Το πυρηνικό υποβρύχιο που παραμένει «ωρολογιακή βόμβα» στον βυθό
Το πυρηνικό υποβρύχιο που παραμένει «ωρολογιακή βόμβα» στον βυθό – Φόβοι για ραδιενεργές διαρροές
Το Komsomolets βυθίστηκε το 1989 στη Νορβηγική Θάλασσα, όμως 37 χρόνια μετά οι επιστήμονες συνεχίζουν να παρακολουθούν το ναυάγιο που μεταφέρει πυρηνικές κεφαλές και έναν αντιδραστήρα
Περίπου τέσσερις δεκαετίες μετά τη βύθισή του, ένα από τα πιο προηγμένα υποβρύχια που κατασκευάστηκαν ποτέ από τη Σοβιετική Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Το Komsomolets, ένα πυρηνοκίνητο σοβιετικό υποβρύχιο που σχεδιάστηκε ως σύμβολο τεχνολογικής υπεροχής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, βρίσκεται σήμερα ακίνητο στον βυθό της Νορβηγικής Θάλασσας, σε βάθος περίπου 1.700 μέτρων.
Μέσα στα συντρίμμια του παραμένουν ένας πυρηνικός αντιδραστήρας και δύο τορπίλες με πυρηνικές κεφαλές, δημιουργώντας ένα μοναδικό τεχνικό και περιβαλλοντικό πρόβλημα που συνεχίζει να απασχολεί τους ειδικούς.
Το 1993, ο Ρώσος ακτιβιστής της Greenpeace Ντιμίτρι Λιτβίνοφ είχε χαρακτηρίσει το υποβρύχιο «ωρολογιακή βόμβα που χτυπάει στον πυθμένα της Νορβηγικής Θάλασσας», προειδοποιώντας για τις πιθανές συνέπειες μιας μεγάλης διαρροής ραδιενεργού υλικού.
Η κατασκευή ενός «αήττητου» όπλου
Το Komsomolets αποτέλεσε ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα της σοβιετικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Κατασκευάστηκε με στόχο να αποτελέσει ένα υποβρύχιο νέας γενιάς, ικανό να επιχειρεί σε ακραία βάθη και να παραμένει σχεδόν απρόσβλητο από τα αντίπαλα συστήματα εντοπισμού.
Η χρήση τιτανίου στην κατασκευή του κύτους ήταν μία από τις μεγαλύτερες καινοτομίες του. Το υλικό αυτό προσέφερε εξαιρετική αντοχή στις πιέσεις του μεγάλου βάθους και επέτρεπε στο υποβρύχιο να καταδύεται πολύ βαθύτερα από τα περισσότερα δυτικά αντίστοιχα σκάφη.
Οι δυνατότητές του θεωρούνταν εντυπωσιακές για την εποχή. Το Komsomolets μπορούσε να επιχειρεί σε βάθη που έφταναν περίπου τα 1.000 μέτρα και να εκτοξεύει πυραύλους από περιοχές όπου άλλα υποβρύχια δεν μπορούσαν να φτάσουν.
Για τη Σοβιετική Ένωση αποτελούσε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα και ένα από τα πιο μυστικά όπλα του Πολεμικού Ναυτικού της.
Όμως, η μοίρα του έμελλε να είναι διαφορετική από αυτή που σχεδίαζαν οι κατασκευαστές του.
Η τραγωδία της 7ης Απριλίου 1989
Το πρωί της 7ης Απριλίου 1989, ενώ το Komsomolets έπλεε στη Νορβηγική Θάλασσα, ξέσπασε φωτιά σε ένα από τα διαμερίσματα του υποβρυχίου. Η πυρκαγιά προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στα συστήματα του σκάφους και ανάγκασε το πλήρωμα να πραγματοποιήσει διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Παρά τις προσπάθειες των ναυτικών, το υποβρύχιο υπέστη σοβαρές ζημιές. Το πλήρωμα κατάφερε να το οδηγήσει στην επιφάνεια, όμως η κατάσταση παρέμενε κρίσιμη.
Για περίπου πέντε ώρες το Komsomolets παρέμεινε πάνω από το νερό, μέχρι που τελικά άρχισε να βυθίζεται. Από τα 69 μέλη του πληρώματος, οι 42 έχασαν τη ζωή τους. Πολλοί ναυτικοί πέθαναν από την έκθεση στο ψύχος ή από τις δύσκολες συνθήκες διάσωσης που ακολούθησαν.
