Το πρώτο ρήγμα στο «ισλαμικό ΝΑΤΟ»
Το πρώτο ρήγμα στο «ισλαμικό ΝΑΤΟ» – Το «όχι» του Καΐρου αλλάζει το παιχνίδι: Ισραήλ, Ινδία και ΗΑΕ πίσω από τη μεγάλη εξίσωση.
Μια εξαιρετικά σημαντική γεωπολιτική κίνηση από την Αίγυπτο αλλάζει τις ισορροπίες γύρω από το νέο αμυντικό σχήμα που δημιουργείται στη Μέση Ανατολή. Το Κάιρο, παρότι συμμετείχε στο προκαταρκτικό τετραμερές σχήμα R4 μαζί με Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν, δεν προσχώρησε τελικά στη νέα Συμφωνία Αμοιβαίας Άμυνας της Μέκκας.
Έτσι, το πολυσυζητημένο αμυντικό εγχείρημα παρέμεινε –τουλάχιστον προς το παρόν– τριμερές: Τουρκία, Σαουδική Αραβία και πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν.
Η απόφαση του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διπλωματική λεπτομέρεια.
Αντιθέτως, αποκαλύπτει τα βαθιά ρήγματα που εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα στον σουνιτικό κόσμο και δείχνει ότι η Αίγυπτος αρνείται να εγκλωβιστεί σε ένα νέο σκληρό στρατιωτικό μπλοκ υπό την αυξανόμενη επιρροή της Άγκυρας και του Ριάντ.
Πίσω από την αιγυπτιακή επιφύλαξη βρίσκονται το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ινδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες – αλλά και ο διαχρονικός φόβος του Καΐρου ότι μια νέα συμμαχία θα μπορούσε να περιορίσει δραματικά την ανεξαρτησία της εξωτερικής του πολιτικής.
Το «Άρθρο 5» της Μέκκας που αλλάζει τα πάντα
Η συμφωνία που υπέγραψαν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν απέχει πολύ από μια τυπική συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας.
Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, περιλαμβάνει μηχανισμό συλλογικής άμυνας τεχνικά αντίστοιχο με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Δηλαδή:
επίθεση εναντίον ενός μέλους μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επίθεση εναντίον όλων.
Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την επιλογή της Αιγύπτου τόσο σημαντική.
Το Κάιρο θα μπορούσε να συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις, διαβουλεύσεις, ανταλλαγή πληροφοριών ή συνεργασία ασφαλείας.
Άλλο όμως η συνεργασία και άλλο μια νομικοπολιτική δέσμευση που θα μπορούσε να υποχρεώσει την Αίγυπτο να εμπλακεί σε μια κρίση του Πακιστάν, της Τουρκίας ή της Σαουδικής Αραβίας.
Η Αίγυπτος δεν θέλει να επιλέξει στρατόπεδο
Αυτό φαίνεται να βρίσκεται στην καρδιά της αιγυπτιακής στρατηγικής.
Η κυβέρνηση Σίσι έχει οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια ένα περίπλοκο πλέγμα σχέσεων που της επιτρέπει να συνομιλεί με διαφορετικά και συχνά ανταγωνιστικά στρατόπεδα.
Συνεργάζεται με τη Σαουδική Αραβία.
Έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την Τουρκία.
Διατηρεί στενότατους οικονομικούς και στρατηγικούς δεσμούς με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Διατηρεί συνθήκη ειρήνης και κρίσιμες σχέσεις ασφαλείας με το Ισραήλ.
Και ταυτόχρονα αναπτύσσει σημαντικές σχέσεις με την Ινδία.
Η ένταξη στο Σύμφωνο της Μέκκας θα μπορούσε να τινάξει αυτή την ισορροπία στον αέρα.
Το μεγάλο πρόβλημα λέγεται Πακιστάν–Ινδία
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για το Κάιρο είναι η παρουσία του Πακιστάν στο νέο αμυντικό σχήμα.
Το Πακιστάν δεν είναι απλώς μία ακόμη μουσουλμανική χώρα.
Είναι πυρηνική δύναμη και ο βασικός στρατηγικός αντίπαλος της Ινδίας.
Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα –ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς και πολιτικούς υποστηρικτές του σημερινού αιγυπτιακού καθεστώτος– διατηρούν εξαιρετικά στενές σχέσεις με το Νέο Δελχί.
Η Αίγυπτος, λοιπόν, κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση:
να συμμετέχει σε μια στρατιωτική συμμαχία με το Πακιστάν, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη στρατηγική της σχέση με την Ινδία και τα ΗΑΕ.
