Σεισμός

H τουριστική βιομηχανία βρίσκεται σε κατάσταση πολιορκίας

 

Παρασκευή 24/04/2026 

Σεισμός - Σε 40 μέρες… blackout στις μεταφορές - Στον Περσικό βούλιαξαν 50 δισ. ευρώ, 500 εκατ. βαρέλια πετρελαίου - Βατερλώ για τουρισμό

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει… Σε 40 ημέρες προβλέπεται blackout στις μεταφορές -και δη στις αερομεταφορές- καθώς οι δεξαμενές των καυσίμων αδειάζουν.
Οι αριθμοί προκαλούν ίλιγγο… Στον Περσικό Κόλπο έχουν «βουλιάξει» 50 εκατ. βαρέλια πετρελαίου αξίας 500 δισ. ευρώ! Πρόκειται για μια «μαύρη τρύπα» που απειλεί τις διεθνείς αερομεταφορές τη στιγμή που τα διυλιστήρια δουλεύουν ήδη σε «Max Jet Mode» για την παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών. Στο πλαίσιο αυτό, οι αναλυτές προειδοποιούν αν το μπλόκο στον Περσικό δεν σπάσει τις επόμενες εβδομάδες, ο τουρισμός και οι μετακινήσεις στην Ευρώπη οδηγούνται σε… αναγκαστική προσγείωση.

Εφοδιαστικό κομφούζιο

Σε λιγότερο από δύο μήνες, η παγκόσμια οικονομία στερήθηκε πετρέλαιο αξίας άνω των 50 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του παρόχου ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler.
Το φθινόπωρο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (International Energy Agency - IEA) προέβλεπε παγκόσμιο πλεόνασμα προσφοράς για το 2026: ένα πλεόνασμα έως και τεσσάρων εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σχεδόν το 4% της συνολικής ζήτησης. Ωστόσο, τώρα έχει προκύψει φυσική έλλειψη. Λόγω του αποκλεισμού του Στενού του Hormuz, η αγορά έχασε πάνω από 500 εκατομμύρια βαρέλια — η μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού στη σύγχρονη ιστορία. Η απώλεια αυτών των όγκων ισοδυναμεί με παύση των αερομεταφορών παγκοσμίως για δέκα εβδομάδες ή των οδικών μετακινήσεων για 11 εβδομάδες, διευκρίνισε η Wood Mackenzie.
Η διαμετακόμιση μέσω του Στενού κατέρρευσε από τα προ κρίσης επίπεδα των 19,8-20 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα σε μόλις 0,5 εκατομμύριο. Αυτό οδήγησε σε απότομη συρρίκνωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου κατά περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια. Σύμφωνα με την πρόβλεψη της Citi Bank, μέχρι το τέλος Ιουνίου, στα 500 εκατομμύρια βαρέλια που έχουν ήδη χαθεί θα προστεθούν άλλα 400 εκατομμύρια, λόγω της διαταραγμένης εφοδιαστικής αλυσίδας και της πτώσης της παραγωγής.

Άμεση ζημιά

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκονται οι χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες εξαρτώνται πλήρως από τις μεταφορές με δεξαμενόπλοια μέσω του Στενού του Hormuz.
Σύμφωνα με την Kpler, οι αραβικές χώρες έχαναν τον Μάρτιο 8 εκατ. βαρέλια παραγωγής ημερησίως, τόσο λόγω του αποκλεισμού της ναυσιπλοΐας όσο και λόγω άμεσων ζημιών στις ενεργειακές υποδομές. Κατά τον IEA, τον Μάρτιο η παραγωγή πετρελαίου και συμπυκνωμάτων στο Κατάρ κατέρρευσε σχεδόν κατά 80%, στα 370 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως. Δηλαδή, ο πετρελαϊκός κλάδος πρακτικά παρέλυσε.
Η κρατική Qatar Energy σταμάτησε πλήρως την παραγωγή LNG και κήρυξε κατάσταση ανωτέρας βίας (force majeure) για τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας. Το Κατάρ έχασε το ένα πέμπτο της εξαγωγικής του ικανότητας σε LNG. Η αποκατάσταση αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον τρία με πέντε χρόνια.
Λόγω της αδυναμίας εξαγωγής πετρελαίου, οι χερσαίες και θαλάσσιες δεξαμενές αποθήκευσης των εξαγωγέων της Μέσης Ανατολής άρχισαν να υπερχειλίζουν. Αναγκάστηκαν να μειώσουν απότομα την παραγωγή: το Ιράκ κατά τα δύο τρίτα, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά το ήμισυ, και η Σαουδική Αραβία κατά 23%.

