίσει ως απρόβλεπτες και επιθετικές.
Ταυτόχρονα, οι κινεζικές στρατιωτικές αρχές παρακολουθούν στενά τη διεξαγωγή του πολέμου, αναλύοντας τακτικές, επιχειρησιακές επιλογές και χρήση οπλικών συστημάτων από τις ΗΠΑ, με στόχο την εξαγωγή συμπερασμάτων για μελλοντικές συγκρούσεις.
Παράλληλα, η Κίνα ενδέχεται να ωφεληθεί και οικονομικά. Η αστάθεια στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου ενισχύει τη στρατηγική της χώρας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έναν τομέα στον οποίο ήδη κατέχει κυρίαρχη θέση, ελέγχοντας μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας σε επίπεδο πρώτων υλών, παραγωγής και τεχνολογίας.
Σύμφωνα με αναλυτές, το σημαντικότερο όφελος για το Πεκίνο είναι επικοινωνιακό: η δυνατότητα να παρουσιάσει την Ουάσινγκτον ως αποσταθεροποιητικό παράγοντα και να αμφισβητήσει την αξία μιας διεθνούς τάξης βασισμένης στην αμερικανική ηγεμονία.
Η αναλύτρια Meia Nouwens σημειώνει ότι η Κίνα επιδιώκει «να προωθήσει τον εαυτό της ως εναλλακτικό, υπεύθυνο παράγοντα στο διεθνές σύστημα», σε μια μάχη αφηγήματος όπου έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία.
Παγκόσμια εμβέλεια
Ενδεικτικό της αλλαγής ισορροπιών είναι ότι, σύμφωνα με έρευνα της Gallup, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ σε παγκόσμια δημοτικότητα με τη μεγαλύτερη διαφορά των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Exeter, Andrea Ghiselli, «η εικόνα της Κίνας βελτιώνεται κυρίως λόγω των λαθών των Αμερικανών – πρόκειται ουσιαστικά για μια ιστορία απώλειας της Αμερικής».
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την εντύπωση ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν διαπραγματεύσεις με το Ιράν για να κερδίσουν χρόνο πριν από τη στρατιωτική δράση.
Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς δυτικούς ηγέτες να επανεξετάζουν τη στάση τους απέναντι στην Κίνα, με τον Pedro Sánchez να αποτελεί ένα πρόσφατο παράδειγμα.
Ταυτόχρονα, το Πεκίνο προσπαθεί να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής σε ειρηνευτικές προσπάθειες, ακόμη και αν η πραγματική του συμβολή είναι περιορισμένη. Αυτή η στρατηγική, ωστόσο, ενέχει κινδύνους.
Η περιορισμένη στήριξη που προσέφερε η Κίνα σε χώρες όπως το Ιράν ή η Βενεζουέλα δημιουργεί αμφιβολίες για την αξιοπιστία της ως συμμάχου.
Η Κίνα αντλεί διδάγματα
Η αναλύτρια Zongyuan Zoe Liu επισημαίνει ότι υπάρχει ένα «χάσμα προσδοκιών» ανάμεσα σε αυτά που άλλες χώρες αναμένουν από την Κίνα και σε αυτά που το Πεκίνο είναι διατεθειμένο ή ικανό να προσφέρει.
Αυτό σχετίζεται άμεσα με τη βασική στρατηγική του Xi Jinping, ο οποίος απορρίπτει τις παραδοσιακές συμμαχίες τύπου ΝΑΤΟ, θεωρώντας ότι δημιουργούν εντάσεις μεταξύ των ίδιων των συμμάχων.
Η εικόνα του Trump να ασκεί κριτική στον Keir Starmer για τη στάση του στον πόλεμο ενισχύει αυτή την κινεζική αφήγηση περί αστάθειας των δυτικών συμμαχιών.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα επιδιώκει να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε συγκρούσεις, ενώ συνεχίζει να ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Παρότι διαθέτει τον μεγαλύτερο στρατό στον κόσμο, με περίπου δύο εκατομμύρια ενεργούς στρατιώτες, δεν έχει εμπειρία σύγχρονου πολέμου.
Για τον λόγο αυτό, το Πεκίνο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη σύγχρονων συγκρούσεων – από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή – αξιολογώντας τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ και συγκρίνοντάς τες με τις δικές του.