Για το Κάιρο, το κόστος μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από το όφελος.
Στο βάθος και η αντιπαράθεση Τουρκίας–ΗΑΕ
Υπάρχει ακόμη μία διάσταση.
Παρά την αποκλιμάκωση των τελευταίων ετών, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν βρεθεί στο παρελθόν σε αντίπαλα γεωπολιτικά στρατόπεδα σε μια σειρά κρίσεων.
Λιβύη.
Πολιτικό Ισλάμ.
Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Κέρας της Αφρικής.
Ανατολική Μεσόγειος.
Για το καθεστώς Σίσι, το οποίο θεωρεί τη Μουσουλμανική Αδελφότητα υπαρξιακή απειλή, η πλήρης στρατηγική πρόσδεση σε ένα σχήμα όπου η Τουρκία αποκτά κεντρικό ρόλο δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση.
Ο Φιντάν κρατά την πόρτα ανοικτή
Η Άγκυρα, πάντως, επιχειρεί να υποβαθμίσει την αιγυπτιακή απουσία.
Ο Χακάν Φιντάν έχει καταστήσει σαφές ότι η Αίγυπτος θεωρείται σημαντικός –και κατά την τουρκική πλευρά φυσικός– εταίρος της υπό διαμόρφωση περιφερειακής αρχιτεκτονικής.
Το μήνυμα της Τουρκίας είναι ότι η σημερινή μη ένταξη δεν αποκλείει μια αυριανή προσχώρηση.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Η συμφωνία της Μέκκας δεν φαίνεται να σχεδιάστηκε ως κλειστό κλαμπ τριών χωρών.
Αντιθέτως, η Άγκυρα και οι εταίροι της φαίνεται να θέλουν τη σταδιακή διεύρυνσή της.
Η Αίγυπτος, λόγω πληθυσμού, στρατού, γεωγραφικής θέσης και ελέγχου της Διώρυγας του Σουέζ, αποτελεί το μεγαλύτερο «έπαθλο».
Γιατί η Αίγυπτος θα άλλαζε δραματικά το Σύμφωνο
Εάν το Κάιρο εντασσόταν, η νέα συμμαχία θα αποκτούσε εντελώς διαφορετικό στρατηγικό βάρος.
Θα ένωνε:
την Τουρκία, με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ,
τη Σαουδική Αραβία, με τεράστια οικονομική και ενεργειακή ισχύ,
το Πακιστάν, με πυρηνικό οπλοστάσιο,
και την Αίγυπτο, με έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς του αραβικού κόσμου και τον έλεγχο της Διώρυγας του Σουέζ.
Ένα τέτοιο τετραμερές σχήμα θα εκτεινόταν από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Νότια Ασία.
Και θα είχε τη δυνατότητα να επηρεάζει:
την Ερυθρά Θάλασσα,
το Σουέζ,
τον Περσικό Κόλπο,
την Ανατολική Μεσόγειο,
την Αραβική Θάλασσα,
και τις παρυφές του Ινδικού Ωκεανού.
Δεν θα μιλούσαμε πλέον απλώς για μια περιφερειακή συμφωνία. Θα μιλούσαμε για έναν νέο στρατηγικό πόλο.
Το Ισραήλ παρακολουθεί με μεγάλη ανησυχία
Ακριβώς γι’ αυτό η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία στην Ιερουσαλήμ.
Για το Ισραήλ, μια τριμερής συνεργασία μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν είναι ήδη προβληματική.
Η προσθήκη της Αιγύπτου θα ήταν πολύ σημαντικότερη.
Η Αίγυπτος είναι η πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε ειρήνη με το Ισραήλ και παραμένει κομβικός παράγοντας για:
τη Γάζα,
το Σινά,
την Ερυθρά Θάλασσα,
την ενεργειακή συνεργασία,
και τη συνολικότερη περιφερειακή ισορροπία.
Μια Αίγυπτος δεσμευμένη στρατιωτικά με την Τουρκία και το Πακιστάν θα δημιουργούσε εντελώς νέα δεδομένα για την ισραηλινή στρατηγική.
Οι πληροφορίες για ισραηλινή πίεση
Σύμφωνα με πηγές από την Άγκυρα που επικαλούνται περιφερειακά δημοσιεύματα, ένας από τους λόγους της αιγυπτιακής επιφυλακτικότητας ήταν η εκτίμηση ότι το Κάιρο θα δεχόταν έντονη ισραηλινή διπλωματική πίεση εάν προσχωρούσε στο νέο αμυντικό σχήμα.
Η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από την αιγυπτιακή κυβέρνηση.
