Συγκλονιστική αποκάλυψη
Συγκλονιστική αποκάλυψη: Εκεί θα μετακινηθούν οι 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες που φεύγουν από Γερμανία - Επικίνδυνη κίνηση ΗΠΑ
Η υπόθεση της
αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων αποκαλύπτει κάτι πολύ σοβαρό: το
ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον ένας οργανισμός στρατηγικής συνοχής αλλά ένας
μηχανισμός γεμάτος εσωτερικές αντιφάσεις
Η ανακοίνωση του Πενταγώνου για την απομάκρυνση χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία
και την ακύρωση της ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς
στην Ευρώπη δεν αποτελεί απλώς μία στρατιωτική αναδιάταξη.
Πρόκειται για ένα ακόμη επεισόδιο στη βαθύτερη κρίση που διαπερνά σήμερα το ΝΑΤΟ, τις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, αλλά και την ίδια τη στρατηγική κατεύθυνση της Δύσης.
Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις περί «αναπροσαρμογής στρατηγικής» κρύβεται μία σκληρή πραγματικότητα: οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν για ακόμη μία φορά την ασφάλεια της Ευρώπης ως εργαλείο πολιτικής πίεσης και γεωπολιτικού εκβιασμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, πιστός στη λογική της συναλλαγής και του οικονομικού καταναγκασμού, αντιμετωπίζει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον όχι ως ισότιμους εταίρους αλλά ως υποτελείς που οφείλουν να πληρώνουν για την «προστασία» που τους παρέχει η υπερδύναμη.
Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει επίσης τη βαθιά υποκρισία του ΝΑΤΟ.
Για δεκαετίες, η Συμμαχία παρουσιαζόταν ως ένας αμυντικός οργανισμός βασισμένος στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στη συλλογική ασφάλεια.
Στην πράξη όμως, το ΝΑΤΟ λειτούργησε ως μηχανισμός αμερικανικής επιρροής στην Ευρώπη, εξασφαλίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα παραμένουν στρατηγικά εξαρτημένες από την Ουάσιγκτον.
Η σημερινή κρίση αποδεικνύει ότι αυτή η «συμμαχία αξιών» δεν ήταν ποτέ ισότιμη.
Ο Donald Trump και η λογική του πολιτικού εκβιασμού
Ο Donald Trump δεν έκρυψε ποτέ την περιφρόνησή του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από την πρώτη του θητεία είχε επιτεθεί επανειλημμένα στη Γερμανία, στη Γαλλία και σε άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τα ότι «εκμεταλλεύονται» την αμερικανική στρατιωτική ισχύ χωρίς να συνεισφέρουν αρκετά.
Στη ρητορική του Trump, το ΝΑΤΟ δεν είναι μια πολιτικοστρατιωτική συμμαχία αλλά μια επιχείρηση παροχής προστασίας.
Όποιος δεν πληρώνει αρκετά, τιμωρείται.
Η απόφαση για την αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από τη Γερμανία επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη νοοτροπία.
Η Ουάσιγκτον δεν λαμβάνει αποφάσεις με βάση τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά με βάση πολιτικές σκοπιμότητες, προσωπικές εμμονές και εσωτερικά επικοινωνιακά παιχνίδια.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ο Trump συνδέει πλέον ανοιχτά τη στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών με την πλήρη πολιτική συμμόρφωση των συμμάχων του.
Όποια κυβέρνηση τολμά να ασκήσει κριτική στην αμερικανική εξωτερική πολιτική κινδυνεύει να αντιμετωπίσει οικονομικές ή στρατιωτικές συνέπειες.
Αυτό δεν θυμίζει συμμαχία. Θυμίζει αυτοκρατορική επιβολή.
Η αποδόμηση του ΝΑΤΟ
Η υπόθεση της αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων αποκαλύπτει κάτι ακόμη πιο σοβαρό: το ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον ένας οργανισμός στρατηγικής συνοχής αλλά ένας μηχανισμός γεμάτος εσωτερικές αντιφάσεις.
Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέμεναν ότι η μόνιμη στρατιωτική παρουσία τους στην Ευρώπη ήταν απαραίτητη για την «αποτροπή» απέναντι στη Ρωσία.