Οι αναλύσεις αυτές καλύπτουν το σύνολο των στρατιωτικών παραμέτρων, από τη στρατηγική σχεδίαση μέχρι την τεχνολογία και την απόδοση των οπλικών συστημάτων.
Συνολικά, η κρίση στο Ιράν προσφέρει στην Κίνα μια σπάνια ευκαιρία: να ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα χωρίς να εμπλακεί άμεσα σε σύγκρουση, να αντλήσει στρατιωτικά διδάγματα και ταυτόχρονα να υπονομεύσει την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως παγκόσμιου ηγέτη.
www.bankingnews.gr
Ο Xi Jinping μπήκε με σταθερό βήμα στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο και κάθισε στη θέση του, πλαισιωμένος από τους κορυφαίους συμβούλους του γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι από μαόνι διακοσμημένο με μωβ ορχιδέες.
Με επιβλητική παρουσία και ντυμένος με σκούρο μπλε κοστούμι, ο ηγέτης της Κίνας εκφώνησε σύντομες εισαγωγικές δηλώσεις – διάρκειας λιγότερης από ένα λεπτό – για να καλωσορίσει τον Pedro Sánchez, τον πρωθυπουργό της Ισπανίας που καθόταν απέναντί του:
«Ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε αναταραχή και αταξία. Ο τρόπος με τον οποίο μια χώρα προσεγγίζει το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή τάξη αντανακλά την κοσμοθεωρία της, τις αξίες της και τη στάση της απέναντι στην τάξη και την ευθύνη», δήλωσε ο Xi, υιοθετώντας τον ρόλο ενός ηγέτη που επιδιώκει να παρουσιαστεί ως σταθερός και υπεύθυνος πυλώνας στο διεθνές σύστημα.
«Η Κίνα και η Ισπανία είναι και οι δύο χώρες με αρχές που εκτιμούν τη δικαιοσύνη και είναι πρόθυμες να σταθούν στη σωστή πλευρά της ιστορίας», συνέχισε, αφήνοντας μια σαφή, αν και όχι άμεση, αιχμή κατά του Donald Trump για την επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, η οποία έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε πόλεμο εδώ και περίπου 50 ημέρες.
«Πρέπει να αντιταχθούμε σε μια επιστροφή του κόσμου στον "νόμο της ζούγκλας", να διαφυλάξουμε από κοινού τον πραγματικό πολυμερισμό και να προασπίσουμε την παγκόσμια ειρήνη και ανάπτυξη».
Οι επίσημες ανακοινώσεις υπογράμμισαν επίσης ότι ο Xi «τόνισε πως ο σημερινός ταραγμένος κόσμος αντιμετωπίζει τη σύγκρουση μεταξύ δικαίου και ισχύος».
Αν και αυτή η ρητορική μπορεί να φαίνεται αντιφατική για έναν ηγέτη που επεκτείνει με ταχύ ρυθμό τις κινεζικές ένοπλες δυνάμεις, αποκαλύπτει τη στρατηγική κατεύθυνση του Πεκίνου: να εκμεταλλευτεί τη διεθνή κρίση για να ενισχύσει τη δική του εικόνα.
«Ευλογία μέσα από συμφορά»
Οι πρώτες δημόσιες τοποθετήσεις του Xi για τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν δίνουν μια σαφή ένδειξη για το πώς η Κίνα επιχειρεί να μετατρέψει τη σύγκρουση σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Ο Κινέζος ηγέτης φαίνεται να καθοδηγείται από το ιδίωμα «yin huo de fu», δηλαδή «ευλογία μέσα από συμφορά» – την ιδέα ότι μια κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία.
Στην πράξη, η Κίνα επιδιώκει να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μια υπεύθυνη και σταθερή δύναμη, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες επιχειρεί να εμφανίσει ως απρόβλεπτες και επιθετικές.
Ταυτόχρονα, οι κινεζικές στρατιωτικές αρχές παρακολουθούν στενά τη διεξαγωγή του πολέμου, αναλύοντας τακτικές, επιχειρησιακές επιλογές και χρήση οπλικών συστημάτων από τις ΗΠΑ, με στόχο την εξαγωγή συμπερασμάτων για μελλοντικές συγκρούσεις.
