Με το Ιράν ο Trump έγινε «βαρίδι» για το παγκόσμιο πατριωτικό κίνημα
Με το Ιράν ο Trump έγινε «βαρίδι» για το παγκόσμιο πατριωτικό κίνημα – Χωρίς MAGA, η μάχη για εθνική κυριαρχία
Μετά το Brexit και τον Trump, κύμα σχολιαστών θεώρησε ότι πλησιάζει το τέλος του φιλελευθερισμού, μια υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης και μια ριζοσπαστική, αναδυόμενη Δεξιά
Ο Viktor Orbán,
Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας και αποσυνάγωγος των ευρω-προοδευτικών από
την εκλογή του το 2010, τέθηκε εκτός εξουσίας, ηττημένος σε μια εκλογική
συντριβή.
Σε συμβολικό επίπεδο, αυτό μοιάζει με το κλείσιμο ενός πολιτικού κεφαλαίου: αυτού που ξεκίνησε δυναμικά στη το 2016 με τον διπλό «σεισμό» του Brexit και της εκλογής του Donald Trump, και ο οποίος για ένα διάστημα φαινόταν σχεδόν αναπόφευκτος.
Μετά το Brexit και τον Trump, κύμα σχολιαστών θεώρησε ότι πλησιάζει το τέλος του φιλελευθερισμού, μια υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης και μια ριζοσπαστική, αναδυόμενη πατριωτική Δεξιά.
Με τα πατριωτικά κόμματα να ανεβαίνουν συνεχώς στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, και τον Orbán να φαίνεται ασταμάτητος στην Ουγγαρία μαζί με (τότε) την συντηρητική κυβέρνηση PiS της Πολωνίας, όλη η πολιτισμική και πολιτική ενέργεια έμοιαζε να ρέει από αυτή την κατεύθυνση.
Έδινε την αίσθηση ότι το εκκρεμές είχε φτάσει όσο πιο Αριστερά μπορούσε και άρχιζε την ακαταμάχητη «επιστροφή» του προς τα δεξιά.
Σήμερα, όμως, ο Orbán έχει αποχωρήσει.
Να μην χαίρεται η Hillary Clinton…
Ο Trump, εν τω μεταξύ, έχει εγκαταλείψει την προεκλογική του υπόσχεση να τερματίσει την αμερικανική παρεμβατικότητα στη Μέση Ανατολή.
Οι «αιώνιοι πόλεμοι» επιστρέφουν• η Ουγγαρία «ομαλοποιεί» τις σχέσεις της με την ΕΕ.
Είναι λοιπόν το τέλος ενός μεγαλιώδους πολιτικού κινήματος;
Επιστρέφουμε στο «Τέλος της Ιστορίας»; Πού αφήνει αυτό το κίνημα στο οποίο ο Orbán και ο Trump λειτουργούσαν ως συμβολικοί ακρογωνιαίοι λίθοι;
Το τέλος της κυριαρχίας του Orbán δείχνει ότι δεν υπάρχει τίποτα αναπόφευκτο στην πατριωτική Δεξιά όπως είχε φανταστεί τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι αντίπαλοί της μετά το Trump 1.0.
Όμως, ενώ η Hillary Clinton ήδη πανηγυρίζει, αυτό ίσως είναι πρόωρο.
Δεν προκύπτει από την ήττα του Orbán ότι «επιστρέφει ο φιλελευθερισμός χωρίς αντίπαλο».
Αντίθετα, η μεταστροφή της Ουγγαρίας κατά του Orbán υπογραμμίζει ότι οι δομικοί παράγοντες που τροφοδοτούν τον λεγόμενο «εθνολαϊκισμό» ή τα πατριωτικά κινήματα δεν έχουν εξαφανιστεί.
Και δείχνει ότι όποιος υπόσχεται να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα και αποτυγχάνει, θα αντιμετωπίσει τελικά την ίδια οργή.
Αυτό δεν έχει αλλάξει.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι κάτι που δεν θα έπρεπε να προκαλεί χαρά σε ανθρώπους όπως η Hillary.
Υποδηλώνει μια μετατόπιση στα ευρωπαϊκά πατριωτικά κινήματα: όχι τόσο μακριά από τη Δεξιά, όσο μακριά από την Αμερική.
