Ακρίβεια: Γιατί οι διεθνείς κρίσεις περνούν πιο γρήγορα στις ελληνικές τιμές
Η νέα ενεργειακή κρίση βρίσκει την Ελλάδα με τις ίδιες αδυναμίες – Πώς αντιμετωπίζουν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι τις επιπτώσεις του πολέμου
Tα νέα στοιχεία για την πορεία του πληθωρισμού δείχνουν ότι η Ελλάδα μπαίνει και στη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση της δεκαετίας με τις ίδιες αδυναμίες που είχε στην πρώτη. Η ακρίβεια επιστρέφει στο Μέγαρο Μαξίμου βλέπουν για ακόμα μια φορά τις τιμές να εκτοξεύονται. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δείχνουν οτι ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε τον Μάιο στο 5%, όταν στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,2%.
Η απόκλιση των 1,8 ποσοστιαίων μονάδων είναι η μεγαλύτερη του τελευταίου δωδεκαμήνου και για ακόμα μια φορά αποδεικνύει οτι οι διεθνείς κρίσεις περνούν στην ελληνική αγορά πιο γρήγορα και πιο έντονα και μάλιστα προκαλούν μεγαλύτερο πρόβλημα από ό,τι στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες;
Η ακρίβεια και το πακέτο της ΔΕΘ
Η κυβέρνηση ετοιμάζει τη ΔΕΘ με στόχο να δημιουργήσει κλίμα επιστροφής μέρους της ανάπτυξης στην κοινωνία, όμως η νέα άνοδος των τιμών απειλεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος οποιασδήποτε φορολογικής ελάφρυνσης ή εισοδηματικής ενίσχυσης. Όσο ο πληθωρισμός κινείται στο 5%, το κοινωνικό μήνυμα των μέτρων κινδυνεύει να χαθεί πριν ακόμη ανακοινωθεί.
Η σύγκριση με το 2022 είναι αναπόφευκτη. Τότε, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Ευρωζώνη είδε τον πληθωρισμό να φθάνει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Τον Μάιο του 2022 ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είχε ανέβει στο 10,7%, έναντι 8,1% στην Ευρωζώνη. Η χώρα είχε βρεθεί ξανά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αιχμή την ενέργεια, τα καύσιμα και τη σταδιακή διάχυση του κόστους στα τρόφιμα και στις υπηρεσίες.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, το μοτίβο επανέρχεται. Αυτή τη φορά η αιτία είναι ο πόλεμος στο Ιράν και η νέα αναταραχή στη Μέση Ανατολή. Οι πιέσεις στις τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και μεταφορικού κόστους περνούν ήδη στην ευρωπαϊκή οικονομία. Στην Ελλάδα, όμως, η μετάδοση εμφανίζεται και εντονότερη και γρηγορότερη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο ενεργειακός πληθωρισμός στην Ελλάδα έφθασε τον Μάιο στο 20,2%, σχεδόν διπλάσιος από το 10,9% της Ευρωζώνης. Στις υπηρεσίες, η αύξηση ήταν 5,7% στην Ελλάδα έναντι 3,5% στην Ευρωζώνη. Στα τρόφιμα, 3,1% έναντι 2%. Μόνο στα μη ενεργειακά βιομηχανικά προϊόντα η Ελλάδα κινήθηκε χαμηλότερα, με αρνητικό πληθωρισμό 0,6%, όταν στην Ευρωζώνη καταγράφηκε αύξηση 0,9%.
Για την κυβέρνηση, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι πιέσεις εντοπίζονται ακριβώς στα πεδία όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια γίνεται άμεση. Καύσιμα, λογαριασμοί ενέργειας, μεταφορές, εστίαση, τουριστικές υπηρεσίες και βασικά είδη καθημερινής κατανάλωσης.
Οι ελληνικές τιμές τρέχουν
Η διαπίστωση πλέον από την πορεία των τιμών και στις δυο διαδοχικές κρίσης είναι οτι η η Ελλάδα εισάγει πολύ γρήγορα τις συνέπειες της ακρίβειας και κρατά περισσότερο χρονο τον υψηλό πληθωρισμό. Η εξήγηση ξεκινά από τη μεγάλη εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενη ενέργεια, πρώτες ύλες και προϊόντα. Δεν τελειώνει όμως εκεί καθώς η ελληνική αγορά παραμένει μικρή, συγκεντρωμένη και σε αρκετούς κλάδους με περιορισμένο ανταγωνισμό. Αυτό επιτρέπει στις αυξήσεις κόστους να περνούν ταχύτερα στον τελικό καταναλωτή.