Στην ουρά για πετρέλαιο

Είναι σαφές ότι την έλλειψη ένιωσαν πιο έντονα οι χώρες που εισάγουν πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή χωρίς πρόσβαση σε αγωγούς. Πρόκειται κυρίως για τα κράτη της Ασίας, όπου πριν από την κρίση κατευθυνόταν το 84% του αργού πετρελαίου και το 83% του LNG που διακινούνταν μέσω των στενών.
Η Ρωσία, εκμεταλλευόμενη την προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων και την έντονη ανάγκη για ενεργειακούς πόρους, αύξησε σημαντικά τις παραδόσεις της. Στην πραγματικότητα, έγινε η «σανίδα σωτηρίας» για μια σειρά χωρών της περιοχής. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι ρωσικές εξαγωγές για τον Μάρτιο στην Ινδία αυξήθηκαν σχεδόν στα δύο εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (διπλάσιες από τον Φεβρουάριο), η Νότια Κορέα έλαβε τις πρώτες παρτίδες, οι Φιλιππίνες πραγματοποίησαν έκτακτες αγορές — για πρώτη φορά από τον Νοέμβριο του 2021, ενώ Ταϊλάνδη, Ινδονησία, Βιετνάμ και Σρι Λάνκα άνοιξαν τα στρατηγικά τους αποθέματα και ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα για μακροπρόθεσμα συμβόλαια.
Επιπλέον, το ρωσικό πετρέλαιο κατευθυνόταν σε αποθήκες στην Κίνα και από εκεί, σε μικρές παρτίδες, στις αγορές της Νότιας Ασίας. Οι εξαγωγές από τη Ρωσία προς την Κίνα παρέμειναν στο σταθερά υψηλό επίπεδο των 1,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.

Σοκ τιμών

Στην Ευρώπη, που λάμβανε περίπου το 5% του πετρελαίου και το 13% του LNG μέσω αυτής της διαδρομής, προέκυψαν σοβαρά προβλήματα με το ντίζελ, καθώς οι προμήθειες από τη Μέση Ανατολή και την Ινδία ανακατευθύνθηκαν προς την Ανατολή. Με το φυσικό αέριο, υπήρξε σοκ τιμών.
Τον Μάρτιο, η τιμή του φυσικού αερίου στην ΕΕ αυξήθηκε κατά μιάμιση φορά, ξεπερνώντας τα 600 δολάρια ανά χίλια κυβικά μέτρα. Αυτό οδήγησε σε απότομη αύξηση των αγορών LNG από τη Ρωσία. Σύμφωνα με την Kpler, οι εισαγωγές από το «Yamal LNG» έφτασαν τους 5 εκατομμύρια τόνους τον Μάρτιο (17% περισσότερο από πέρυσι).
Το συνολικό ενεργειακό κόστος των χωρών της ΕΕ λόγω του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν εκτιμήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προς το παρόν, στα 24 δισ. ευρώ. Όπως διευκρίνισε ο επίτροπος Ενέργειας, Dan Jørgensen, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 500 εκατομμύρια την ημέρα.

Βατερλώ για αερομεταφορές και τουρισμό

Συνεπώς, η ευρωπαϊκή τουριστική βιομηχανία βρίσκεται σε κατάσταση πολιορκίας. Οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν ήδη διπλασιαστεί από τη αρχή του έτους, τρέχοντας με διπλάσια ταχύτητα από την άνοδο του πετρελαίου Brent. Αυτή η ραγδαία αύξηση, σε συνδυασμό με την κατακόρυφη μείωση της προσφοράς, δημιουργεί μια ασφυκτική θηλιά για τις αεροπορικές εταιρείες.
Βάσει στατιστικών στοιχείων από τη βάση δεδομένων ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών, η Μεγάλη Βρετανία αναδείχθηκε ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας καυσίμων τζετ παγκοσμίως για το 2023, με καθαρές εισαγωγές 8,4 εκατομμυρίων τόνων. Ακολουθούν:

• Γερμανία: 5 εκατομμύρια τόνοι
• Αυστραλία: 4,7 εκατομμύρια τόνοι
• Χονγκ Κονγκ: 4,6 εκατομμύρια τόνοι
• Γαλλία: 4,4 εκατομμύρια τόνοι

Άλλες χώρες όπως το Μεξικό, η Ιταλία, ο Καναδάς και η Ελβετία συμπεριλαμβάνονται επίσης στη λίστα των 20 κορυφαίων εισαγωγέων.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η συνέχιση αυτής της πορείας θα μπορούσε να οδηγήσει σε:

• Αύξηση του λειτουργικού κόστους των αεροπορικών εταιρειών.
• Εκτεταμένες διαταραχές στις διεθνείς πτήσεις.
• Νέους περιορισμούς στις αεροπορικές μεταφορές και την παγκόσμια εναέρια κυκλοφορία.

