Αντιμετωπίζει το πρόβλημα των πεζοδρομίων ο Νέος Κώδικας;

29 Μαΐου 2026

Μία σημαντική διάταξη για τη χρηματοδότηση έργων πεζοδρομίων από τους δήμους περιλαμβάνεται στο Άρθρο 459 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η διάταξη καθορίζει αναλυτικά τη διαδικασία με την οποία οι δήμοι μπορούν να βεβαιώνουν και να εισπράττουν από τους παρόδιους ιδιοκτήτες τη δαπάνη που προκύπτει από την κατασκευή, ανακατασκευή, επισκευή και συντήρηση πεζοδρομίων.

Η πρόβλεψη αυτή έρχεται να οργανώσει με σαφή τρόπο μία διαδικασία που αφορά άμεσα χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε όλη τη χώρα, καθώς τα έργα πεζοδρομίων αποτελούν βασικό στοιχείο της αστικής υποδομής και της προσβασιμότητας των πόλεων. Ουσιαστικά επιχειρεί να ενσωματώσει μέρος του Κτηριοδομικού Κανονισμού όμως παραλείψει να αποκαταστήσει ένα μεγάλο πρόβλημα ισονομίας. Άλλοι δήμοι ονομάζουν ή πραγματοποιούν «αναπλάσεις» μέσω χρηματοδοτήσεων και επισκευάζουν τα πεζοδρόμια παρόδιων χωρίς να τα χρεώνουν κι άλλοι στέλνουν επιστολές στους παρόδιους για να τα επισκευάσουν οι ίδιοι. Ο Νέος Κώδικας δεν παραπέμεπι σε καμία διαδικασία ή υποχρεωτικότητα.

Πώς υπολογίζεται η επιβάρυνση

Σύμφωνα με τον Νέο Κώδικα μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, ο δήμος υποχρεούται να συντάξει ειδικό πίνακα στον οποίο θα καταγράφεται η συνολική δαπάνη του έργου, το ποσοστό που αναλογεί σε κάθε παρόδιο ακίνητο και το τελικό ποσό που καλείται να καταβάλει κάθε υπόχρεος ιδιοκτήτης. Εδώ αλλάζει πορφανώς ο Κτηριοδομικός Κανονισμός που προβλέπει ότι ο παρόδιος δεν χρεώνεται αν τα έχει επισκευάσει ο ίδιος εντός του διαστήματος των είκοσι ετών. 

Ο υπολογισμός της συμμετοχής κάθε ακινήτου γίνεται κυρίως με βάση το μήκος της πρόσοψης που διαθέτει στη ρυμοτομική γραμμή. Με απλά λόγια, όσο μεγαλύτερο είναι το πρόσωπο του ακινήτου προς το πεζοδρόμιο, τόσο μεγαλύτερη είναι και η συμμετοχή του ιδιοκτήτη στο συνολικό κόστος.

Η δαπάνη ανά τρέχον μέτρο πεζοδρομίου ή κρασπεδορείθρου αποτελεί τη βάση για τον επιμερισμό του κόστους.

Τι ισχύει για τις πολυκατοικίες

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τα πολυώροφα κτίρια και τις πολυκατοικίες. Στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν χωριστές οριζόντιες ιδιοκτησίες, το ποσό που αναλογεί στο ακίνητο δεν επιβαρύνει αποκλειστικά έναν ιδιοκτήτη.

Αντίθετα, η συνολική επιβάρυνση κατανέμεται στους συνιδιοκτήτες ανάλογα με το εμβαδόν της κάθε ιδιοκτησίας. Έτσι, ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα θα συμμετέχει με μεγαλύτερο ποσοστό στη δαπάνη σε σχέση με ένα μικρότερο.

Δικαίωμα ένστασης για τους πολίτες

Το Άρθρο 459 προβλέπει και δικλείδες προστασίας για τους ιδιοκτήτες. Ο πίνακας που συντάσσει ο δήμος, αφού υπογραφεί από τον δήμαρχο, κοινοποιείται σε κάθε υπόχρεο. Εδώ αναμένεται μια σειρά επιτολών που θα λάβουν οι δήμοι με την οποία θα απαιτούν: «όπως φτιάξατε το πεζοδρόμιο της οδού τάδε και δεν το χρεώσατε, έτσι ακριβώς να φτιάξετε και το δικό μας» Ο Συνήγορος του Πολίτη αναμένεται να πάρει φωτιά. Επίσης ο νέος κώδικας αφήνει απ΄έξω το θέμα των προδιαγραφών. Ο μέχρι σήμερα νόμος προβλέπει ελεύθερο χώρο 1,5 μέτρο και σε περίπτωση εμποδίου επέκταση εις βάρος της παρόδιας στάθμευσης. Τα πεζοδρόμια θα χρεώνονται και χωρίς την τήρηση εκ του νόμου προδιαγραφών; 

Από την ημέρα της κοινοποίησης ο πολίτης διαθέτει αποκλειστική προθεσμία δεκαπέντε ημερών για να υποβάλει ένσταση εφόσον θεωρεί ότι ο υπολογισμός της οφειλής του είναι λανθασμένος ή ότι υπάρχει οποιοδήποτε άλλο σφάλμα.