Παράλληλα, η Κίνα ενδέχεται να ωφεληθεί και οικονομικά. Η αστάθεια στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου ενισχύει τη στρατηγική της χώρας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έναν τομέα στον οποίο ήδη κατέχει κυρίαρχη θέση, ελέγχοντας μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας σε επίπεδο πρώτων υλών, παραγωγής και τεχνολογίας.
Σύμφωνα με αναλυτές, το σημαντικότερο όφελος για το Πεκίνο είναι επικοινωνιακό: η δυνατότητα να παρουσιάσει την Ουάσινγκτον ως αποσταθεροποιητικό παράγοντα και να αμφισβητήσει την αξία μιας διεθνούς τάξης βασισμένης στην αμερικανική ηγεμονία.
Η αναλύτρια Meia Nouwens σημειώνει ότι η Κίνα επιδιώκει «να προωθήσει τον εαυτό της ως εναλλακτικό, υπεύθυνο παράγοντα στο διεθνές σύστημα», σε μια μάχη αφηγήματος όπου έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία.
Παγκόσμια εμβέλεια
Ενδεικτικό της αλλαγής ισορροπιών είναι ότι, σύμφωνα με έρευνα της Gallup, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ σε παγκόσμια δημοτικότητα με τη μεγαλύτερη διαφορά των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Exeter, Andrea Ghiselli, «η εικόνα της Κίνας βελτιώνεται κυρίως λόγω των λαθών των Αμερικανών – πρόκειται ουσιαστικά για μια ιστορία απώλειας της Αμερικής».
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την εντύπωση ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν διαπραγματεύσεις με το Ιράν για να κερδίσουν χρόνο πριν από τη στρατιωτική δράση.
Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς δυτικούς ηγέτες να επανεξετάζουν τη στάση τους απέναντι στην Κίνα, με τον Pedro Sánchez να αποτελεί ένα πρόσφατο παράδειγμα.
Ταυτόχρονα, το Πεκίνο προσπαθεί να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής σε ειρηνευτικές προσπάθειες, ακόμη και αν η πραγματική του συμβολή είναι περιορισμένη. Αυτή η στρατηγική, ωστόσο, ενέχει κινδύνους.
Η περιορισμένη στήριξη που προσέφερε η Κίνα σε χώρες όπως το Ιράν ή η Βενεζουέλα δημιουργεί αμφιβολίες για την αξιοπιστία της ως συμμάχου.
Η Κίνα αντλεί διδάγματα
Η αναλύτρια Zongyuan Zoe Liu επισημαίνει ότι υπάρχει ένα «χάσμα προσδοκιών» ανάμεσα σε αυτά που άλλες χώρες αναμένουν από την Κίνα και σε αυτά που το Πεκίνο είναι διατεθειμένο ή ικανό να προσφέρει.
Αυτό σχετίζεται άμεσα με τη βασική στρατηγική του Xi Jinping, ο οποίος απορρίπτει τις παραδοσιακές συμμαχίες τύπου ΝΑΤΟ, θεωρώντας ότι δημιουργούν εντάσεις μεταξύ των ίδιων των συμμάχων.
Η εικόνα του Trump να ασκεί κριτική στον Keir Starmer για τη στάση του στον πόλεμο ενισχύει αυτή την κινεζική αφήγηση περί αστάθειας των δυτικών συμμαχιών.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα επιδιώκει να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε συγκρούσεις, ενώ συνεχίζει να ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Παρότι διαθέτει τον μεγαλύτερο στρατό στον κόσμο, με περίπου δύο εκατομμύρια ενεργούς στρατιώτες, δεν έχει εμπειρία σύγχρονου πολέμου.
Για τον λόγο αυτό, το Πεκίνο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη σύγχρονων συγκρούσεων – από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή – αξιολογώντας τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ και συγκρίνοντάς τες με τις δικές του.
Οι αναλύσεις αυτές καλύπτουν το σύνολο των στρατιωτικών παραμέτρων, από τη στρατηγική σχεδίαση μέχρι την τεχνολογία και την απόδοση των οπλικών συστημάτων.
Συνολικά, η κρίση στο Ιράν προσφέρει στην Κίνα μια σπάνια ευκαιρία: να ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα χωρίς να εμπλακεί άμεσα σε σύγκρουση, να αντλήσει στρατιωτικά διδάγματα και ταυτόχρονα να υπονομεύσει την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως παγκόσμιου ηγέτη.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.