Ωστόσο τώρα, η ίδια η Ουάσιγκτον παραδέχεται εμμέσως ότι η απόσυρση χιλιάδων στρατιωτών δεν αλλάζει ουσιαστικά την ισορροπία ισχύος στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Αυτό γεννά ένα τεράστιο ερώτημα: Αν η αποχώρηση 5.000 στρατιωτών δεν επηρεάζει την ασφάλεια της Ευρώπης, τότε γιατί παρέμεναν εκεί επί δεκαετίες;
Η απάντηση είναι προφανής.
Η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων δεν αφορούσε μόνο την άμυνα απέναντι στη Ρωσία.
Αφορούσε κυρίως τη διατήρηση της αμερικανικής πολιτικής και στρατηγικής κυριαρχίας στην Ευρώπη.
Οι βάσεις στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Πολωνία και αλλού λειτουργούν ως κόμβοι αμερικανικής ισχύος, επιτρέποντας στην Ουάσιγκτον να παρεμβαίνει στρατιωτικά σε ολόκληρη την ευρασιατική περιφέρεια — από τη Μέση Ανατολή μέχρι τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη.
Το ΝΑΤΟ μετατράπηκε έτσι σταδιακά από αμυντική συμμαχία σε εργαλείο γεωπολιτικής προβολής ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Ευρώπη ως εξαρτημένο προτεκτοράτο
Η κρίση που προκάλεσε η ανακοίνωση του Πενταγώνου αποκαλύπτει και κάτι ακόμη βαθύτερο: η Ευρώπη παραμένει στρατηγικά εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε βαθμό σχεδόν ταπεινωτικό.
Η αντίδραση πολλών Ευρωπαίων αξιωματούχων έμοιαζε περισσότερο με πανικό παρά με ψύχραιμη διπλωματική διαχείριση.
Ο καγκελάριος Friedrich Merz βρέθηκε να απολογείται δημοσίως, λες και η στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γερμανία αποτελεί προνόμιο που μπορεί να αφαιρεθεί ανά πάσα στιγμή.
Αυτή η εικόνα φανερώνει το πραγματικό πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: παρά την οικονομική της δύναμη, παραμένει στρατηγικά ανώριμη και πολιτικά εξαρτημένη.
Για δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προτίμησαν να επενδύουν λιγότερο στην άμυνα, θεωρώντας δεδομένη την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια κατάσταση μόνιμης εξάρτησης, όπου η Ευρώπη δεν μπορεί να διαμορφώσει αυτόνομη γεωπολιτική στρατηγική χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον.
Ο Donald Trump απλώς εκμεταλλεύεται αυτή την αδυναμία με τον πιο κυνικό τρόπο.
Η υποκρισία της αμερικανικής στρατηγικής
Η αμερικανική επιχειρηματολογία περί «ανακατανομής πόρων» και «στρατηγικής στροφής προς την Ασία» περιέχει τεράστιες αντιφάσεις.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον απαιτεί από την Ευρώπη να αυξήσει δραστικά τις στρατιωτικές δαπάνες της, επικαλούμενη τη ρωσική απειλή.
Από την άλλη, η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση παραδέχεται ότι η Ρωσία δεν αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το αφήγημα της «ρωσικής απειλής» χρησιμοποιήθηκε επί χρόνια ως εργαλείο φόβου για να δικαιολογήσει:
• την επέκταση του ΝΑΤΟ,
• την αύξηση των εξοπλισμών,
• την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη,
• και τη συνεχή εξάρτηση των Ευρωπαίων από την Ουάσιγκτον.
Σήμερα όμως, οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδυναμώνουν αυτό το αφήγημα, δείχνοντας ότι η προτεραιότητά τους βρίσκεται αλλού: στον ανταγωνισμό με την Κίνα και στη διατήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας τους.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζεται πλέον ως δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων.
Οι 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες θα μετακινηθούν σε Ασία, Ειρηνικό - Επικίνδυνη κίνηση Trump
Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί, οι περίπου 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες που προβλέπεται να αποχωρήσουν από τη Γερμανία αναμένεται να μετακινηθούν προς την Ασία και τον Ειρηνικό.
Ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής σκέψης στην Ουάσιγκτον θεωρεί πλέον ότι η κύρια απειλή δεν είναι η Ρωσία αλλά η Κίνα.
Γι’ αυτό υπάρχει σοβαρή πιθανότητα μέρος των μονάδων ή των οπλικών συστημάτων να μεταφερθεί στην Ιαπωνία, στη Νότια Κορέα, στο Γκουάμ ή σε άλλες βάσεις του Ινδο-Ειρηνικού.