Κατά τη βύθιση, μια ομάδα διαφυγής επιχείρησε να απομακρύνει εγκλωβισμένους ναυτικούς, όμως μόνο ένας άνθρωπος κατάφερε να επιβιώσει από αυτή την προσπάθεια.
Η ανησυχία για το πυρηνικό υλικό
Μετά τη βύθιση του υποβρυχίου, το μεγάλο ερώτημα ήταν τι θα συνέβαινε με τα πυρηνικά υλικά που παρέμεναν εγκλωβισμένα στο εσωτερικό του.
Το Komsomolets μετέφερε δύο τορπίλες με πυρηνικές κεφαλές, οι οποίες περιείχαν περίπου τέσσερα κιλά πλουτωνίου. Παράλληλα, ο πυρηνικός αντιδραστήρας του αποτελούσε μια ακόμη πιθανή πηγή ραδιενεργού μόλυνσης.
Οι επιστήμονες φοβήθηκαν ότι η διάβρωση του μεταλλικού περιβλήματος θα μπορούσε να επιτρέψει στο θαλασσινό νερό να έρθει σε επαφή με το πυρηνικό υλικό, προκαλώντας διαρροές. Οι ανησυχίες ήταν ιδιαίτερα έντονες λόγω της σημασίας της περιοχής για την αλιεία. Υπήρχαν φόβοι ότι πιθανή μόλυνση θα μπορούσε να επηρεάσει τη θαλάσσια τροφική αλυσίδα.
Ωστόσο, διεθνείς επιστημονικές έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο άμεσος κίνδυνος μεγάλης περιβαλλοντικής καταστροφής ήταν περιορισμένος.
Οι προσπάθειες στεγανοποίησης του ναυαγίου
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 πραγματοποιήθηκαν ειδικές επιχειρήσεις σε ακραίες συνθήκες για τον περιορισμό του κινδύνου.
Μεταξύ 1995 και 1996, ειδικά συνεργεία επιχείρησαν να σφραγίσουν ρωγμές στο κύτος και στους σωλήνες των τορπιλών, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα απελευθέρωσης ραδιενεργών ουσιών. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν τον Ιούλιο του 1996 και θεωρήθηκαν σημαντικό βήμα για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Ωστόσο, οι ειδικοί γνώριζαν ότι η λύση αυτή δεν θα ήταν μόνιμη. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν είχαν περιορισμένη διάρκεια ζωής και η φυσική διάβρωση του ναυαγίου θα συνεχιζόταν.
Νέες ενδείξεις για διαρροές
Τα τελευταία χρόνια, νέες έρευνες έχουν επαναφέρει την προσοχή στο Komsomolets.
Οι νορβηγικές αρχές έχουν εντοπίσει μικρές, περιοδικές εκλύσεις ραδιενεργού υλικού από συγκεκριμένα σημεία του υποβρυχίου, κυρίως από την περιοχή του αντιδραστήρα. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι ποσότητες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα δεν αποτελούν άμεση απειλή για τον άνθρωπο ή το θαλάσσιο οικοσύστημα.
Ωστόσο, η κατάσταση απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, καθώς η διάβρωση συνεχίζεται και οι συνθήκες στον βυθό μπορεί να μεταβάλουν τα δεδομένα στο μέλλον.
Ένα πρόβλημα που μπορεί να διαρκέσει χιλιάδες χρόνια
Η απομάκρυνση του Komsomolets από τον βυθό θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Το τεράστιο βάθος, η κατάσταση του ναυαγίου και η παρουσία πυρηνικού υλικού καθιστούν οποιαδήποτε επιχείρηση ιδιαίτερα περίπλοκη.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι η συνεχής παρακολούθηση είναι σήμερα η πιο ρεαλιστική επιλογή. Το Komsomolets αποτελεί πλέον ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των συνεπειών που μπορεί να αφήσει πίσω της η πυρηνική τεχνολογία.
Ένα όπλο που σχεδιάστηκε για να συμβολίζει τη δύναμη μιας υπερδύναμης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, σήμερα παραμένει στον βυθό ως μια υπενθύμιση ότι ορισμένες απειλές δεν εξαφανίζονται όταν τελειώνουν οι συγκρούσεις – αλλά μπορούν να παραμείνουν για πολλές γενιές.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.