Το υπόδειγμα του Orban
Η εικόνα ήταν διαφορετική στο νέο Δεξιό ρεύμα που εμφανίστηκε μετά το 2016.
Το πρόγραμμα του Orbán βασιζόταν στην απόρριψη της μαζικής μετανάστευσης και του LGBT ακτιβισμού υπό πίεση από τις Βρυξέλλες και τις διεθνείς ΜΚΟ, ενώ παράλληλα επιχειρούσε να ενισχύσει τον χριστιανικό ουγγρικό πολιτισμό και τις παραδοσιακές αξίες όπως η οικογένεια.
Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος ήταν μεικτή, αλλά μόνο και μόνο με την εφαρμογή του επί 16 χρόνια, η Ουγγαρία απέκτησε διπλό ρόλο: τόσο ως πραγματική χώρα με τη δική της ιστορία, γλώσσα και πολιτική, όσο και ως φαντασιακός «τόπος» στον αγγλόφωνο (και έντονα αμερικανοποιημένο) διαδικτυακό πολιτικό λόγο.
Το «νησί της αντίστασης»
Ο Orbán για τους φιλελευθερους συμβόλιζε τον κίνδυνο αυταρχικής εθνικιστικής οπισθοδρόμησης.
Για τους αντιπάλους τους, ήταν ένα «νησί αντίστασης» στον woke ολοκληρωτισμό, κάτι σαν τη δεξιά εκδοχή του χωριού του Asterix που αντιστέκεται στους Ρωμαίους.
Στην πράξη, ο Orbán καλλιέργησε αυτή την εικόνα ως ήπια ισχύ, μέσω αγγλόφωνων δικτύων, think tanks και θεσμών που χρηματοδοτούνταν από το κόμμα Fidesz, επιτρέποντας στην Ουγγαρία να έχει επιρροή δυσανάλογη του μεγέθους της στους κύκλους της Νέας Δεξιάς.
Το όραμα που προβαλλόταν ήταν μια «εθνικιστική Διεθνής»: ένας κόσμος κυρίαρχων εθνικών κρατών, με ισχυρά σύνορα, αλληλοσεβασμό και μεγαλύτερο χώρο για ιδεολογικό πλουραλισμό — μια «Ευρώπη των εθνών», όπως την περιέγραψε η Marine Le Pen.
Η Βουδαπέστη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο Biden, εξελίχθηκε σε ένα είδος «Καζαμπλάνκα» για δυσαρεστημένους δεξιούς διανοουμένους.
Αυτή η αγγλόφωνη κοινότητα συντηρητικών εκπατρισμένων ήταν στην πράξη η υλική εκδοχή του δεξιού meme «Ουγγαρία».
Το πρώτο σημάδι ότι τα memes δεν θα γίνονταν ιστορική αναγκαιότητα ήρθε το 2023, με την εκλογική ήττα κυρίου μέλους της ομάδας του Visegrad στην Πολωνία από τον Donald Tusk.
Έπειτα ήρθε η επανεκλογή του Trump το 2024, με την παρουσία διεθνών δεξιών ηγετών όπως η Giorgia Meloni, η Marion Maréchal και ο Javier Milei.
Ο JD Vance κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες στο Μόναχο τον Φεβρουάριο 2025 για την πολιτική των ανοικτών συνόρων, τα αυξανόμενα μεταναστευτικά κύματα και ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες - δηλαδή για έλλειψη αίσθηση της εθνικής κυριαρχίας.
Τον Νοέμβριο, μια νέα αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας ανέφερε ότι οι ΗΠΑ του Trump θα στηρίζουν μια Ευρώπη «κυρίαρχων εθνών», ακριβώς το όραμα που προωθούν ευρωπαϊκά πατριωτικά κόμματα όπως το γαλλικό Rassemblement National και το γερμανικό AfD.
Ήταν λοιπόν η ώρα της πατριωτικής Διεθνούς;
Στην πράξη, όμως, το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό.
Η δεύτερη θητεία Trump περιλάμβανε δασμούς, απειλές προσάρτησης της Γροιλανδίας από τη Δανία και τον βομβαρδισμό του Ιράν σε κοινή επιχείρηση με το Ισραήλ, γεγονός που αύξησε τις τιμές ενέργειας στην Ευρώπη και καταδικάστηκε από ευρωπαϊκά κράτη και το Βατικανό.
