Φιντάν από την Αίγυπτο κατά Ελλάδας και Κύπρου

 

14 Αυγούστου, 2026

Φιντάν από την Αίγυπτο κατά Ελλάδας και Κύπρου – Η Άγκυρα επιχειρεί να τραβήξει το Κάιρο στη Συμφωνία της Μέκκας

Σε μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα, ο Χακάν Φιντάν επέλεξε το αιγυπτιακό έδαφος για να εξαπολύσει νέα επίθεση κατά της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, επιχειρώντας ταυτόχρονα να παρουσιάσει στην αιγυπτιακή ηγεσία τη Συμφωνία της Μέκκας ως τη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στην Αίγυπτο δεν περιορίζεται σε μια ακόμη προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων Άγκυρας–Καΐρου. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη τουρκική επιδίωξη: η προσέλκυση της Αιγύπτου στον άξονα Σαουδικής Αραβίας–Τουρκίας–Πακιστάν και, ταυτόχρονα, η σταδιακή απομάκρυνσή της από τα περιφερειακά σχήματα στα οποία πρωταγωνιστούν η Ελλάδα και η Κύπρος.

Ο Φιντάν έβαλε στο στόχαστρο την τριμερή Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ

Κατά τις δηλώσεις του στο Ελ Αλαμέιν, παρουσία του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί, ο Χακάν Φιντάν επέλεξε να επιτεθεί ευθέως στο τριμερές σχήμα συνεργασίας Ελλάδας–Κυπριακής Δημοκρατίας–Ισραήλ.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσαν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας υποστήριξε ότι πριν από τη Συμφωνία της Μέκκας η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία –την οποία η Άγκυρα επιμένει να αποκαλεί «Ελληνοκυπριακή Διοίκηση»– και το Ισραήλ επιχείρησαν να «τραβήξουν μια γραμμή ακριβώς στη μέση της Ανατολικής Μεσογείου», αφήνοντας την Τουρκία από τη μία πλευρά και την Αίγυπτο από την άλλη.

Η αναφορά αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία.

Η Άγκυρα επιχειρεί να πείσει το Κάιρο ότι τα ενεργειακά και στρατηγικά σχήματα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ δεν περιορίζουν μόνο την Τουρκία, αλλά δυνητικά και την ίδια την Αίγυπτο.

Πρόκειται για ένα αφήγημα το οποίο η τουρκική διπλωματία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει στο εσωτερικό της αιγυπτιακής πολιτικής συζήτησης.

Το τουρκικό μήνυμα προς το Κάιρο

Ο Φιντάν φρόντισε, την ίδια στιγμή, να παρουσιάσει τη Συμφωνία της Μέκκας ως ένα εντελώς διαφορετικό σχήμα.

Υποστήριξε ότι η νέα συνεργασία «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας», αλλά αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας και αποτροπής.

Ωστόσο, η πολιτική σημειολογία των δηλώσεών του είναι δύσκολο να αγνοηθεί.

Από τη μία πλευρά ο Τούρκος ΥΠΕΞ κατηγορεί το σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ότι επιχειρεί να διαμορφώσει γεωπολιτικούς αποκλεισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Από την άλλη, προβάλλει τη Συμφωνία της Μέκκας ως τη νέα εναλλακτική περιφερειακή συμμαχία.

Το μήνυμα προς την αιγυπτιακή ηγεσία είναι σαφές:

«Ελάτε μαζί μας και μη συνδέετε το μέλλον σας αποκλειστικά με τους υφιστάμενους άξονες της Ανατολικής Μεσογείου».

Δύσκολη εξίσωση για τον Σίσι

Η τουρκική προσέγγιση δημιουργεί, όμως, μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση για τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Η Αίγυπτος έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια στενή στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ οι τριμερείς μηχανισμοί συνεργασίας έχουν αποκτήσει σημαντική γεωπολιτική, ενεργειακή και αμυντική διάσταση.

Παράλληλα, το Κάιρο επιδιώκει την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεών του με την Τουρκία μετά τη δεκαετή σχεδόν περίοδο σφοδρής αντιπαράθεσης που ακολούθησε την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι.

Η αιγυπτιακή ηγεσία καλείται, επομένως, να βελτιώσει τις σχέσεις της με την Άγκυρα χωρίς να θυσιάσει τις στρατηγικές ισορροπίες που έχει δημιουργήσει με Αθήνα, Λευκωσία, Ινδία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο εμπόδιο για τον τουρκικό σχεδιασμό.

Η Συμφωνία της Μέκκας και η τουρκική πίεση για ένταξη της Αιγύπτου

Ο Χακάν Φιντάν δεν έκρυψε ότι η Τουρκία επιθυμεί την επίσημη συμμετοχή της Αιγύπτου στο νέο περιφερειακό σχήμα.

Όπως ανέφερε, το Κάιρο εξετάζει ακόμη «ορισμένες λεπτομέρειες», προσθέτοντας όμως ότι:

«Η Αίγυπτος είναι ο φυσικός μας εταίρος και ελπίζουμε, με τη θέληση του Θεού, να γίνει σύντομα και επίσημος εταίρος μας».