Ιδιαίτερα τα πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς που ακυρώθηκαν για τη Γερμανία είχαν σχεδιαστεί αρχικά κυρίως για πιθανή σύγκρουση με την Κίνα και όχι με τη Ρωσία.
Το πιο σημαντικό πάντως είναι ότι αυτή η εξέλιξη αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν πλέον την Ευρώπη δευτερεύον στρατηγικό μέτωπο.
Η προτεραιότητα της Ουάσιγκτον μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς την Ασία και τον ανταγωνισμό με το Πεκίνο, ενώ το ΝΑΤΟ καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος μόνο του.
Οι αμερικανικές βάσεις και η στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης
Ένα από τα πιο επικίνδυνα στοιχεία της πολιτικής του ΝΑΤΟ είναι ότι μετατρέπει την Ευρώπη σε πιθανό πεδίο σύγκρουσης μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων.
Η εγκατάσταση αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, στρατιωτικών βάσεων και υποδομών κοντά στα ρωσικά σύνορα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
Η ακύρωση της ανάπτυξης της μονάδας πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς ίσως τελικά να είναι μία από τις ελάχιστες λογικές κινήσεις της κυβέρνησης Trump.
Τα συστήματα αυτά όχι μόνο ήταν εξαιρετικά ακριβά και επιχειρησιακά προβληματικά, αλλά θα μετέτρεπαν τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες σε άμεσους στόχους σε περίπτωση σύγκρουσης.
Η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της αμερικανικής στρατηγικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία, χωρίς να διαθέτει πραγματικό έλεγχο πάνω στις εξελίξεις.
Η κρίση της δυτικής ηγεμονίας
Η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία αποτελεί επίσης ένδειξη της γενικότερης παρακμής της δυτικής ηγεμονίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν πλέον την οικονομική, πολιτική και στρατιωτική άνεση που είχαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Οι συνεχείς πολεμικές επεμβάσεις — από το Ιράκ και το Αφγανιστάν μέχρι τη Λιβύη — εξάντλησαν τεράστιους πόρους χωρίς να παράγουν σταθερότητα.
Αντίθετα, δημιούργησαν χάος, προσφυγικές κρίσεις και αποσταθεροποίηση.
Το ΝΑΤΟ, αντί να λειτουργήσει ως παράγοντας ειρήνης, συμμετείχε ενεργά σε πολλές από αυτές τις καταστροφικές επεμβάσεις.
Η επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία το 1999, χωρίς έγκριση του ΟΗΕ, αποτέλεσε σημείο καμπής για τη διεθνή νομιμότητα και άνοιξε τον δρόμο για μια εποχή μονομερών στρατιωτικών ενεργειών.
Η σημερινή κρίση λοιπόν δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών υπερβολικής στρατιωτικοποίησης, αλαζονικής εξωτερικής πολιτικής και αποτυχημένων παρεμβάσεων.
Η Ευρώπη μπροστά σε ιστορικό δίλημμα
Η ευρωπαϊκή ήπειρος βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Η πρώτη επιλογή είναι να συνεχίσει να λειτουργεί ως γεωπολιτικό παράρτημα των Ηνωμένων Πολιτειών, αυξάνοντας τις στρατιωτικές δαπάνες και ενισχύοντας περαιτέρω την αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Η δεύτερη επιλογή είναι πολύ πιο δύσκολη αλλά ίσως και αναγκαία: η οικοδόμηση πραγματικής στρατηγικής αυτονομίας.
Αυτό θα απαιτούσε:
• ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική,
• ενεργειακή αυτονομία,
• διπλωματική ισορροπία,
• και σταδιακή απεξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική κυριαρχία.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής ελίτ παραμένει βαθιά προσκολλημένο στο ατλαντικό δόγμα.
Η πολιτική, οικονομική και στρατιωτική διαπλοκή με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τόσο ισχυρή ώστε η ιδέα μιας πραγματικά ανεξάρτητης Ευρώπης μοιάζει ακόμη μακρινή.
Ο Donald Trump ως σύμπτωμα και όχι εξαίρεση
Πολλοί στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν τον Donald Trump ως μια «παρένθεση» ή ως μια ακραία εξαίρεση στην αμερικανική πολιτική.
Αυτό είναι λάθος.
