Χημική ουσία από τα ελαστικά των αυτοκινήτων συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ,
Χημική ουσία από τα ελαστικά των αυτοκινήτων συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μελέτη
Η 6PPD-κινόνη, μια ουσία που παράγεται από τη φθορά των ελαστικών, φαίνεται να αλληλεπιδρά με γονίδια που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Μια χημική ουσία που δημιουργείται καθώς φθείρονται τα ελαστικά των αυτοκινήτων ενδέχεται να επηρεάζει βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τη νόσο αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη. Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι η ουσία προκαλεί άνοια ούτε ότι η έκθεση σε αυτήν οδηγεί αναπόφευκτα στη νόσο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι αξίζει να διερευνηθεί πιο συστηματικά ως ένας πιθανός περιβαλλοντικός παράγοντας κινδύνου.
Τι είναι η 6PPD-κινόνη και πώς φτάνει στο περιβάλλον
Η ουσία ονομάζεται 6PPD-κινόνη (6PPD-Q) και προκύπτει από τη διάσπαση του πρόσθετου 6PPD, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στην κατασκευή ελαστικών για να τα προστατεύει από τη φθορά που προκαλεί το όζον. Καθώς τα ελαστικά τρίβονται στην άσφαλτο, μικροσκοπικά σωματίδια απελευθερώνονται στο περιβάλλον και, μαζί τους, η 6PPD-κινόνη. Τα τελευταία χρόνια η ουσία έχει ανιχνευθεί σε δρόμους, σκόνη, επιφανειακά νερά αλλά και σε βιολογικά δείγματα ανθρώπων, γεγονός που δείχνει ότι η έκθεση του πληθυσμού είναι πιθανή μέσω πολλών διαφορετικών οδών.
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων αυξήθηκε όταν προηγούμενες μελέτες έδειξαν ότι η 6PPD-κινόνη μπορεί να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό – το φυσικό προστατευτικό «φίλτρο» του εγκεφάλου – και να φτάνει στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι μπορεί να αυξάνει το οξειδωτικό στρες, δηλαδή τη συσσώρευση επιβλαβών μορίων που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα. Το οξειδωτικό στρες και η χρόνια φλεγμονή θεωρούνται δύο από τους βασικούς μηχανισμούς που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι βιολογικοί μηχανισμοί που μπορεί να συνδέουν τον ρύπο με το Αλτσχάιμερ
Για να εξετάσουν αν υπάρχει μοριακή σύνδεση ανάμεσα στην ουσία και τη νόσο, οι ερευνητές δεν πραγματοποίησαν πειράματα σε ανθρώπους ή ζώα. Αντίθετα, αξιοποίησαν μια σειρά από σύγχρονες υπολογιστικές τεχνικές, συνδυάζοντας μεγάλες διεθνείς βάσεις γενετικών δεδομένων, αναλύσεις γονιδιακής έκφρασης, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και προσομοιώσεις της αλληλεπίδρασης της 6PPD-κινόνης με ανθρώπινες πρωτεΐνες. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να εντοπίσουν ποια γονίδια και ποιοι βιολογικοί μηχανισμοί ενδέχεται να επηρεάζονται από την ουσία και να σχετίζονται ταυτόχρονα με το Αλτσχάιμερ.
Η ανάλυση εντόπισε 92 κοινά γονίδια που φαίνεται να συνδέουν την έκθεση στην 6PPD-κινόνη με τη νόσο. Πολλά από αυτά συμμετέχουν στη λειτουργία των συνάψεων, δηλαδή των σημείων επικοινωνίας μεταξύ των νευρικών κυττάρων, καθώς και σε μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη φλεγμονή, την επιβίωση των κυττάρων και τη μετάδοση σημάτων μέσα στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι οι διεργασίες αυτές είναι πιθανό να αποτελούν το κοινό σημείο συνάντησης ανάμεσα στον περιβαλλοντικό ρύπο και τη νευροεκφυλιστική νόσο.
Ξεχώρισαν επίσης πέντε γονίδια που φαίνεται να παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο: τα NFKB1, GSK3B, PIK3CA, NFE2L2 και PTGS2. Πρόκειται για γονίδια που συμμετέχουν στον έλεγχο της φλεγμονής, στην προστασία από το οξειδωτικό στρες και στη φυσιολογική λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Η μελέτη έδειξε ότι αρκετά από αυτά εμφανίζουν διαφορετική δραστηριότητα σε εγκεφάλους ατόμων με Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με υγιείς ανθρώπους, ενώ ορισμένα συνδέονται και με γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η 6PPD-κινόνη φαίνεται, σύμφωνα με τις υπολογιστικές προσομοιώσεις, να μπορεί να προσδένεται σε ορισμένες από τις πρωτεΐνες που παράγονται από αυτά τα γονίδια. Η παρατήρηση αυτή δεν σημαίνει ότι η αλληλεπίδραση συμβαίνει απαραίτητα μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό. Υποδηλώνει όμως ότι υπάρχει θεωρητικά η δυνατότητα η ουσία να επηρεάζει τη λειτουργία τους, κάτι που θα πρέπει να επιβεβαιωθεί με εργαστηριακά και πειραματικά δεδομένα.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι, εάν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, η 6PPD-κινόνη θα μπορούσε να συμβάλλει στην ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ μέσω τριών βασικών μηχανισμών. Ο πρώτος είναι η αύξηση του οξειδωτικού στρες, που μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νευρικά κύτταρα. Ο δεύτερος είναι η ενεργοποίηση χρόνιων φλεγμονωδών διεργασιών στον εγκέφαλο, οι οποίες έχουν συνδεθεί με την εξέλιξη της νόσου. Ο τρίτος αφορά διαταραχές στα κυτταρικά σήματα που είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική λειτουργία και επιβίωση των νευρώνων. Όλες αυτές οι διεργασίες θα μπορούσαν τελικά να επηρεάζουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων, οδηγώντας σταδιακά σε γνωστική έκπτωση.
Οι προοπτικές της μελέτης
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το επόμενο βήμα είναι να πραγματοποιηθούν πειράματα σε κυτταρικές καλλιέργειες και ζωικά μοντέλα, καθώς και επιδημιολογικές μελέτες σε ανθρώπους, ώστε να διαπιστωθεί αν η χρόνια έκθεση στην 6PPD-κινόνη αυξάνει πράγματι τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ. Μέχρι τότε, η νέα εργασία προσφέρει κυρίως ένα θεωρητικό πλαίσιο που αναδεικνύει έναν πιθανό νέο περιβαλλοντικό παράγοντα προς διερεύνηση και υπενθυμίζει ότι, πέρα από τα γονίδια, και το περιβάλλον μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.