Σάι Γκαλ
Σάι Γκαλ: ”Το τέλος της τουρκικής ασυλίας-Το σχέδιο για νέο Άρθρο στο ΝΑΤΟ που μπορεί να φέρει ανατροπές”
Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε στις 7-8 Ιουλίου στην Άγκυρα, ο Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας στο πλευρό του τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέφερε τον ισχυρισμό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να ελέγχουν τη Γροιλανδία αντί της Δανίας.
Παρότι η τελική διακήρυξη της Συνόδου επαναβεβαίωσε την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, δεν περιλάμβανε καμία αναφορά στη Γροιλανδία.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, όταν ερωτήθηκε σχετικά με τις δηλώσεις Τραμπ, προτίμησε να αναφερθεί στη Ρωσία, την Κίνα και τη συνεργασία στην Αρκτική, αποφεύγοντας να τοποθετηθεί επί του ζητήματος της κυριαρχίας.
Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, δεν επρόκειτο για επικοινωνιακή αστοχία, αλλά για ένδειξη ενός βαθύτερου θεσμικού προβλήματος εντός της Συμμαχίας.
Η ιστορική πραγματικότητα για τη Γροιλανδία
Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η θέση του Τραμπ βασίζεται σε μια ιστορική παρανόηση.
Μετά τη γερμανική κατοχή της Δανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Δανός διπλωμάτης Henrik Kauffmann υπέγραψε το 1941 συμφωνία που επέτρεπε στις Ηνωμένες Πολιτείες να δημιουργήσουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία.
Ωστόσο:
- η συμφωνία παραχωρούσε δικαίωμα στρατιωτικής πρόσβασης και όχι κυριαρχία,
- η απελευθερωμένη Δανία επικύρωσε αργότερα τη συμφωνία,
- όταν οι ΗΠΑ επιχείρησαν μεταπολεμικά να αγοράσουν τη Γροιλανδία, η Κοπεγχάγη αρνήθηκε.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν “επέστρεψαν” ποτέ τη Γροιλανδία, διότι ουδέποτε αποτέλεσε αμερικανικό έδαφος.
Η πρόταση για το νέο «Άρθρο 4.5» του ΝΑΤΟ
Το άρθρο επισημαίνει ότι το ΝΑΤΟ ήδη αναγνωρίζει ως υβριδικές απειλές:
- δολιοφθορές,
- κυβερνοεπιθέσεις,
- οικονομικές πιέσεις,
- εργαλειοποίηση της μετανάστευσης.
Ωστόσο, υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα σοβαρό θεσμικό κενό ανάμεσα:
- στο Άρθρο 4, που προβλέπει διαβουλεύσεις,
- και στο Άρθρο 5, που αφορά τη συλλογική άμυνα μετά από ένοπλη επίθεση.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δημιουργία ενός «Άρθρου 4.5», ενός Πρωτοκόλλου Άμυνας κατά του Εξαναγκασμού (Coercion Defence Protocol).
Σκοπός του θα είναι να αντιμετωπίζονται συντονισμένες πιέσεις κάτω από το όριο μιας στρατιωτικής επίθεσης, μέσω:
- ανταλλαγής πληροφοριών,
- προστασίας κρίσιμων υποδομών,
- αμυντικών αναπτύξεων,
- οικονομικών κυρώσεων,
- περιορισμών πρόσβασης,
- μείωσης στρατηγικών εξαρτήσεων.
Όταν ένα κράτος-μέλος ασκεί πίεση σε άλλο μέλος
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ΝΑΤΟ είναι η αρχή της ομοφωνίας.
Όπως αναφέρει, ένα κράτος που ασκεί πιέσεις μπορεί να χρησιμοποιεί τη θέση του εντός της Συμμαχίας για να εμποδίζει κάθε αντίδραση.
Με το προτεινόμενο Άρθρο 4.5, εάν το ΝΑΤΟ αδυνατεί να ενεργήσει λόγω βέτο, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θα μπορούν να συνεχίζουν τη συνεργασία τους μέσω ευρωπαϊκών, περιφερειακών ή διμερών μηχανισμών.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται:
«Μπορεί να μπλοκαριστεί η ετικέτα του ΝΑΤΟ, όχι όμως και η κοινή δράση των συμμάχων».
