Πίσω από κλειστές πόρτες, οι ΗΠΑ απαιτούν μόνιμο έλεγχο
Πίσω από κλειστές πόρτες, οι ΗΠΑ απαιτούν μόνιμο έλεγχο στη Γροιλανδία
Το παγωμένο νησί μετατρέπεται σε στρατηγικό έπαθλο του 21ου αιώνα
Κάτω από τον θόρυβο των πολέμων, των αγορών και των καθημερινών κρίσεων, συνεχίζεται αθόρυβα μια διαπραγμάτευση που μπορεί να καθορίσει τον γεωπολιτικό χάρτη της Αρκτικής για δεκαετίες. Στα κλειστά γραφεία της Ουάσιγκτον, Αμερικανοί, Δανοί και Γροιλανδοί αξιωματούχοι συζητούν εδώ και μήνες το μέλλον της Γροιλανδίας, του παγωμένου νησιού που μετατρέπεται σταδιακά σε στρατηγικό έπαθλο του 21ου αιώνα.
Οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν απλώς ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, αλλά μια έντονη και μακροχρόνια θεσμική επιρροή στη Γροιλανδία, ακόμη και σε ένα μελλοντικό σενάριο πλήρους ανεξαρτησίας της από τη Δανία.
Έρευνα των New York Times αποκαλύπτει ότι, η Ουάσιγκτον πιέζει για αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, ώστε να εξασφαλιστεί ότι αμερικανικά στρατεύματα θα μπορούν να παραμένουν επ’ αόριστον στη Γροιλανδία. Για πολλούς Γροιλανδούς πολιτικούς, η πρόταση αυτή ισοδυναμεί με μια «ρήτρα αιώνιας παρουσίας», που θα δένει το νησί στρατηγικά και πολιτικά με τις ΗΠΑ για γενιές.
«Αν οι Αμερικανοί πάρουν όλα όσα ζητούν, δεν θα υπάρξει ποτέ πραγματική ανεξαρτησία», προειδοποίησε ο Γιούστους Χάνσεν, μέλος του κοινοβουλίου της Γροιλανδίας.
Οι αμερικανικές απαιτήσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στα στρατιωτικά ζητήματα. Οι ΗΠΑ ζητούν επίσης αυξημένο λόγο σε μεγάλες επενδυτικές συμφωνίες που αφορούν το νησί, επιδιώκοντας ουσιαστικά μηχανισμό ελέγχου που θα αποτρέπει τη διείσδυση της Ρωσίας και της Κίνας σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υποδομές, τα λιμάνια και οι εξορύξεις.
Η αντίδραση τόσο της Γροιλανδίας, όσο και της Δανίας είναι έντονη. Οι δύο πλευρές θεωρούν ότι ένα τέτοιο καθεστώς θα παραβίαζε ευθέως την κυριαρχία της νήσου, μετατρέποντας τη στρατηγική «προστασία» σε μορφή επιτήρησης.
Το ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων για τη Γροιλανδία δεν είναι καινούργιο. Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι η ένταση και το διακύβευμα. Η κλιματική αλλαγή λιώνει σταδιακά τους αρκτικούς πάγους, ανοίγοντας νέες θαλάσσιες οδούς και πρόσβαση σε τεράστια αποθέματα φυσικών πόρων.
Κάτω από το παγωμένο υπέδαφος της Γροιλανδίας βρίσκονται πετρέλαιο, ουράνιο, σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά απαραίτητα για την τεχνολογία, τις μπαταρίες και τη βιομηχανία της ενεργειακής μετάβασης. Γι’ αυτό και η Αρκτική μετατρέπεται με ταχύτητα σε νέο γεωπολιτικό μέτωπο.
Το Πεντάγωνο έχει ήδη αρχίσει να κινείται πρακτικά. Αμερικανός αξιωματικός των Πεζοναυτών επισκέφθηκε πρόσφατα το Ναρσάρσουακ, στη νότια Γροιλανδία, επιθεωρώντας το αεροδρόμιο της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το λιμάνι και πιθανούς χώρους εγκατάστασης στρατιωτικών δυνάμεων.