Στα καύσιμα, η φορολογία λειτουργεί ως σταθερός επιβαρυντικός μηχανισμός, καθώς ο ΦΠΑ και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης αυξάνουν το τελικό κόστος και περιορίζουν τα περιθώρια συγκράτησης των τιμών. Στα τρόφιμα, η εξάρτηση από πρώτες ύλες, ενέργεια, συσκευασία και μεταφορές δημιουργεί αλυσιδωτές ανατιμήσεις. Στις υπηρεσίες, η έναρξη της τουριστικής περιόδου προσθέτει νέες πιέσεις σε ακτοπλοΐα, αεροπορικά εισιτήρια, καταλύματα και εστίαση.
Τα στοιχεία της S&P Global για τον δείκτη PMI της ελληνικής μεταποίησης προσθέτουν ένα δεύτερο επίπεδο ανησυχίας. Ο δείκτης ανέβηκε στις 53,3 μονάδες τον Μάιο από 52,4 τον Απρίλιο, δείχνοντας βελτίωση των συνθηκών στον κλάδο. Η εικόνα, όμως, δείχνει οτι η ενίσχυση προέρχεται κυρίως από την εγχώρια αγορά, ενώ οι παραγγελίες εξαγωγών μειώθηκαν για τέταρτο συνεχόμενο μήνα. Την ίδια στιγμή, οι επιβαρύνσεις κόστους αυξήθηκαν με τον εντονότερο ρυθμό των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων ετών, κυρίως λόγω πετρελαίου και παραγώγων. Οι επιχειρήσεις απάντησαν αυξάνοντας τις χρεώσεις τους με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Οκτώβριο του 2022.
Με απλά λόγια, η νέα φάση ανατιμήσεων δεν έχει ολοκληρωθεί. Βρίσκεται ακόμη μέσα στην παραγωγική αλυσίδα και μεταφέρεται σταδιακά προς τον καταναλωτή. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν έχει μπροστά της μόνο μια στατιστική κορύφωση, αλλά έναν μηχανισμό αύξησης των τιμών που μπορεί να συνεχιστεί τους επόμενους μήνες, ειδικά αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί και οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές.
Το νέο σχέδιο και οι πιέσεις της ΔΕΘ
Το Μαξίμου έχει πλήρη επίγνωση ότι τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια δεν απέδωσαν και ακόμα και όσα απέδωσαν πλέον έχουν φτάσει στα όριά τους. Το Καλάθι του Νοικοκυριού, το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, το e-katanalotis, οι έλεγχοι, οι επιδοτήσεις και τα έκτακτα pass λειτούργησαν περισσότερο ως μηχανισμοί ανάσχεσης παρά ως πραγματική παρέμβαση στη δομή της αγοράς.
Η κριτική που ακούγεται πλέον πιο έντονα είναι ότι η κυβέρνηση αντιμετώπισε την ακρίβεια ως παροδικό σοκ, ενώ στην πράξη εξελίχθηκε σε μόνιμη μεταβολή του κόστους ζωής. Δεν χτυπήθηκαν εγκαίρως οι στρεβλώσεις στην αγορά, δεν μειώθηκε η εξάρτηση από εισαγόμενο κόστος, δεν άνοιξε ουσιαστικά η συζήτηση για έμμεσους φόρους και δεν δημιουργήθηκαν μόνιμοι μηχανισμοί συμπίεσης τιμών.
Η μείωση του ΦΠΑ παραμένει εκτός κυβερνητικού σχεδιασμού. Η μείωση των ειδικών φόρων στα καύσιμα θεωρείται δημοσιονομικά δύσκολη. Οι οριζόντιες επιδοτήσεις κρίνονται ακριβές και πληθωριστικές. Έτσι, η κυβέρνηση επιλέγει να κινηθεί ξανά σε μέτρα ελέγχου, συμφωνίες με την αγορά και ψηφιακά εργαλεία διαφάνειας.
Η κυβέρνηση εξετάζει την παράταση του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους και μετά τις 30 Ιουνίου, πιθανόν με πιο περιορισμένο εύρος προϊόντων από τις 61 κατηγορίες που ισχύουν σήμερα. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης άτυπες συμφωνίες με βιομηχανία και λιανεμπόριο για συγκράτηση ή μειώσεις τιμών σε βασικά αγαθά.
Η κυβέρνηση προωθεί και τη νέα εφαρμογή «Posokanei», η οποία θα αντικαταστήσει το e-katanalotis. Θα περιλαμβάνει περίπου 7.000 κωδικούς από 150 κατηγορίες προϊόντων, με δυνατότητα σύγκρισης τιμών μεταξύ αλυσίδων, παρακολούθησης της εξέλιξης των τιμών το προηγούμενο τρίμηνο και σύγκρισης με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το εργαλείο μπορεί να αυξήσει τη διαφάνεια, αλλά δύσκολα μπορεί από μόνο του να μειώσει τις τιμές και να αλλάξει τα δεδομένα καθώς ήδη οι πολίτες έχουν ήδη ζήσει μία μεγάλη κρίση ακρίβειας και βλέπουν τη δεύτερη να ξεκινά πριν καλά καλά κλείσει ο προηγούμενος κύκλος.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.