Για τις ενστάσεις αποφασίζει το δημοτικό συμβούλιο, μετά από σχετική εισήγηση της τεχνικής υπηρεσίας του δήμου, γεγονός που προσδίδει θεσμικό έλεγχο στη διαδικασία. Εδώ ο νόμος αφήνει έκθετους του δημοτικούς συμβούλους να πάρουν απάνω τους στις αστικές ευθύνες καθώς η εφαρμογή του νόμου θα προκαλέσει ομαδικές δικαστικές προσφυγές.

Από τη βεβαίωση στην είσπραξη

Μετά την παρέλευση της προθεσμίας των δεκαπέντε ημερών ή μετά την εξέταση των ενστάσεων, ο πίνακας οριστικοποιείται. Στη συνέχεια συντάσσεται ο χρηματικός κατάλογος των οφειλών και αποστέλλεται στην αρμόδια υπηρεσία εσόδων του δήμου για τη βεβαίωση και είσπραξη των ποσών.

Με τον τρόπο αυτό η οφειλή αποκτά πλέον τα χαρακτηριστικά δημοτικού εσόδου και ακολουθεί τη συνήθη διαδικασία είσπραξης που προβλέπεται για τις οικονομικές απαιτήσεις των δήμων.

Τι σημαίνει η διάταξη για τους δήμους και τους δημότες

Η νέα ρύθμιση επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι οι δήμοι θα μπορούν να ανακτούν μέρος του κόστους των έργων που εκτελούν στα πεζοδρόμια, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εκτεταμένων παρεμβάσεων ανακατασκευής ή αναβάθμισης. Παράλληλα, θεσπίζει συγκεκριμένη διαδικασία ενημέρωσης και δικαίωμα προσφυγής των πολιτών πριν από την οριστική βεβαίωση της οφειλής.

Πρόκειται για μία διάταξη που αναμένεται να απασχολήσει έντονα τις δημοτικές αρχές αλλά και τους ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς συνδέεται άμεσα με την αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και τη χρηματοδότηση έργων που βελτιώνουν την καθημερινότητα και την ασφάλεια των πεζών, αλλά η πράξη εγείρει πολλές αμιφισβητήσεις. 

Διαβάστε και σχετικά άρθρα

Άρειος Πάγος: και ποινικές ευθύνες στις δημοτικές αρχές για την κατάσταση των πεζοδρομίων

Ο Εφιάλτης στο δρόμο χωρίς πεζοδρόμιο

ΚΤΗΡΙΟΔΟΜΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΑΡΘΡΟ 23
ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ

1. ΓΕΝΙΚΑ
Τα πεζοδρόμια των κοινόχρηστων χώρων κατασκευάζονται, ανακατασκευάζονται, επισκευάζονται και συντηρούνται με σκοπό να διασφαλίζεται η συνεχής, αυτόνομη, ασφαλής και χωρίς εμπόδια κυκλοφορία των πεζών σε όλη την επιφάνειά τους και η χρήση τους από άτομα με αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα, εφόσον επιτρέπεται από τη μορφολογία του εδάφους.

2. ΥΠΟΧΡΕΟΙ

2.1. Υπόχρεοι για την κατασκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων και των τεχνικών έργων που τα αποτελούν (κράσπεδα, ρείθρα, υπόστρωμα και επίστρωση ή επικάλυψη) είναι οι ιδιοκτήτες των παρόδιων ακινήτων μπροστά στα οποία βρίσκονται.

2.2 Σε περίπτωση καταστροφής, αχρήστευσης και εκσκαφής από το Δημόσιο ή τον οικείο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) των πεζοδρομίων που υπάρχουν πριν από είκοσι τουλάχιστον χρόνια, στα πλαίσια γενικής ανακατασκευής ή αναδιαρρύθμισης των οδών και πλατειών ώστε να ικανοποιούν καλύτερα τις ανάγκες του οικισμού, η δαπάνη αποκατάστασης, επισκευής ή ανακατασκευής των πεζοδρομίων βαρύνει τους παρόδιους ιδιοκτήτες.