Το αποτέλεσμα είναι μια λιγότερο πολυμερής Αμερική, αλλά και η κατάρρευση του οράματος μιας δεξιάς διεθνούς συμμαχίας υπό την ηγεσία της.
Οι ευρωπαϊκές δεξιές δυνάμεις αποστασιοποιούνται πλέον από τον Trump, ενώ ακόμη και κόμματα όπως ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός και το AfD έχουν ασκήσει κριτική.
Ακόμη και ο Nigel Farage έχει αρχίσει να κρατά αποστάσεις.
Οι δομικές αιτίες για τη νίκη της πατριωτικής δεξίάς παραμένουν
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν αναιρεί τα δομικά προβλήματα που τροφοδότησαν τον λαϊκισμό: μετανάστευση, κόστος ζωής και ενεργειακή πολιτική.
Αυτά παραμένουν αμετάβλητα.
Στην Ουγγαρία, ο διάδοχος του Orbán, Péter Magyar, δεν είναι ένας «προοδευτικός φιλελεύθερος».
Είναι πρώην μέλος του Fidesz και οι θέσεις του για τη μετανάστευση είναι ακόμη πιο περιοριστικές από του Orbán.
Η διαφορά είναι αλλού: λιγότερη διαφθορά και μεγαλύτερη απόσταση από τις ΗΠΑ, που πλέον λειτουργούν περισσότερο ως δύναμη συμφερόντων παρά ως ιδεολογικός καθοδηγητής.
Οποιαδήποτε πατριωτική κυβέρνηση θα χρειαστεί παρόμοια προσέγγιση: ρεαλιστική αποτίμηση ισχύος και συμφερόντων, και όχι ιδεολογικές φαντασιώσεις.
Όποιος υπόσχεται τα πάντα και δεν τα υλοποιεί, θα αντιμετωπίσει την ίδια πολιτική οργή που στράφηκε τελικά κατά του Orbán και ίσως στραφεί και κατά του Trump.
Συγγνώμη, Hillary: ο το πατριωτικό κίνημα δεν εξαφανίζεται, γιατί τα προβλήματα που τον γεννούν δεν εξαφανίζονται.
Αυτό που ίσως εξαφανίζεται είναι το σύντομο όνειρο μιας Αμερικής που θα δίνει παγκόσμιες πολιτικές λύσεις.
www.bankingnews.gr
Σε συμβολικό επίπεδο, αυτό μοιάζει με το κλείσιμο ενός πολιτικού κεφαλαίου: αυτού που ξεκίνησε δυναμικά στη το 2016 με τον διπλό «σεισμό» του Brexit και της εκλογής του Donald Trump, και ο οποίος για ένα διάστημα φαινόταν σχεδόν αναπόφευκτος.
Μετά το Brexit και τον Trump, κύμα σχολιαστών θεώρησε ότι πλησιάζει το τέλος του φιλελευθερισμού, μια υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης και μια ριζοσπαστική, αναδυόμενη πατριωτική Δεξιά.
Με τα πατριωτικά κόμματα να ανεβαίνουν συνεχώς στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, και τον Orbán να φαίνεται ασταμάτητος στην Ουγγαρία μαζί με (τότε) την συντηρητική κυβέρνηση PiS της Πολωνίας, όλη η πολιτισμική και πολιτική ενέργεια έμοιαζε να ρέει από αυτή την κατεύθυνση.
Έδινε την αίσθηση ότι το εκκρεμές είχε φτάσει όσο πιο Αριστερά μπορούσε και άρχιζε την ακαταμάχητη «επιστροφή» του προς τα δεξιά.
Σήμερα, όμως, ο Orbán έχει αποχωρήσει.
Να μην χαίρεται η Hillary Clinton…
Ο Trump, εν τω μεταξύ, έχει εγκαταλείψει την προεκλογική του υπόσχεση να τερματίσει την αμερικανική παρεμβατικότητα στη Μέση Ανατολή.
Οι «αιώνιοι πόλεμοι» επιστρέφουν• η Ουγγαρία «ομαλοποιεί» τις σχέσεις της με την ΕΕ.
