Νέο πογκρόμ στην Τουρκία

 

Οι Τούρκοι εισαγγελείς διέταξαν τη σύλληψη 968 υπόπτων που συνδέονται με μια οργάνωση την οποία η Άγκυρα κατηγορεί για την απόπειρα πραξικοπήματος το 2016

Τρίτη 14/07/2026 

Νέο πογκρόμ στην Τουρκία - Κύμα διώξεων… 10 χρόνια μετά το πραξικόπημα του 2016 - Το «δώρο» που ακόμα εξαργυρώνει ο Erdogan

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται από τη νύχτα που άλλαξε για πάντα τη μοίρα της Τουρκίας… Σε μια πρωτοφανή επίδειξη ισχύος, οι τουρκικές αρχές εξαπέλυσαν ένα νέο, άγριο πογκρόμ συλλήψεων, βάζοντας στο στόχαστρο σχεδόν 1.000 ανθρώπους σε ολόκληρη την επικράτεια.
Ήταν 15 Ιουλίου του 2016 όταν τα τανκς στους δρόμους της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης απείλησαν να γκρεμίσουν το καθεστώς του Recep Tayyip Erdogan. Μια αιματοβαμμένη νύχτα που ο Τούρκος πρόεδρος έσπευσε τότε να χαρακτηρίσει ως «δώρο Θεού».
Σήμερα, μια δεκαετία μετά, ο Erdogan αποδεικνύει πως δεν έχει σταματήσει στιγμή να εξαργυρώνει αυτό το «δώρο». Με το πρόσχημα της «μεγάλης κάθαρσης» των κρατικών θεσμών από τα υπολείμματα των πραξικοπηματιών, η Άγκυρα ενεργοποιεί ξανά τη μηχανή των διώξεων, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο, σκληρό μήνυμα: ο έλεγχος είναι απόλυτος και κανείς δεν είναι ασφαλής.

Εντολή για σχεδόν 1.000 συλλήψεις

Οι Τούρκοι εισαγγελείς διέταξαν τη σύλληψη 968 υπόπτων που συνδέονται με μια οργάνωση την οποία η Άγκυρα κατηγορεί για την απόπειρα πραξικοπήματος, δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Akin Gurlek.
Η Άγκυρα έχει κατηγορήσει τον εκλιπόντα ιερωμένο Fethullah Gulen, ο οποίος είχε ως βάση του τις ΗΠΑ και ήταν πρώην σύμμαχος του Erdogan, ως τον εγκέφαλο της συνωμοσίας, και έχει ορκιστεί να εξαλείψει το δίκτυό του, το οποίο αποκαλεί «Τρομοκρατική Οργάνωση Fethullah» ή FETO.
Στον απόηχο των γεγονότων, η κυβέρνηση επέβαλε διετή κατάσταση έκτακτης ανάγκης και πραγματοποίησε ευρεία εκκαθάριση στις ένοπλες δυνάμεις, την αστυνομία, το δικαστικό σώμα, τα μέσα ενημέρωσης, το εκπαιδευτικό σύστημα και τη διπλωματική υπηρεσία. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν και δεκάδες χιλιάδες απολύθηκαν, μέτρα που άφησαν διαρκές αποτύπωμα στους τουρκικούς θεσμούς.
Ο Gurlek και ο υπουργός Εσωτερικών, Mustafa Ciftci, περιέγραψαν την πανεθνική επιχείρηση ως μέρος της «μεγάλης εκστρατείας κάθαρσης». Η αστυνομία αναζητά τους 968 υπόπτους για να απομακρύνει τα εναπομείναντα στοιχεία που συνδέονται με τη FETO από τους κρατικούς θεσμούς, ανέφεραν οι υπουργοί σε κοινή δήλωση που αναρτήθηκε στο X.
«Η βούληση του έθνους μας και η επιβίωση του κράτους μας απειλούνται από το προδοτικό δίκτυο FETO/PDY, και ο αγώνας μας εναντίον του συνεχίζεται με την ίδια αποφασιστικότητα όπως την πρώτη μέρα», έγραψαν, χρησιμοποιώντας ένα ακρωνύμιο για αυτό που η Άγκυρα αποκαλεί «παράλληλη κρατική δομή» της ομάδας.

Σημείο καμπής στη σύγχρονη τουρκική ιστορία 

Οι αναλυτές έχουν περιγράψει το αποτυχημένο πραξικόπημα ως σημείο καμπής στη σύγχρονη τουρκική ιστορία, το οποίο επέτρεψε στον Erdogan να ενισχύσει την εξουσία του. Την περασμένη εβδομάδα, ο Ciftci έγραψε στους κυβερνήτες και των 81 επαρχιών, αποκαλώντας τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου «ένα θεμελιώδες και αναμφισβήτητο σημείο καμπής».