Η φράση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η Άγκυρα αντιμετωπίζει την είσοδο της Αιγύπτου ως κομβικό βήμα για την πολιτική και στρατηγική αναβάθμιση της Συμφωνίας της Μέκκας.

Χωρίς το Κάιρο, το νέο σχήμα παραμένει ένας άξονας Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν. Με την Αίγυπτο, θα αποκτούσε εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό βάρος στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο.

Γιατί η Αίγυπτος δεν λέει ακόμη «ναι»

Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών απέφυγε να αναλάβει οποιαδήποτε συγκεκριμένη δημόσια δέσμευση.

Και αυτό δεν είναι τυχαίο.

Το Κάιρο γνωρίζει ότι ενδεχόμενη συμμετοχή του σε ένα αμυντικό σχήμα στο οποίο δεσπόζουν η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες εξαρτήσεις και νέους γεωπολιτικούς περιορισμούς.

Η Αίγυπτος δεν θέλει να μετατραπεί σε συμπληρωματική δύναμη μιας τουρκοσαουδαραβικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Θέλει να παραμείνει αυτόνομος πόλος ισχύος.

Πρόκειται, άλλωστε, για την πολυπληθέστερη αραβική χώρα, με ιστορικές φιλοδοξίες περιφερειακής ηγεσίας και με ένα διπλωματικό δίκτυο που της επιτρέπει να συνομιλεί ταυτόχρονα με την Ουάσιγκτον, τη Μόσχα, το Πεκίνο, τα κράτη του Κόλπου, την Ευρώπη και το Ισραήλ.

Ο παράγοντας Ινδία βάζει «φρένο» στα σχέδια της Άγκυρας

Υπάρχει, όμως, ακόμη ένας παράγοντας που περιπλέκει τον τουρκικό σχεδιασμό: το Πακιστάν.

Η συμμετοχή του Ισλαμαμπάντ στη Συμφωνία της Μέκκας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την Αίγυπτο λόγω των ισχυρών σχέσεων που έχει αναπτύξει ο πρόεδρος Σίσι με την Ινδία.

Το Κάιρο δεν έχει κανένα συμφέρον να εμπλακεί στον στρατηγικό ανταγωνισμό Ινδίας–Πακιστάν.

Αντιθέτως, επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους με το Νέο Δελχί και να αξιοποιήσει τις οικονομικές, στρατιωτικές και γεωπολιτικές ευκαιρίες που δημιουργεί η άνοδος της Ινδίας.

Αυτό καθιστά κάθε κίνηση ένταξης σε ένα σχήμα όπου το Πακιστάν διαθέτει σημαντικό ρόλο πολύ πιο σύνθετη από όσο θα επιθυμούσε η Άγκυρα.

Τα ΗΑΕ ακόμη ένας κρίσιμος παράγοντας

Στις αιγυπτιακές αποφάσεις βαρύνει σημαντικά και η σχέση του Καΐρου με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η οικονομική και πολιτική συνεργασία Αιγύπτου–ΗΑΕ έχει αποκτήσει στρατηγικό χαρακτήρα, γεγονός που καθιστά δύσκολη μια αιγυπτιακή επιλογή η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ευθυγράμμιση με ανταγωνιστικούς περιφερειακούς σχεδιασμούς.

Το Κάιρο δεν επιθυμεί να υποχρεωθεί να επιλέξει στρατόπεδο ανάμεσα σε διαφορετικούς αραβικούς και περιφερειακούς άξονες.

Αντιθέτως, επιδιώκει να συνομιλεί με όλους και να διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Σφοδρή επίθεση Φιντάν στο Ισραήλ

Ιδιαίτερη σημασία είχαν και οι αναφορές του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στο Ισραήλ και στη Γάζα.

Ο Φιντάν προειδοποίησε ότι η ισραηλινή στάση απέναντι στην εφαρμογή των συμφωνιών για τη Γάζα θα μπορούσε να οδηγήσει τις χώρες που συμμετέχουν στη διαμεσολάβηση σε «ριζικά βήματα».

Παράλληλα, κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αυξήσουν την πίεση προς την ισραηλινή κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν δεν υπάρξει αλλαγή στάσης, Τουρκία, Κατάρ και Αίγυπτος ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσουν από κοινού σε πολύ πιο αποφασιστικές κινήσεις.

Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει την περιφερειακή ασφάλεια με την κρίση στη Γάζα και να αναβαθμίσει τον δικό της ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο.

Η Αίγυπτος δεν θέλει ρήξη με το Ισραήλ

Παρά τη σκληρή κριτική που ασκεί κατά καιρούς στο Ισραήλ για τον πόλεμο στη Γάζα, η κυβέρνηση Σίσι δεν δείχνει διατεθειμένη να ενταχθεί εύκολα σε ένα αμιγώς αντιισραηλινό αμυντικό μέτωπο.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι.

Η Αίγυπτος συνορεύει με το Ισραήλ και αποτελεί την πρώτη αραβική χώρα που το αναγνώρισε διπλωματικά μετά τη Συνθήκη Ειρήνης του 1979.