Ο Trump δεν δημιούργησε την αμερικανική ηγεμονική νοοτροπία — απλώς την εξέφρασε πιο ωμά και επιθετικά από τους προκατόχους του.
Οι πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση στρατιωτικών δαπανών είχαν ξεκινήσει πολύ πριν από τον Trump.
Η στρατηγική περικύκλωσης της Ρωσίας επίσης προϋπήρχε.
Η λογική ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να διατηρούν απόλυτη στρατιωτική υπεροχή παντού στον κόσμο είναι διακομματική στην Ουάσιγκτον.
Η διαφορά είναι ότι ο Trump αφαιρεί το διπλωματικό προσωπείο.
Εκεί όπου άλλες αμερικανικές κυβερνήσεις μιλούσαν για «συμμαχικές αξίες», ο Trump μιλά ανοιχτά για χρήματα, κόστη και ανταλλάγματα.
Εκεί όπου προηγούμενοι πρόεδροι προσπαθούσαν να διατηρούν την εικόνα της δυτικής ενότητας, ο Trump λειτουργεί με όρους πολιτικού εκβιασμού.
Αυτό καθιστά την κρίση πιο ορατή — όχι όμως απαραίτητα νέα.
Γεωπολιτικό βάρος η Ευρώπη
Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσύρουν στρατιωτικές δυνάμεις από τη Γερμανία και να περιορίσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα προς ολόκληρη τη δυτική συμμαχία.
Αποδεικνύει ότι το ΝΑΤΟ δεν είναι μια ένωση ισότιμων κρατών αλλά ένας μηχανισμός εξάρτησης από την αμερικανική ισχύ.
Δείχνει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν πλέον την Ευρώπη όχι ως στρατηγικό εταίρο αλλά ως γεωπολιτικό βάρος που πρέπει να πληρώνει περισσότερο και να υπακούει χωρίς αντιρρήσεις.
Ο Donald Trump εκφράζει αυτή τη λογική με τρόπο ωμό, επιθετικό και σχεδόν εκβιαστικό.
Όμως το πρόβλημα είναι βαθύτερο από ένα μόνο πρόσωπο.
Πρόκειται για την κρίση ενός ολόκληρου συστήματος δυτικής κυριαρχίας που βασίστηκε επί δεκαετίες στη στρατιωτική ισχύ, στις παρεμβάσεις και στην πολιτική εξάρτηση.
Η Ευρώπη καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως στρατηγικό προτεκτοράτο της Ουάσιγκτον ή αν θα επιχειρήσει να χαράξει μια πιο ανεξάρτητη πορεία.
Το αν διαθέτει τη βούληση και την πολιτική αυτονομία για κάτι τέτοιο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται για ένα ακόμη επεισόδιο στη βαθύτερη κρίση που διαπερνά σήμερα το ΝΑΤΟ, τις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, αλλά και την ίδια τη στρατηγική κατεύθυνση της Δύσης.
Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις περί «αναπροσαρμογής στρατηγικής» κρύβεται μία σκληρή πραγματικότητα: οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν για ακόμη μία φορά την ασφάλεια της Ευρώπης ως εργαλείο πολιτικής πίεσης και γεωπολιτικού εκβιασμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, πιστός στη λογική της συναλλαγής και του οικονομικού καταναγκασμού, αντιμετωπίζει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον όχι ως ισότιμους εταίρους αλλά ως υποτελείς που οφείλουν να πληρώνουν για την «προστασία» που τους παρέχει η υπερδύναμη.
Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει επίσης τη βαθιά υποκρισία του ΝΑΤΟ.
Για δεκαετίες, η Συμμαχία παρουσιαζόταν ως ένας αμυντικός οργανισμός βασισμένος στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στη συλλογική ασφάλεια.
Στην πράξη όμως, το ΝΑΤΟ λειτούργησε ως μηχανισμός αμερικανικής επιρροής στην Ευρώπη, εξασφαλίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα παραμένουν στρατηγικά εξαρτημένες από την Ουάσιγκτον.
Η σημερινή κρίση αποδεικνύει ότι αυτή η «συμμαχία αξιών» δεν ήταν ποτέ ισότιμη.
Ο Donald Trump και η λογική του πολιτικού εκβιασμού
Ο Donald Trump δεν έκρυψε ποτέ την περιφρόνησή του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από την πρώτη του θητεία είχε επιτεθεί επανειλημμένα στη Γερμανία, στη Γαλλία και σε άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τα ότι «εκμεταλλεύονται» την αμερικανική στρατιωτική ισχύ χωρίς να συνεισφέρουν αρκετά.
