Μετά τα εκατομμύρια νεκρών από την Covid-19, η επιστημονική κοινότητα προσπαθεί να προβλέψει τη νόσο Χ, την ασθένεια που θα μπορούσε να προκαλέσει έναν αντίστοιχο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Η πρόγνωση και πρόληψη μελλοντικών πανδημιών προϋποθέτει τη μελέτη γνωστών παθογόνων, αλλά και τον εντοπισμό νέων και σε αυτό το πλαίσιο, Κινέζοι επιστήμονες δημοσίευσαν μια λίστα ιών που αντιπροσωπεύουν τη μεγαλύτερη απειλή.

Το πρόβλημα σε όλες αυτές τις προσπάθειες είναι ότι η νόσος Χ είναι υποθετική. Δεν υπάρχει, αλλά ο κόσμος θα πρέπει να προετοιμάζεται για να την αντιμετωπίσει. Ο ιός SARS-CoV-2 έδειξε για τα καλά ότι η έλλειψη προετοιμασίας και οι αδυναμίες στο σύστημα υγείας μπορεί να προκαλέσουν δεκάδες χιλιάδες θανάτους σε κάθε χώρα, ακόμα και αν ο ιός δεν είναι ιδιαίτερα επιθετικός.

Viktor Forgacs/Unsplash
Viktor Forgacs/Unsplash

Γιατί οι RNA ιοί βρίσκονται στο επίκεντρο της ανησυχίας 

Από το 1960 και μετά, που υπάρχουν μέθοδοι ανίχνευσης, κάθε χρονιά ανακαλύπτουμε δύο έως τρεις ιούς που προσβάλλουν τον άνθρωπο. Τα τελευταία χρόνια έχει φανεί ότι οι ιοί που είναι πιο πιθανό να προκαλέσουν πανδημία είναι κυρίως ιοί RNA όπως ο SARS-CoV-2 και ο ιός HIV που προκαλεί το σύνδρομο AIDS. Υπάρχουν χιλιάδες ιοί RNA αλλά μόνο 239 προσβάλλουν τους ανθρώπους. Ιδιαίτερη ανησυχία στους επιστήμονες προκαλούν ζωνοτικοί ή ζωονοσόγονοι ιοί, δηλαδή αυτοί που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο, όπως η λύσσα. Ενώ θεωρητικά δεν μπορούν να διαδοθούν από άνθρωπο σε άνθρωπο, η πραγματικότητα είναι ότι εξελίσσονται τόσο γρήγορα, που είναι αδύνατον να εκτιμηθεί ο πραγματικός κίνδυνος για την πρόκληση πανδημίας.

Ακόμα περισσότερο επικίνδυνοι είναι αυτοί που μεταδίδονται από τα ζώα, αλλά έχουν ήδη τη δυνατότητα να μεταφερθούν άνθρωπο σε άνθρωπο, και μάλιστα, όπως στην περίπτωση διαφόρων στελεχών του Sars-CoV-2. Εκτός από αυτόν υπάρχουν τα παραδείγματα της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς, καθώς και ιών που συνδέονται με λοιμώξεις του αναπνευστικού και του πεπτικού.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα εμφανιστεί η νόσος Χ. Κάποια στιγμή θα γίνει, όπως έχουν προκύψει στο παρελθόν πανδημίες SARS-CoV-1, MERS, Zika. Σύμφωνα με μελέτη του 2022  η πιθανότητα είναι 1 προς 50 κάθε χρόνο. Κάτι που σημαίνει ότι στο διάστημα μιας ανθρώπινης ζωής η πιθανότητα είναι περίπου 38%, χωρίς να συνυπολογίζεται η επίδραση της κλιματικής αλλαγής. 

Steward Masweneng/Unsplash
Steward Masweneng/Unsplash

Oι πιο επικίνδυνες oικογένειες ιών  

Σε κάθε περίπτωση, οι επιστήμονες θεωρούν ότι για τις 25 γνωστές οικογένειες παθογόνων ιών θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα προφύλαξης. Οι οικογένειες με τη μεγαλύτερη πιθανότητα να προκαλέσουν πανδημία είναι οι ορθομυξοϊροί (ιός γρίπης πτηνών, ιός γρίπης χοίρων), οι κορονοιοί (SARS, MERS, SARS-Covid-2), οι παραμυξοϊοί (ιλαρά, παρωτίτιδα και αναπνευστικός συγκυτιακός ιός) και οι φιλοϊοί (Ebola, Marburg). Κάποιοι γνωστοί ιοί μπορεί να εμφανιστούν ξανά προκαλώντας επιδημία όπως ο ιός Chikungunya. 

Συνοψίζοντας τις πιθανότητες μίας πανδημίας και τη δυνατότητα αντίδρασης, ο καθηγητής της Οξφόρδης Adrian Hill, υποστηρίζει ότι η επόμενη πανδημία δεν είναι θέμα «αν» αλλά «πότε». Το καθησυχαστικό είναι ότι, όπως έδειξε η Covid-19, υπάρχει η δυνατότητα να παραχθούν εμβόλια πολύ γρήγορα και πολύ αποτελεσματικά. Η Covid-19 ήταν ένα crash test για την ανθρωπότητα που πλέον είναι πιο έτοιμη και πιο υποψιασμένη.

 https://www.flash.gr