Ο επικεφαλής της Βόρειας Διοίκησης των ΗΠΑ, στρατηγός Γκρέγκορι Γκιγιό, περιέγραψε ένα ευρύτερο σχέδιο αμερικανικής στρατιωτικής αλυσίδας στην Αρκτική, που θα συνδέει τη Γροιλανδία με βάσεις στην Αλάσκα και τον Καναδά μέσω σταθμών ραντάρ, λιμανιών και εγκαταστάσεων ειδικών δυνάμεων.
Στο επίκεντρο της αμερικανικής ανησυχίας βρίσκεται και η Κίνα. Παρότι βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τον Αρκτικό Κύκλο, το Πεκίνο επιχειρεί εδώ και χρόνια να αποκτήσει παρουσία στην περιοχή. Το 2018, κινεζική κρατική εταιρεία βρέθηκε κοντά στην ανάληψη έργων για την κατασκευή αεροδρομίων στη Γροιλανδία, πριν οι αμερικανικές πιέσεις προς τη Δανία ανατρέψουν τελικά τη συμφωνία.
Οι σημερινές διαπραγματεύσεις φαίνεται να οδηγούν σε ένα ιδιότυπο παράδοξο. Ενώ η Γροιλανδία επιδιώκει εδώ και δεκαετίες μεγαλύτερη αυτονομία και μακροπρόθεσμα πλήρη ανεξαρτησία, οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ ενδέχεται να αυξήσουν τελικά και την αμερικανική και τη δανική επιρροή πάνω στο νησί.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των New York Times, συζητείται ένα σύστημα ελέγχου ξένων επενδύσεων, στο οποίο η Δανία θα πραγματοποιεί τους ελέγχους ασφαλείας με αμερικανική συμμετοχή, καθώς η Γροιλανδία δεν διαθέτει ακόμη επαρκείς μηχανισμούς πληροφοριών για να αξιολογεί μόνη της πιθανές διασυνδέσεις επενδυτών με τη Μόσχα ή το Πεκίνο.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη οικονομικής συνεργασίας και στον φόβο απώλειας ελέγχου. Πρώην πρωταθλητής του μπάντμιντον πριν περάσει στην πολιτική, έχει πλέον μετατραπεί σε κεντρικό πρόσωπο μιας διεθνούς αναμέτρησης που υπερβαίνει κατά πολύ το μέγεθος της χώρας του.
«Το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας και της σχέσης μας με τη Δανία είναι κάτι που πρέπει να αποφασίσουμε εμείς οι ίδιοι», δήλωσε. «Δεν είναι υπόθεση των Αμερικανών ούτε οποιουδήποτε άλλου».
Στο πολιτικό παρασκήνιο, η ανησυχία παραμένει έντονη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει εγκαταλείψει την εμμονή του με τη Γροιλανδία, παρά τη μετατόπιση της διεθνούς προσοχής προς τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία. Ορισμένοι Γροιλανδοί πολιτικοί παρακολουθούν με νευρικότητα ακόμη και συμβολικές ημερομηνίες, όπως τα γενέθλια του Αμερικανού προέδρου ή την 4η Ιουλίου, φοβούμενοι νέα δημόσια κλιμάκωση.
Η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότζφελντ, περιέγραψε τη χώρα της ως τόπο που πιέζεται ταυτόχρονα από πολλές κατευθύνσεις: από τις αμερικανικές φιλοδοξίες, αλλά και από τη σταθερή ρωσική παρουσία στην Αρκτική.
Η Γροιλανδία δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο του κόσμου. Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, το νησί βγαίνει από τη γεωγραφική απομόνωση και εισέρχεται βίαια στον σκληρό πυρήνα της παγκόσμιας ισχύος.
Κάπου ανάμεσα στα ραντάρ, τα λιμάνια, τα ορυκτά και τις στρατιωτικές συμφωνίες, μια κοινωνία μόλις 57.000 ανθρώπων προσπαθεί να καταλάβει πόσος χώρος έχει απομείνει για να αποφασίζει πραγματικά για τον εαυτό της.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.