2.3. Σε κάθε άλλη περίπτωση καταστροφής ή αχρήστευσης ή εκσκαφής των πεζοδρομίων από την εκτέλεση εργασιών, υπόχρεος για την αποκατάσταση, επισκευή ή ανακατασκευή του είναι ο φορέας εκτέλεσης των εργασιών αυτών, εκτός αν εκτελούνται αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση αυτού τούτου του παρόδιου ακινήτου, οπότε υπόχρεος είναι αποκλειστικά ο ιδιοκτήτης του.

2.4. Η κατασκευή, ανακατασκευή ή επισκευή των πεζοδρομίων, μπορεί να γίνεται από τον οικείο ΟΤΑ σε βάρος και για λογαριασμό είτε των ιδιοκτητών των παρόδιων ακινήτων είτε φορέων εκτέλεσης έργων εφόσον αυτά δεν έχουν κατασκευασθεί ή επισκευασθεί ακόμα, ή δεν έχουν τηρηθεί οι προδιαγραφές που ισχύουν για την κατασκευή ή επισκευή τους.

3. ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

3.1. Προδιαγραφές

Σε κάθε περίπτωση στις προδιαγραφές των πεζοδρομίων καθορίζονται οι διαστάσεις, το είδος κατασκευής και το είδος των υλικών των κρασπέδων, των ρείθρων, του υποστρώματος και της επίστρωσης ή της επικάλυψής τους. Επίσης καθορίζονται το είδος της φυτείας, οι διαστάσεις και τα άλλα στοιχεία των τμημάτων των πεζοδρομίων που διατίθενται για φύτευσή τους. Οι προδιαγραφές συντάσσονται με τις διατάξεις της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΜΕΑΑΠ/124964 /1561/7.12.2022 υπουργικής απόφασης (Β’ 6213).

3.1.1. Τα πεζοδρόμια κατασκευάζονται σύμφωνα με προδιαγραφές που καθορίζονται με απόφαση του οικείου Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου. Σε οικισμούς που έχουν χαρακτηρισθεί παραδοσιακοί η πιο πάνω απόφαση εκδίδεται με σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής (ΣΑ).

3.1.2. Σε οικισμούς με πληθυσμό πάνω από 20.000 κατοίκους και εφόσον τα πεζοδρόμια αποτελούν σημαντικό στοιχείο διαμόρφωσης των πολεοδομικών ή κυκλοφοριακών συνθηκών οδού, πλατείας ή περιοχής οι προδιαγραφές κατασκευής στο σύνολο ή σε μέρος τους καθορίζονται με απόφαση του αρμόδιου Νομάρχη που εκδίδεται με τήρηση της διαδικασίας τους άρθρο 3 ΝΔ/17-7-23.

3.1.3. Σε οικισμούς στους οποίους δεν έχουν καθορισθεί οι πιο πάνω προδιαγραφές τα πεζοδρόμια κατασκευάζονται σύμφωνα με τις οδηγίες του οικείου Δήμου ή Κοινότητας που περιλαμβάνονται στην άδεια της παρ. 4.1. του παρόντος άρθρου.

3.2. Σε κάθε περίπτωση εφαρμόζονται οι προδιαγραφές που καθορίζονται από τις διατάξεις του ΝΟΚ για τα άτομα με αναπηρία και τα εμποδιζόμενα άτομα, καθώς και τις σχετικές ισχύουσες αποφάσεις, ιδίως της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΜΕΑΑΠ/124964/1561/7.12.2022 υπουργικής απόφασης (Β’ 6213).

3.3. Βαθμίδες εξυπηρέτησης των κτιρίων

3.3.1. Έξω από τη ρυμοτομική γραμμή απαγορεύεται να κατασκευάζονται βαθμίδες για την εξυπηρέτηση των κτιρίων. Κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατή η κατασκευή τους, ύστερα από άδεια του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, αν μετά την ανέγερση του κτιρίου έχει μεταβληθεί η υψομετρική στάθμη του δρόμου. Η κατασκευή αυτή πρέπει να εξασφαλίζει την ασφάλεια της κυκλοφορίας των πεζών, των ατόμων με αναπηρία και των εμποδιζόμενων ατόμων στην επιφάνεια που απομένει. Αλλιώς μπορεί να γίνει σημειακή διαπλάτυνση, βάσει των διατάξεων της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΜΕΑΑΠ/124964/1561/7.12.2022 υπουργικής απόφασης (Β’ 6213). Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται στα πεζοδρόμια η κατασκευή σκαλοπατιών που κατέρχονται προς το κτίριο, για εξυπηρέτησή του, αλλά επιβάλλεται τα σκαλοπάτια αυτά να αρχίζουν ένα (1) μέτρο μέσα από τη ρυμοτομική γραμμή ή από την οικοδομική γραμμή σε περίπτωση ύπαρξης προκηπίου που είναι σε συνέχεια του πεζοδρομίου και χρησιμοποιείται από το κοινό.