Η Γροιλανδία ως δοκιμασία για τη Συμμαχία
Το άρθρο υπογραμμίζει ότι:
Η Γροιλανδία δεν αποτελεί ούτε ιδιοκτησία της Δανίας ούτε περιουσιακό στοιχείο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόκειται για:
- αυτόνομη επικράτεια του Βασιλείου της Δανίας,
- πατρίδα ενός λαού με αναγνωρισμένο δικαίωμα αυτοδιάθεσης,
- μέρος της βορειοατλαντικής αμυντικής γεωγραφίας του ΝΑΤΟ.
Ο συγγραφέας θεωρεί ότι κάθε συζήτηση για το μέλλον της Γροιλανδίας θα πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την Κοπεγχάγη όσο και το Νουούκ, καθώς:
- η Δανία έχει τη συνταγματική ευθύνη για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα,
- ενώ η κυβέρνηση της Γροιλανδίας διαθέτει τη δημοκρατική νομιμοποίηση όσον αφορά το μέλλον του νησιού.
Παράδειγμα το Αιγαίο και η Τουρκία
Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι το ίδιο θεσμικό κενό εμφανίζεται ήδη στο Αιγαίο.
Αναφέρει ότι η Τουρκία:
- θεωρεί διαχρονικά την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια ως casus belli,
- προχωρά σε παραβιάσεις,
- αμφισβητεί την κυριαρχία ελληνικών νησιών,
- ασκεί πιέσεις σε έρευνες, υποθαλάσσια καλώδια και ενεργειακές δραστηριότητες.
Κατά τον συγγραφέα, κάθε μεμονωμένο περιστατικό μπορεί να φαίνεται περιορισμένο, όμως συνολικά συγκροτούν μια στρατηγική εξαναγκασμού απέναντι στην Ελλάδα.
Με την εφαρμογή του προτεινόμενου Άρθρου 4.5, η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να αναγνωρίζεται θεσμικά ως οργανωμένη πίεση ενός συμμάχου προς άλλον σύμμαχο, χωρίς να μπορεί η Άγκυρα να αξιοποιεί τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ για να εμποδίζει την αντίδραση της Συμμαχίας.
Η Κύπρος ως προειδοποίηση
Το άρθρο χρησιμοποιεί και την Κύπρο ως παράδειγμα.
Ο συγγραφέας σημειώνει ότι:
- η Τουρκία κατέχει το βόρειο τμήμα της Κύπρου από το 1974,
- η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά όχι του ΝΑΤΟ.
Διευκρινίζει ότι το προτεινόμενο Άρθρο 4.5 δεν θα μπορούσε να επεκτείνει την προστασία του Άρθρου 5 στην Κύπρο, όμως θα απέτρεπε ένα κράτος-μέλος της Συμμαχίας από το να χρησιμοποιεί τη συμμετοχή του στο ΝΑΤΟ ως ασπίδα απέναντι σε συμπεριφορές που η ίδια η Συμμαχία θα καταδίκαζε εάν προέρχονταν από αντίπαλο κράτος.
«Lisbon 2.0»: Η ευρωπαϊκή απάντηση
Ο συγγραφέας προτείνει παράλληλα και μια νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση, την οποία ονομάζει «Lisbon 2.0».
Δεν πρόκειται για νέα Συνθήκη, αλλά για επικαιροποιημένη εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του άρθρου 42(7) της Συνθήκης της Λισαβόνας.
Στόχος θα είναι:
- η ενίσχυση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων,
- ο καλύτερος συντονισμός,
- η προστασία κρίσιμων υποδομών,
- η ενεργειακή ασφάλεια,
- η αμυντική βιομηχανία,
- οι κυρώσεις,
- και η στρατηγική κινητικότητα,
ώστε να αποτρέπεται η απομόνωση ενός κράτους-μέλους πριν ακόμη εκδηλωθεί στρατιωτική επίθεση.
Το συμπέρασμα του συγγραφέα
Ο αρθρογράφος καταλήγει ότι το κρίσιμο ερώτημα για το ΝΑΤΟ είναι εάν η έννοια της προστασίας μπορεί να παραμείνει πραγματική όταν ο ίδιος ο προστάτης επιδιώκει να αποκτήσει έλεγχο ή πολιτική επιρροή.
Κατά την άποψή του:
- το προτεινόμενο Άρθρο 4.5 θα δημιουργούσε σαφείς κανόνες απέναντι στον εξαναγκασμό,
- το «Lisbon 2.0» θα ενίσχυε την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία,
- ενώ μόνο η ύπαρξη ισχυρών εθνικών δυνατοτήτων μπορεί να διασφαλίσει ότι η άρνηση ενός κράτους στις πιέσεις τρίτων θα παραμένει πραγματικά κυρίαρχη απόφαση.
https://directus.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.