Στη ρητορική του Trump, το ΝΑΤΟ δεν είναι μια πολιτικοστρατιωτική συμμαχία αλλά μια επιχείρηση παροχής προστασίας.
Όποιος δεν πληρώνει αρκετά, τιμωρείται.
Η απόφαση για την αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από τη Γερμανία επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη νοοτροπία.
Η Ουάσιγκτον δεν λαμβάνει αποφάσεις με βάση τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά με βάση πολιτικές σκοπιμότητες, προσωπικές εμμονές και εσωτερικά επικοινωνιακά παιχνίδια.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ο Trump συνδέει πλέον ανοιχτά τη στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών με την πλήρη πολιτική συμμόρφωση των συμμάχων του.
Όποια κυβέρνηση τολμά να ασκήσει κριτική στην αμερικανική εξωτερική πολιτική κινδυνεύει να αντιμετωπίσει οικονομικές ή στρατιωτικές συνέπειες.
Αυτό δεν θυμίζει συμμαχία. Θυμίζει αυτοκρατορική επιβολή.
Η αποδόμηση του ΝΑΤΟ
Η υπόθεση της αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων αποκαλύπτει κάτι ακόμη πιο σοβαρό: το ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον ένας οργανισμός στρατηγικής συνοχής αλλά ένας μηχανισμός γεμάτος εσωτερικές αντιφάσεις.
Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέμεναν ότι η μόνιμη στρατιωτική παρουσία τους στην Ευρώπη ήταν απαραίτητη για την «αποτροπή» απέναντι στη Ρωσία.
Ωστόσο τώρα, η ίδια η Ουάσιγκτον παραδέχεται εμμέσως ότι η απόσυρση χιλιάδων στρατιωτών δεν αλλάζει ουσιαστικά την ισορροπία ισχύος στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Αυτό γεννά ένα τεράστιο ερώτημα: Αν η αποχώρηση 5.000 στρατιωτών δεν επηρεάζει την ασφάλεια της Ευρώπης, τότε γιατί παρέμεναν εκεί επί δεκαετίες;
Η απάντηση είναι προφανής.
Η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων δεν αφορούσε μόνο την άμυνα απέναντι στη Ρωσία.
Αφορούσε κυρίως τη διατήρηση της αμερικανικής πολιτικής και στρατηγικής κυριαρχίας στην Ευρώπη.
Οι βάσεις στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Πολωνία και αλλού λειτουργούν ως κόμβοι αμερικανικής ισχύος, επιτρέποντας στην Ουάσιγκτον να παρεμβαίνει στρατιωτικά σε ολόκληρη την ευρασιατική περιφέρεια — από τη Μέση Ανατολή μέχρι τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη.
Το ΝΑΤΟ μετατράπηκε έτσι σταδιακά από αμυντική συμμαχία σε εργαλείο γεωπολιτικής προβολής ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Ευρώπη ως εξαρτημένο προτεκτοράτο
Η κρίση που προκάλεσε η ανακοίνωση του Πενταγώνου αποκαλύπτει και κάτι ακόμη βαθύτερο: η Ευρώπη παραμένει στρατηγικά εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε βαθμό σχεδόν ταπεινωτικό.
Η αντίδραση πολλών Ευρωπαίων αξιωματούχων έμοιαζε περισσότερο με πανικό παρά με ψύχραιμη διπλωματική διαχείριση.
Ο καγκελάριος Friedrich Merz βρέθηκε να απολογείται δημοσίως, λες και η στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γερμανία αποτελεί προνόμιο που μπορεί να αφαιρεθεί ανά πάσα στιγμή.
Αυτή η εικόνα φανερώνει το πραγματικό πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: παρά την οικονομική της δύναμη, παραμένει στρατηγικά ανώριμη και πολιτικά εξαρτημένη.
Για δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προτίμησαν να επενδύουν λιγότερο στην άμυνα, θεωρώντας δεδομένη την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια κατάσταση μόνιμης εξάρτησης, όπου η Ευρώπη δεν μπορεί να διαμορφώσει αυτόνομη γεωπολιτική στρατηγική χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον.
Ο Donald Trump απλώς εκμεταλλεύεται αυτή την αδυναμία με τον πιο κυνικό τρόπο.