Η απόπειρα πραξικοπήματος το 2016

Αν και το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016 διήρκεσε μόλις 24 ώρες, ο απόηχός του έχει γίνει σημείο καμπής για την Τουρκία, πυροδοτώντας αλλαγές που μεταμόρφωσαν την κοινωνία, λένε οι αναλυτές.
Εκείνο το βράδυ, μια αποστατήσασα στρατιωτική φράξια χρησιμοποίησε πολεμικά αεροσκάφη και άρματα μάχης για να επιτεθεί σε κυβερνητικά κτίρια στην Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα σε μια προσπάθεια να ανατρέψει τον πρόεδρο Erdogan, αφήνοντας πίσω της περίπου 250 νεκρούς και άλλους 2.000 τραυματίες.
Κηρύσσοντας κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η Άγκυρα ξεκίνησε μια εκκαθάριση κατά την οποία εκατοντάδες χιλιάδες άτομα κρατήθηκαν, πάνω από 120.000 καταδικάστηκαν και δεκάδες χιλιάδες απολύθηκαν σε μια επιχείρηση-σκούπα που αποδεκάτισε τον στρατό, τη δικαιοσύνη και άλλους κρατικούς θεσμούς.
Εκείνη τη νύχτα, ο Erdogan περιέγραψε το εξελισσόμενο πραξικόπημα ως «ένα μεγάλο δώρο από τον Θεό», με τους ειδικούς να συμφωνούν ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εδραίωση των εξουσιών του. «Το πραξικόπημα διευκόλυνε τον Erdogan να σφίξει τη γροθιά του στην εξουσία μέσω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης», δήλωσε ο Gareth Jenkins, βετεράνος αναλυτής για θέματα Τουρκίας που συνδέεται με το think tank ISDP.
Ποτέ άλλοτε η Τουρκία δεν είχε «μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που να επέτρεπε σε ένα άτομο να επιβάλει την κυριαρχία του σε ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό», δήλωσε στο AFP.
Μέσα σε δύο εβδομάδες, 16.000 άνθρωποι συνελήφθησαν -τα δύο τρίτα στρατιώτες, οι υπόλοιποι αστυνομικοί, δικαστές και εισαγγελείς- και περισσότεροι από 50.000 απολύθηκαν, κυρίως στον τομέα της εκπαίδευσης, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.
Η Gonul Tol του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής με έδρα την Ουάσιγκτον δήλωσε ότι η 15η Ιουλίου έγινε «σημείο καμπής στη δημοκρατία της Τουρκίας». «Ο Erdogan το χρησιμοποίησε ως δικαιολογία για να καταδιώξει τους πολιτικούς του αντιπάλους, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για τον αυταρχισμό με πρωτοφανή ταχύτητα», δήλωσε η ίδια.
Ο Didier Billion του γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών και Στρατηγικών Σχέσεων δήλωσε ότι το πραξικόπημα ήταν «θείο δώρο για τον Erdogan... (ο οποίος) άρπαξε αυτή την ευκαιρία εξαιρετικά γρήγορα για να ενισχύσει τις εξουσίες του» μετατρέποντας το πολιτικό σύστημα σε προεδρικό καθεστώς μέσω δημοψηφίσματος εννέα μήνες αργότερα. Προώθησε επίσης μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη «οι οποίες υπονόμευσαν σημαντικά την ανεξαρτησία της», είπε.
Με περισσότερους από 4.000 δικαστές και εισαγγελείς να έχουν απολυθεί, άνοιξε ο δρόμος για ένα μείγμα πιστών στον Erdogan και «καριεριστών» που ήταν πιστοί σε όποιον βρισκόταν στην εξουσία, δήλωσε ο Jenkins. «Όταν κοιτάζει κανείς τις δικαστικές υποθέσεις τώρα, και την επιρροή του Erdogan και των συμβούλων του εντός του τουρκικού δικαστικού σώματος, αυτό είναι άμεσο αποτέλεσμα του πραξικοπήματος και της κατάστασης έκτακτης ανάγκης».
Έκτοτε, έχουν διεξαχθεί δεκάδες δίκες με στόχο αντιφρονούντες και πολιτικούς αντιπάλους, οι οποίες σύμφωνα με τους επικριτές έχουν πολιτικά κίνητρα, όπως οι υποθέσεις που στοχεύουν τον φυλακισμένο δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Ekrem Imamoglu, έναν ισχυρό αντίπαλο του Erdogan.
Η καταστολή αποδεκάτισε επίσης τον τουρκικό στρατό, με δεκάδες χιλιάδες να απολύονται και την κυβέρνηση να σπεύδει να ενισχύσει τον πολιτικό έλεγχο για να διασφαλίσει ότι δεν θα μπορούσε πλέον να καταφεύγει σε πραξικοπήματα για να παρεμβαίνει στην πολιτική ζωή της χώρας.
Η κοινωνία των πολιτών δεν εξαιρέθηκε, καθώς περισσότεροι από 1.500 σύλλογοι και ιδρύματα έκλεισαν, καθώς και πλήθος εφημερίδων, περιοδικών, τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών, με τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης να τίθενται υπό κυβερνητική επιρροή.
Παρά τις προσπάθειες της Άγκυρας να παρουσιάσει το πραξικόπημα ως ένα μοναδικά ενωτικό γεγονός για την Τουρκία, η αρχική συσπείρωση γύρω από τη σημαία ήταν βραχύβια, δήλωσε η Tol. «Όποια ενότητα κι αν εξασφάλισε ο Erdogan μετά τις 15 Ιουλίου, χάθηκε λίγο αργότερα λόγω όλων των αμφιλεγόμενων πολιτικών που ακολούθησε», είπε. «Υπάρχει αυτή η άποψη ότι η κυβέρνηση έχει προκαλέσει τόση ζημιά που θα χρειαστεί μια γενιά για να αναιρεθεί, γεγονός που δημιουργεί ένα βαθύ αίσθημα όχι μόνο ανησυχίας, αλλά και απελπισίας».

www.bankingnews.gr