Οι σχέσεις τους μπορεί να περνούν κατά περιόδους σοβαρές κρίσεις, όμως οι δίαυλοι μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν ζωτικής σημασίας για ζητήματα ασφαλείας, τη Γάζα, το Σινά και τις περιφερειακές ισορροπίες.

Για το Κάιρο, η δυνατότητα να συνομιλεί με το Ισραήλ αποτελεί εργαλείο ισχύος, όχι αδυναμία.

Επιπλέον, του επιτρέπει να διατηρεί τον ρόλο του βασικού μεσολαβητή στις κρίσεις της περιοχής.

Τουρκία και Αίγυπτος κλείνουν το μεγάλο ρήγμα της εποχής Μόρσι

Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των συζητήσεων για τη Συμφωνία της Μέκκας, η επίσκεψη Φιντάν επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία και η Αίγυπτος βρίσκονται πλέον σε φάση ουσιαστικής επαναπροσέγγισης.

Οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν οδηγηθεί σε ιστορικό χαμηλό μετά την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι από τον σημερινό πρόεδρο Σίσι.

Η Άγκυρα είχε στηρίξει ανοιχτά τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, ενώ η αιγυπτιακή κυβέρνηση αντιμετώπιζε για χρόνια την Τουρκία ως δύναμη που επιχειρούσε να παρέμβει στις εσωτερικές ισορροπίες της χώρας.

Σήμερα, όμως, οι ανάγκες της γεωπολιτικής φαίνεται να επιβάλλουν έναν νέο πραγματισμό.

Στο τραπέζι Λιβύη, Σουδάν και οι νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η ατζέντα της επίσκεψης Φιντάν δεν περιορίζεται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις συνομιλίες με την αιγυπτιακή ηγεσία αναμένεται να εξεταστούν η Λιβύη, το Σουδάν και οι ευρύτερες πολεμικές και γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερα στη Λιβύη, όπου Άγκυρα και Κάιρο βρέθηκαν επί χρόνια σε αντίπαλα στρατόπεδα, εμφανίζονται πλέον σημάδια περιορισμένης συνεννόησης.

Η Τουρκία γνωρίζει ότι χωρίς κάποια μορφή συμφωνίας με την Αίγυπτο είναι εξαιρετικά δύσκολο να υπάρξει μακροπρόθεσμη διευθέτηση στο λιβυκό μέτωπο.

Αντίστοιχα, το Κάιρο αντιλαμβάνεται ότι η τουρκική στρατιωτική και πολιτική παρουσία στη Λιβύη δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

Το πραγματικό διακύβευμα: Η Ανατολική Μεσόγειος

Πίσω όμως από όλες τις επιμέρους συζητήσεις βρίσκεται ένα ακόμη μεγαλύτερο διακύβευμα: η Ανατολική Μεσόγειος.

Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο ζήτημα βρίσκεται στην ατζέντα των επαφών.

Μετά και τις δημόσιες δηλώσεις Φιντάν, γίνεται σαφές ότι η Άγκυρα θέλει να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση με το Κάιρο για τις θαλάσσιες ζώνες, τις ενεργειακές ισορροπίες και τα περιφερειακά σχήματα συνεργασίας.

Ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας είναι εμφανής: να περιορίσει τη γεωπολιτική συνοχή του άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου και να πείσει το Κάιρο ότι μπορεί να κερδίσει περισσότερα μέσα από μια βαθύτερη συνεννόηση με την Άγκυρα.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι εύκολο.

Η Αίγυπτος έχει ήδη οικοδομήσει ένα πλέγμα συμφωνιών, σχέσεων και στρατηγικών συνεργασιών που δεν μπορεί να ανατραπεί χωρίς σοβαρό κόστος.

Η Άγκυρα θέλει να ξαναγράψει τον χάρτη των συμμαχιών

Η επίσκεψη Φιντάν στην Αίγυπτο αποκαλύπτει τελικά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή διπλωματική επαναπροσέγγιση.

Η Τουρκία επιχειρεί να ξαναγράψει τον χάρτη των συμμαχιών από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Περσικό Κόλπο και τη Νότια Ασία.

Η Συμφωνία της Μέκκας αποτελεί βασικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας.

Και η Αίγυπτος αποτελεί ίσως το σημαντικότερο «έπαθλο».

Εάν το Κάιρο ενταχθεί στο νέο σχήμα, η γεωπολιτική εξίσωση της περιοχής θα αλλάξει αισθητά.

Εάν, όμως, επιλέξει να παραμείνει εκτός, διατηρώντας τις σχέσεις του με Ελλάδα, Κύπρο, Ινδία, ΗΑΕ και Ισραήλ, τότε οι φιλοδοξίες της Άγκυρας για τη δημιουργία ενός ευρύτερου περιφερειακού μπλοκ θα συναντήσουν ένα σοβαρό εμπόδιο.

Το βέβαιο είναι ότι η μάχη για την Αίγυπτο έχει ήδη αρχίσει – και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.

https://directus.gr