Η υποκρισία της αμερικανικής στρατηγικής
Η αμερικανική επιχειρηματολογία περί «ανακατανομής πόρων» και «στρατηγικής στροφής προς την Ασία» περιέχει τεράστιες αντιφάσεις.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον απαιτεί από την Ευρώπη να αυξήσει δραστικά τις στρατιωτικές δαπάνες της, επικαλούμενη τη ρωσική απειλή.
Από την άλλη, η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση παραδέχεται ότι η Ρωσία δεν αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το αφήγημα της «ρωσικής απειλής» χρησιμοποιήθηκε επί χρόνια ως εργαλείο φόβου για να δικαιολογήσει:
• την επέκταση του ΝΑΤΟ,
• την αύξηση των εξοπλισμών,
• την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη,
• και τη συνεχή εξάρτηση των Ευρωπαίων από την Ουάσιγκτον.
Σήμερα όμως, οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδυναμώνουν αυτό το αφήγημα, δείχνοντας ότι η προτεραιότητά τους βρίσκεται αλλού: στον ανταγωνισμό με την Κίνα και στη διατήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας τους.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζεται πλέον ως δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων.
Οι 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες θα μετακινηθούν σε Ασία, Ειρηνικό - Επικίνδυνη κίνηση Trump
Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί, οι περίπου 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες που προβλέπεται να αποχωρήσουν από τη Γερμανία αναμένεται να μετακινηθούν προς την Ασία και τον Ειρηνικό.
Ένα σημαντικό μέρος της στρατηγικής σκέψης στην Ουάσιγκτον θεωρεί πλέον ότι η κύρια απειλή δεν είναι η Ρωσία αλλά η Κίνα.
Γι’ αυτό υπάρχει σοβαρή πιθανότητα μέρος των μονάδων ή των οπλικών συστημάτων να μεταφερθεί στην Ιαπωνία, στη Νότια Κορέα, στο Γκουάμ ή σε άλλες βάσεις του Ινδο-Ειρηνικού.
Ιδιαίτερα τα πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς που ακυρώθηκαν για τη Γερμανία είχαν σχεδιαστεί αρχικά κυρίως για πιθανή σύγκρουση με την Κίνα και όχι με τη Ρωσία.
Το πιο σημαντικό πάντως είναι ότι αυτή η εξέλιξη αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν πλέον την Ευρώπη δευτερεύον στρατηγικό μέτωπο.
Η προτεραιότητα της Ουάσιγκτον μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς την Ασία και τον ανταγωνισμό με το Πεκίνο, ενώ το ΝΑΤΟ καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος μόνο του.
Οι αμερικανικές βάσεις και η στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης
Ένα από τα πιο επικίνδυνα στοιχεία της πολιτικής του ΝΑΤΟ είναι ότι μετατρέπει την Ευρώπη σε πιθανό πεδίο σύγκρουσης μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων.
Η εγκατάσταση αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, στρατιωτικών βάσεων και υποδομών κοντά στα ρωσικά σύνορα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
Η ακύρωση της ανάπτυξης της μονάδας πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς ίσως τελικά να είναι μία από τις ελάχιστες λογικές κινήσεις της κυβέρνησης Trump.
Τα συστήματα αυτά όχι μόνο ήταν εξαιρετικά ακριβά και επιχειρησιακά προβληματικά, αλλά θα μετέτρεπαν τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες σε άμεσους στόχους σε περίπτωση σύγκρουσης.
Η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της αμερικανικής στρατηγικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία, χωρίς να διαθέτει πραγματικό έλεγχο πάνω στις εξελίξεις.
Η κρίση της δυτικής ηγεμονίας
Η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία αποτελεί επίσης ένδειξη της γενικότερης παρακμής της δυτικής ηγεμονίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν πλέον την οικονομική, πολιτική και στρατιωτική άνεση που είχαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Οι συνεχείς πολεμικές επεμβάσεις — από το Ιράκ και το Αφγανιστάν μέχρι τη Λιβύη — εξάντλησαν τεράστιους πόρους χωρίς να παράγουν σταθερότητα.
Αντίθετα, δημιούργησαν χάος, προσφυγικές κρίσεις και αποσταθεροποίηση.
Το ΝΑΤΟ, αντί να λειτουργήσει ως παράγοντας ειρήνης, συμμετείχε ενεργά σε πολλές από αυτές τις καταστροφικές επεμβάσεις.