Ωστόσο, από γεωπολιτική σκοπιά, το Ισραήλ έχει κάθε λόγο να επιθυμεί η Αίγυπτος να παραμείνει έξω από μια τέτοια συμφωνία.
Η Ιερουσαλήμ βλέπει ήδη με αυξανόμενη ανησυχία την Άγκυρα.
Παρακολουθεί τις στενές σχέσεις Τουρκίας–Πακιστάν.
Και ανησυχεί για το ενδεχόμενο ένα πυρηνικά εξοπλισμένο μουσουλμανικό κράτος να συνδεθεί στρατηγικά με μια ευρύτερη περιφερειακή δομή ασφαλείας.
Αμιχάι Τσικλί: «Πολύ κακή εξέλιξη για το Ισραήλ»
Στο Ισραήλ έχουν ήδη διατυπωθεί εξαιρετικά σκληρές εκτιμήσεις για τη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική.
Ο Ισραηλινός υπουργός Αμιχάι Τσικλί έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για την ανάδυση ενός νέου ριζοσπαστικού σουνιτικού άξονα με ισχυρή τουρκική συμμετοχή.
Η βασική ανησυχία είναι ότι η σημερινή συμμαχία μπορεί μελλοντικά να αποκτήσει χαρακτηριστικά που δεν θα στρέφονται μόνο στην αποτροπή του Ιράν, αλλά και στην εξισορρόπηση της ίδιας της ισραηλινής ισχύος.
Και εδώ η παρουσία ή μη της Αιγύπτου αποκτά αποφασιστική σημασία.
Υπήρξε απειλή να κοπεί το ισραηλινό φυσικό αέριο;
Ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα αφορά τις πληροφορίες περί πιθανής ισραηλινής πίεσης μέσω της ενέργειας.
Η Αίγυπτος εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εισαγωγές ισραηλινού φυσικού αερίου για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων LNG.
Ωστόσο, δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένο στοιχείο ότι το Ισραήλ απείλησε την Αίγυπτο με διακοπή της παροχής φυσικού αερίου εάν εντασσόταν στη Συμφωνία της Μέκκας.
Αυτό πρέπει να υπογραμμιστεί.
Άλλο η πολιτική και διπλωματική πίεση.
Και άλλο μια συγκεκριμένη απειλή ενεργειακών αντιποίνων.
Μέχρι στιγμής, τέτοια απειλή δεν έχει τεκμηριωθεί επισήμως.
Το φυσικό αέριο όμως παραμένει στρατηγικό χαρτί
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ενέργεια δεν επηρεάζει τις αποφάσεις του Καΐρου.
Το αντίθετο.
Οι ενεργειακοί δεσμοί μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ είναι πλέον τόσο σημαντικοί ώστε αποτελούν μέρος της στρατηγικής αλληλεξάρτησης των δύο κρατών.
Σε μια Αίγυπτο που αντιμετωπίζει χρόνια οικονομικά και ενεργειακά προβλήματα, κάθε μεγάλη ένταση με έναν βασικό προμηθευτή φυσικού αερίου έχει κόστος.
Άρα το Κάιρο δεν χρειάζεται να δεχθεί επίσημο τελεσίγραφο για να γνωρίζει ότι μια δραματική επιδείνωση των σχέσεων με το Ισραήλ θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες.
Και οι ΗΠΑ πίσω από την αιγυπτιακή προσοχή
Υπάρχει βεβαίως και ο αμερικανικός παράγοντας.
Η Αίγυπτος παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους αποδέκτες αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας παγκοσμίως.
Ο αιγυπτιακός στρατός χρησιμοποιεί εκτεταμένα αμερικανικά συστήματα.
F-16.
Abrams.
Apache.
Αντιαεροπορικά συστήματα.
Πυρομαχικά.
Το Κάιρο δεν μπορεί να αγνοήσει την Ουάσινγκτον όταν αποφασίζει να ενταχθεί ή όχι σε μια νέα στρατιωτική αρχιτεκτονική.
Θέλει πραγματικά η Ουάσινγκτον να σταματήσει το Σύμφωνο;
Η αμερικανική θέση είναι πιο σύνθετη απ’ όσο φαίνεται.
Οι ΗΠΑ εδώ και χρόνια πιέζουν τους περιφερειακούς εταίρους τους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους της δικής τους ασφάλειας.
Υπό αυτή την έννοια, ένα περιφερειακό σύστημα συλλογικής άμυνας δεν είναι εξ ορισμού αντίθετο στα αμερικανικά συμφέροντα.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν ένα τέτοιο σύστημα αποκτά πολιτική αυτονομία από την Ουάσινγκτον ή, ακόμη περισσότερο, αντι-ισραηλινό προσανατολισμό.