Δεδομένης της έντονης εξάρτησης της παγκόσμιας οικονομίας από τις αερομεταφορές, η άνοδος των τιμών και η έλλειψη καυσίμων ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τα επαγγελματικά ταξίδια και τον διεθνή τουρισμό, αυξάνοντας την πίεση τόσο στις αεροπορικές γραμμές όσο και στους επιβάτες το προσεχές διάστημα.

Επάρκεια καυσίμων έως τον Ιούνιο 2026

Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος επίτροπο Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, προειδοποίησε -μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Forum των Δελφών- ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων επαρκούν έως τις αρχές Ιουνίου 2026, ενώ σημείωσε ότι τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν περίπου 90 ημέρες. Όπως εξήγησε, η αγορά προμηθεύεται καύσιμα κανονικά, αλλά σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές, γεγονός που οδηγεί σε ακυρώσεις πτήσεων όταν τα δρομολόγια δεν είναι πλέον οικονομικά βιώσιμα για τις αεροπορικές εταιρείες.
Όπως υποστήριξε, ενδεχόμενη έλλειψη καυσίμων θα μπορούσε να προκύψει εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί και δεν αποκατασταθεί η διέλευση από το Στενό του Hormuz έως τις αρχές Ιουνίου. Σε αυτό το ενδεχόμενο, βρίσκονται υπό εξέταση σενάρια για συντονισμένη χρήση των αποθεμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σχεδιασμό για την αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

Η Ευρώπη αναζητά «σωσίβιο» στη Νιγηρία

Με το Στενό του Hormuz κλειστό, η ροή καυσίμων από τη Μέση Ανατολή -η οποία κάλυπτε το 75% των ευρωπαϊκών αναγκών- έχει πρακτικά μηδενιστεί. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (International Energy Agency - IEA) προειδοποιεί ότι ορισμένες χώρες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρές ελλείψεις μέσα σε λίγες εβδομάδες, γεγονός που ίσως καταστήσει αναγκαία τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό των αεροπορικών ταξιδιών.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, η Ευρώπη στρέφει το βλέμμα της σε εναλλακτικούς προμηθευτές, με τη Νιγηρία και τις ΗΠΑ να αποτελούν τις βασικές ελπίδες για την κάλυψη του κενού. Ωστόσο, ο επικεφαλής του ΙΕΑ, Fatih Birol, ξεκαθάρισε ότι ακόμα και η πρόσφατη απόφαση των 32 μελών του IEA να αποδεσμεύσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα, δεν αποτελεί λύση. «Αυτό βοηθά μόνο στη μείωση του πόνου, δεν θα είναι η θεραπεία. Η μόνη πραγματική λύση είναι το άνοιγμα του Στενού του Hormuz», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους

Σε μια κίνηση που υποδηλώνει το μέγεθος του προβλήματα, η Shell ανακοίνωσε ότι τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια πετρελαίου λειτουργούν στο μέγιστο για την παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες προειδοποιούν για έλλειψη, με τον κλάδο των αερομεταφορών να εξελίσσεται γρήγορα σε βασικό «σημείο πίεσης» λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Το ίδιο το εργοστάσιο της εταιρείας -το μεγαλύτερο στην Ευρώπη- στο λιμάνι του Ρότερνταμ λειτουργεί πλέον παράγοντας όσο το δυνατόν περισσότερα καύσιμα, δήλωσε ο Frans Everts, επικεφαλής της ολλανδικής δραστηριότητας της Shell, μιλώντας σε δημοσιογράφους. «Πολύ ξεκάθαρα, κάθε διυλιστήριο στην Ευρώπη βρίσκεται σε αυτό που αποκαλούμε "max jet mode"», είπε χαρακτηριστικά.

www.bankingnews.gr