3.3.2. Οι διατάξεις του προηγουμένου εδαφίου έχουν εφαρμογή και σε υφιστάμενες κλίμακες ή βαθμίδες κλιμάκων. Κλίμακες ή βαθμίδες κλιμάκων που αντίκεινται στις διατάξεις της παρ. αυτής είναι επικίνδυνες από άποψη κυκλοφορίας η δε άρση του κινδύνου γίνεται με εφαρμογή των διατάξεων “περί επικινδύνων οικοδομών” από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία.

3.4. Φύτευση δένδρων, θάμνων, κ.λπ.

3.4.1. Κατά τη διαμόρφωση των πεζοδρομίων για τη φύτευση δένδρων, θάμνων, κ.λπ. εφαρμόζονται οι διατάξεις της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΜΕΑΑΠ/124964/1561/7.12.2022 υπουργικής απόφασης (Β’ 6213). Γενικότερα, στα πεζοδρόμια, η φύτευση χωροθετείται στην ζώνη αστικού εξοπλισμού, και οπωσδήποτε πέραν της ζώνης ελεύθερης όδευσης πεζών, ή σε σημειακές προεκτάσεις μεταξύ των παρόδιων θέσεων στάθμευσης μέγιστου πλάτους 1.00 μ και πλάτους έως την εξωτερική πλευρά της παρόδιας θέσης στάθμευσης.

3.4.2. Όπου η ρυμοτομική γραμμή συμπίπτει με την οικοδομική ανάλογα με το ριζικό σύστημα των δένδρων πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή βλάβης των κτιρίων και δομικών κατασκευών.

3.5. Κάτω από τα πεζοδρόμια απαγορεύεται η κατασκευή ή η τοποθέτηση δεξαμενών για οποιοδήποτε σκοπό (αποθήκευση, συγκέντρωση υγρών κ.λπ.). Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται μόνον η τοποθέτηση εγκαταστάσεων των αρμόδιων φορέων για τη σύνδεση των κτιρίων με τα δίκτυα ηλεκτρισμού, ύδρευσης, αποχέτευσης, τηλεφώνου, αερίου πόλης, καθώς και σωληνώσεων απορροής στους κοινόχρηστους χώρους των βρόχινων νερών των κτιρίων.

4. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΑΠΑΝΩΝ

4.1. Για την κατασκευή ή ανακατασκευή καθώς και για την εκσκαφή των πεζοδρομίων απαιτείται άδεια του οικείου Δήμου ή της Κοινότητας, στην οποία αναφέρονται οι αντίστοιχες προδιαγραφές ή αν δεν υπάρχουν οι σχετικές οδηγίες.

4.2. Οι δαπάνες κατασκευής, ανακατασκευής, επισκευής ή συντήρησης των πεζοδρομίων που γίνονται από τον οικείο ΟΤΑ ή το Δημόσιο, εισπράττονται από τους παρόδιους ιδιοκτήτες ή τους φορείς εκτέλεσης εργασιών, που είναι υπόχρεοι ανάλογα με την
περίπτωση σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά για την είσπραξη των Δημοσίων Εσόδων.

4.3. Στις περιπτώσεις του προηγουμένου εδαφίου η δαπάνη που αναλογεί σε κάθε παρόδιο ακίνητο υπολογίζεται από τον οικείο ΟΤΑ ή το Δημόσιο με βάση το μήκος του προσώπου που έχει στη ρυμοτομική γραμμή και την τιμή του τρέχοντος μέτρου που έχει η σχετική δαπάνη.

4.4. Τυχόν ενστάσεις ενάντια στις καταλογιστικές πράξεις υποβάλλονται στην αρχή που τις έκδωσε, μέσα σε προθεσμία 15 ημερών από την κοινοποίησή τους στους υπόχρεους ιδιοκτήτες. Στις ενστάσεις αυτές αποφασίζει το οικείο Δημοτικό ή Κοινοτικό Συμβούλιο ύστερα από εισήγηση της Τεχνικής Υπηρεσίας του ΟΤΑ ή της Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων (ΤΥΔΚ) του Νομού αν δεν υπάρχει Τεχνική Υπηρεσία.

Δείτε και τις οδηγίες του ΥΠΕΝ

Δείτε εδώ το νομοσχέδιο στην Διαβούλευση

Δείτε εδώ τον Φάκελο του myota.gr για τον Νέο Κώδικα

https://www.myota.gr