Και αυτό ακριβώς θα επιχειρήσουν να αποτρέψουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσινγκτον δεν θέλει έναν νέο αντι-ισραηλινό πόλο
Οι ΗΠΑ μπορούν να αποδεχθούν μεγαλύτερη περιφερειακή ανάληψη ευθύνης.
Δεν έχουν όμως κανένα συμφέρον να δημιουργηθεί ένας στρατιωτικός συνασπισμός που θα περιλαμβάνει:
την Τουρκία,
την πυρηνική ισχύ του Πακιστάν,
σαουδαραβικούς οικονομικούς πόρους,
και δυνητικά την Αίγυπτο,
εάν αυτός ο συνασπισμός αρχίσει να αντιμετωπίζει το Ισραήλ ως αντίπαλο.
Σε ένα τέτοιο σενάριο θα απειλούνταν ολόκληρη η αμερικανική αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η Αίγυπτος επιλέγει τη στρατηγική ασάφεια
Η απόφαση του Καΐρου είναι επομένως εξαιρετικά υπολογισμένη.
Η Αίγυπτος δεν λέει «όχι» στη συνεργασία με Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν.
Λέει «όχι» –τουλάχιστον προς το παρόν– στη δεσμευτική συλλογική άμυνα.
Μπορεί να συνεχίσει να συμμετέχει σε διαβουλεύσεις.
Να συντονίζεται για την Ερυθρά Θάλασσα.
Να συνεργάζεται σε ζητήματα Γάζας.
Να συζητά για το Ιράν.
Να πραγματοποιεί στρατιωτικές ασκήσεις.
Αλλά διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει κατά περίπτωση.
Αυτό ακριβώς είναι το στρατηγικό πλεονέκτημα που δεν θέλει να χάσει.
Ο φόβος του Καΐρου: Να μη γίνει δορυφόρος της Άγκυρας και του Ριάντ
Υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα ισχύος.
Η Αίγυπτος θεωρεί τον εαυτό της ιστορικό ηγέτη του αραβικού κόσμου.
Δεν επιθυμεί εύκολα να συμμετάσχει σε μια περιφερειακή αρχιτεκτονική όπου η πολιτική πρωτοβουλία βρίσκεται κυρίως:
στην Άγκυρα,
και στο Ριάντ.
Για το Κάιρο, μια συμμαχία δεν είναι μόνο θέμα ασφάλειας. Είναι και θέμα ιεραρχίας.
Ποιος αποφασίζει;
Ποιος καθορίζει τον εχθρό;
Ποιος ενεργοποιεί τη συλλογική άμυνα;
Ποιος διοικεί;
Η Αίγυπτος δεν θέλει να παραδώσει εύκολα αυτές τις αποφάσεις σε άλλες περιφερειακές δυνάμεις.
Η μεγάλη αντίφαση της νέας συμμαχίας
Υπάρχει άλλωστε ένα εγγενές πρόβλημα στο Σύμφωνο της Μέκκας.
Οι τρεις χώρες δεν έχουν τους ίδιους στρατηγικούς αντιπάλους.
Για το Πακιστάν, η κύρια απειλή είναι η Ινδία.
Για τη Σαουδική Αραβία, οι βασικές ανησυχίες προέρχονται ιστορικά από το Ιράν, τους Χούθι και την περιφερειακή αστάθεια.
Για την Τουρκία, οι απειλές και οι ανταγωνισμοί εκτείνονται από τη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Καύκασο.
Τι θα συμβεί λοιπόν εάν Πακιστάν και Ινδία συγκρουστούν;
Θα πολεμήσει η Τουρκία στο πλευρό του Πακιστάν;
Θα εμπλακεί η Σαουδική Αραβία;
Και αν στο σχήμα είχε μπει η Αίγυπτος, θα υποχρεωνόταν και το Κάιρο να πάρει θέση απέναντι στην Ινδία;
Αυτά ακριβώς είναι τα ερωτήματα που κάνει η ρήτρα τύπου «Άρθρου 5» τόσο δύσκολη για την αιγυπτιακή ηγεσία.
Γιατί η αιγυπτιακή άρνηση είναι πλήγμα για την Τουρκία
Η Άγκυρα επιθυμεί να παρουσιάσει το νέο σχήμα ως πυρήνα μιας ευρύτερης περιφερειακής αρχιτεκτονικής.
Χωρίς την Αίγυπτο, όμως, αυτή η φιλοδοξία παραμένει περιορισμένη.