Είναι λοιπόν το τέλος ενός μεγαλιώδους πολιτικού κινήματος;
Επιστρέφουμε στο «Τέλος της Ιστορίας»; Πού αφήνει αυτό το κίνημα στο οποίο ο Orbán και ο Trump λειτουργούσαν ως συμβολικοί ακρογωνιαίοι λίθοι;
Το τέλος της κυριαρχίας του Orbán δείχνει ότι δεν υπάρχει τίποτα αναπόφευκτο στην πατριωτική Δεξιά όπως είχε φανταστεί τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι αντίπαλοί της μετά το Trump 1.0.
Όμως, ενώ η Hillary Clinton ήδη πανηγυρίζει, αυτό ίσως είναι πρόωρο.
Δεν προκύπτει από την ήττα του Orbán ότι «επιστρέφει ο φιλελευθερισμός χωρίς αντίπαλο».
Αντίθετα, η μεταστροφή της Ουγγαρίας κατά του Orbán υπογραμμίζει ότι οι δομικοί παράγοντες που τροφοδοτούν τον λεγόμενο «εθνολαϊκισμό» ή τα πατριωτικά κινήματα δεν έχουν εξαφανιστεί.
Και δείχνει ότι όποιος υπόσχεται να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα και αποτυγχάνει, θα αντιμετωπίσει τελικά την ίδια οργή.
Αυτό δεν έχει αλλάξει.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι κάτι που δεν θα έπρεπε να προκαλεί χαρά σε ανθρώπους όπως η Hillary.
Υποδηλώνει μια μετατόπιση στα ευρωπαϊκά πατριωτικά κινήματα: όχι τόσο μακριά από τη Δεξιά, όσο μακριά από την Αμερική.
Το υπόδειγμα του Orban
Η εικόνα ήταν διαφορετική στο νέο Δεξιό ρεύμα που εμφανίστηκε μετά το 2016.
Το πρόγραμμα του Orbán βασιζόταν στην απόρριψη της μαζικής μετανάστευσης και του LGBT ακτιβισμού υπό πίεση από τις Βρυξέλλες και τις διεθνείς ΜΚΟ, ενώ παράλληλα επιχειρούσε να ενισχύσει τον χριστιανικό ουγγρικό πολιτισμό και τις παραδοσιακές αξίες όπως η οικογένεια.
Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος ήταν μεικτή, αλλά μόνο και μόνο με την εφαρμογή του επί 16 χρόνια, η Ουγγαρία απέκτησε διπλό ρόλο: τόσο ως πραγματική χώρα με τη δική της ιστορία, γλώσσα και πολιτική, όσο και ως φαντασιακός «τόπος» στον αγγλόφωνο (και έντονα αμερικανοποιημένο) διαδικτυακό πολιτικό λόγο.
Το «νησί της αντίστασης»
Ο Orbán για τους φιλελευθερους συμβόλιζε τον κίνδυνο αυταρχικής εθνικιστικής οπισθοδρόμησης.
Για τους αντιπάλους τους, ήταν ένα «νησί αντίστασης» στον woke ολοκληρωτισμό, κάτι σαν τη δεξιά εκδοχή του χωριού του Asterix που αντιστέκεται στους Ρωμαίους.
Στην πράξη, ο Orbán καλλιέργησε αυτή την εικόνα ως ήπια ισχύ, μέσω αγγλόφωνων δικτύων, think tanks και θεσμών που χρηματοδοτούνταν από το κόμμα Fidesz, επιτρέποντας στην Ουγγαρία να έχει επιρροή δυσανάλογη του μεγέθους της στους κύκλους της Νέας Δεξιάς.
Το όραμα που προβαλλόταν ήταν μια «εθνικιστική Διεθνής»: ένας κόσμος κυρίαρχων εθνικών κρατών, με ισχυρά σύνορα, αλληλοσεβασμό και μεγαλύτερο χώρο για ιδεολογικό πλουραλισμό — μια «Ευρώπη των εθνών», όπως την περιέγραψε η Marine Le Pen.
Η Βουδαπέστη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο Biden, εξελίχθηκε σε ένα είδος «Καζαμπλάνκα» για δυσαρεστημένους δεξιούς διανοουμένους.
Αυτή η αγγλόφωνη κοινότητα συντηρητικών εκπατρισμένων ήταν στην πράξη η υλική εκδοχή του δεξιού meme «Ουγγαρία».
Το πρώτο σημάδι ότι τα memes δεν θα γίνονταν ιστορική αναγκαιότητα ήρθε το 2023, με την εκλογική ήττα κυρίου μέλους της ομάδας του Visegrad στην Πολωνία από τον Donald Tusk.
Έπειτα ήρθε η επανεκλογή του Trump το 2024, με την παρουσία διεθνών δεξιών ηγετών όπως η Giorgia Meloni, η Marion Maréchal και ο Javier Milei.
Ο JD Vance κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες στο Μόναχο τον Φεβρουάριο 2025 για την πολιτική των ανοικτών συνόρων, τα αυξανόμενα μεταναστευτικά κύματα και ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες - δηλαδή για έλλειψη αίσθηση της εθνικής κυριαρχίας.
Τον Νοέμβριο, μια νέα αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας ανέφερε ότι οι ΗΠΑ του Trump θα στηρίζουν μια Ευρώπη «κυρίαρχων εθνών», ακριβώς το όραμα που προωθούν ευρωπαϊκά πατριωτικά κόμματα όπως το γαλλικό Rassemblement National και το γερμανικό AfD.
Ήταν λοιπόν η ώρα της πατριωτικής Διεθνούς;
Στην πράξη, όμως, το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό.
Η δεύτερη θητεία Trump περιλάμβανε δασμούς, απειλές προσάρτησης της Γροιλανδίας από τη Δανία και τον βομβαρδισμό του Ιράν σε κοινή επιχείρηση με το Ισραήλ, γεγονός που αύξησε τις τιμές ενέργειας στην Ευρώπη και καταδικάστηκε από ευρωπαϊκά κράτη και το Βατικανό.
Το αποτέλεσμα είναι μια λιγότερο πολυμερής Αμερική, αλλά και η κατάρρευση του οράματος μιας δεξιάς διεθνούς συμμαχίας υπό την ηγεσία της.
Οι ευρωπαϊκές δεξιές δυνάμεις αποστασιοποιούνται πλέον από τον Trump, ενώ ακόμη και κόμματα όπως ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός και το AfD έχουν ασκήσει κριτική.
Ακόμη και ο Nigel Farage έχει αρχίσει να κρατά αποστάσεις.
Οι δομικές αιτίες για τη νίκη της πατριωτικής δεξίάς παραμένουν
Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν αναιρεί τα δομικά προβλήματα που τροφοδότησαν τον λαϊκισμό: μετανάστευση, κόστος ζωής και ενεργειακή πολιτική.
Αυτά παραμένουν αμετάβλητα.
Στην Ουγγαρία, ο διάδοχος του Orbán, Péter Magyar, δεν είναι ένας «προοδευτικός φιλελεύθερος».
Είναι πρώην μέλος του Fidesz και οι θέσεις του για τη μετανάστευση είναι ακόμη πιο περιοριστικές από του Orbán.
Η διαφορά είναι αλλού: λιγότερη διαφθορά και μεγαλύτερη απόσταση από τις ΗΠΑ, που πλέον λειτουργούν περισσότερο ως δύναμη συμφερόντων παρά ως ιδεολογικός καθοδηγητής.
Οποιαδήποτε πατριωτική κυβέρνηση θα χρειαστεί παρόμοια προσέγγιση: ρεαλιστική αποτίμηση ισχύος και συμφερόντων, και όχι ιδεολογικές φαντασιώσεις.
Όποιος υπόσχεται τα πάντα και δεν τα υλοποιεί, θα αντιμετωπίσει την ίδια πολιτική οργή που στράφηκε τελικά κατά του Orbán και ίσως στραφεί και κατά του Trump.
Συγγνώμη, Hillary: ο το πατριωτικό κίνημα δεν εξαφανίζεται, γιατί τα προβλήματα που τον γεννούν δεν εξαφανίζονται.
Αυτό που ίσως εξαφανίζεται είναι το σύντομο όνειρο μιας Αμερικής που θα δίνει παγκόσμιες πολιτικές λύσεις.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.