Η απουσία του μεγαλύτερου αραβικού κράτους σε πληθυσμό στερεί από τη συμφωνία ένα τεράστιο μέρος της στρατηγικής και συμβολικής της βαρύτητας.
Ένα «σουνιτικό ΝΑΤΟ» χωρίς την Αίγυπτο είναι πολύ διαφορετικό από ένα «σουνιτικό ΝΑΤΟ» με την Αίγυπτο.
Και γι’ αυτό η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια.
Το Σύμφωνο της Μέκκας μένει τριμερές – προς το παρόν
Σήμερα, λοιπόν, η νέα πραγματικότητα έχει ως εξής:
Τουρκία – Σαουδική Αραβία – Πακιστάν.
Η Αίγυπτος βρίσκεται δίπλα στο σχήμα αλλά όχι μέσα σε αυτό.
Αυτή η θέση επιτρέπει στον Σίσι να διατηρεί σχέσεις με όλους χωρίς να δεσμεύεται απέναντι σε κανέναν.
Με τα ΗΑΕ.
Με την Ινδία.
Με το Ισραήλ.
Με τις ΗΠΑ.
Με τη Σαουδική Αραβία.
Με την Τουρκία.
Με το Πακιστάν.
Είναι μια κλασική αιγυπτιακή στρατηγική εξισορρόπησης σε έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες γίνονται ολοένα και πιο ρευστές.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα αντέξει η Αίγυπτος εκτός;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν το Σύμφωνο της Μέκκας αρχίσει να αποκτά πραγματική στρατιωτική υπόσταση.
Κοινό στρατηγείο.
Κοινές δυνάμεις.
Αεροπορική παρουσία.
Ανταλλαγή πληροφοριών.
Ενοποίηση αεράμυνας.
Κοινή αμυντική βιομηχανία.
Πακιστανική στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο.
Τουρκικές βάσεις ή στρατιωτικές δυνάμεις στη Σαουδική Αραβία.
Τότε η πίεση προς την Αίγυπτο να επιλέξει πλευρά μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερη.
Η Μέση Ανατολή μπαίνει σε νέα εποχή συμμαχιών
Η αιγυπτιακή άρνηση αποκαλύπτει τελικά κάτι ακόμη μεγαλύτερο.
Η Μέση Ανατολή δεν χωρίζεται πλέον απλά σε «αμερικανικό» και «αντιαμερικανικό» στρατόπεδο.
Δημιουργούνται νέα, αλληλεπικαλυπτόμενα συστήματα.
Η Τουρκία είναι στο ΝΑΤΟ αλλά χτίζει περιφερειακή στρατηγική αυτονομία.
Η Σαουδική Αραβία παραμένει στενός εταίρος των ΗΠΑ αλλά αναζητεί εναλλακτικές εγγυήσεις.
Το Πακιστάν συνδέεται βαθιά με την Κίνα αλλά ταυτόχρονα συνεργάζεται με χώρες που παραμένουν κοντά στη Δύση.
Η Αίγυπτος, αντίθετα, επιλέγει να μην κλειδώσει τον εαυτό της σε κανένα από αυτά τα στρατόπεδα.
Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη πλευρά της απόφασης Σίσι.
Το «όχι» του Σίσι στέλνει μήνυμα σε Άγκυρα, Ριάντ, Ιερουσαλήμ και Ουάσινγκτον
Η αιγυπτιακή επιλογή είναι ταυτόχρονα μήνυμα προς τέσσερις κατευθύνσεις.
Προς την Τουρκία:
η εξομάλυνση δεν σημαίνει στρατηγική υποταγή.
Προς τη Σαουδική Αραβία:
η συμμαχική σχέση δεν σημαίνει ότι το Κάιρο θα ακολουθήσει αυτόματα κάθε νέα περιφερειακή δομή.
Προς το Ισραήλ:
η Αίγυπτος δεν επιθυμεί να τινάξει στον αέρα τη δύσκολη αλλά κρίσιμη σχέση των δύο χωρών.
Και προς την Ουάσινγκτον:
το Κάιρο παραμένει αυτόνομο, αλλά δεν εγκαταλείπει τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Αυτό είναι που κάνει την αιγυπτιακή άρνηση πολύ σημαντικότερη από μια απλή απουσία υπογραφής.
Η Αίγυπτος επέλεξε να κρατήσει ανοιχτές όλες τις πόρτες – και να μην παραδώσει σε κανέναν το δικαίωμα να αποφασίζει με ποιον θα πολεμήσει αύριο.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.