Η επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία το 1999, χωρίς έγκριση του ΟΗΕ, αποτέλεσε σημείο καμπής για τη διεθνή νομιμότητα και άνοιξε τον δρόμο για μια εποχή μονομερών στρατιωτικών ενεργειών.
Η σημερινή κρίση λοιπόν δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών υπερβολικής στρατιωτικοποίησης, αλαζονικής εξωτερικής πολιτικής και αποτυχημένων παρεμβάσεων.
Η Ευρώπη μπροστά σε ιστορικό δίλημμα
Η ευρωπαϊκή ήπειρος βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Η πρώτη επιλογή είναι να συνεχίσει να λειτουργεί ως γεωπολιτικό παράρτημα των Ηνωμένων Πολιτειών, αυξάνοντας τις στρατιωτικές δαπάνες και ενισχύοντας περαιτέρω την αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Η δεύτερη επιλογή είναι πολύ πιο δύσκολη αλλά ίσως και αναγκαία: η οικοδόμηση πραγματικής στρατηγικής αυτονομίας.
Αυτό θα απαιτούσε:
• ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική,
• ενεργειακή αυτονομία,
• διπλωματική ισορροπία,
• και σταδιακή απεξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική κυριαρχία.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής ελίτ παραμένει βαθιά προσκολλημένο στο ατλαντικό δόγμα.
Η πολιτική, οικονομική και στρατιωτική διαπλοκή με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τόσο ισχυρή ώστε η ιδέα μιας πραγματικά ανεξάρτητης Ευρώπης μοιάζει ακόμη μακρινή.
Ο Donald Trump ως σύμπτωμα και όχι εξαίρεση
Πολλοί στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν τον Donald Trump ως μια «παρένθεση» ή ως μια ακραία εξαίρεση στην αμερικανική πολιτική.
Αυτό είναι λάθος.
Ο Trump δεν δημιούργησε την αμερικανική ηγεμονική νοοτροπία — απλώς την εξέφρασε πιο ωμά και επιθετικά από τους προκατόχους του.
Οι πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση στρατιωτικών δαπανών είχαν ξεκινήσει πολύ πριν από τον Trump.
Η στρατηγική περικύκλωσης της Ρωσίας επίσης προϋπήρχε.
Η λογική ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να διατηρούν απόλυτη στρατιωτική υπεροχή παντού στον κόσμο είναι διακομματική στην Ουάσιγκτον.
Η διαφορά είναι ότι ο Trump αφαιρεί το διπλωματικό προσωπείο.
Εκεί όπου άλλες αμερικανικές κυβερνήσεις μιλούσαν για «συμμαχικές αξίες», ο Trump μιλά ανοιχτά για χρήματα, κόστη και ανταλλάγματα.
Εκεί όπου προηγούμενοι πρόεδροι προσπαθούσαν να διατηρούν την εικόνα της δυτικής ενότητας, ο Trump λειτουργεί με όρους πολιτικού εκβιασμού.
Αυτό καθιστά την κρίση πιο ορατή — όχι όμως απαραίτητα νέα.
Γεωπολιτικό βάρος η Ευρώπη
Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσύρουν στρατιωτικές δυνάμεις από τη Γερμανία και να περιορίσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα προς ολόκληρη τη δυτική συμμαχία.
Αποδεικνύει ότι το ΝΑΤΟ δεν είναι μια ένωση ισότιμων κρατών αλλά ένας μηχανισμός εξάρτησης από την αμερικανική ισχύ.
Δείχνει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν πλέον την Ευρώπη όχι ως στρατηγικό εταίρο αλλά ως γεωπολιτικό βάρος που πρέπει να πληρώνει περισσότερο και να υπακούει χωρίς αντιρρήσεις.
Ο Donald Trump εκφράζει αυτή τη λογική με τρόπο ωμό, επιθετικό και σχεδόν εκβιαστικό.
Όμως το πρόβλημα είναι βαθύτερο από ένα μόνο πρόσωπο.
Πρόκειται για την κρίση ενός ολόκληρου συστήματος δυτικής κυριαρχίας που βασίστηκε επί δεκαετίες στη στρατιωτική ισχύ, στις παρεμβάσεις και στην πολιτική εξάρτηση.
Η Ευρώπη καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως στρατηγικό προτεκτοράτο της Ουάσιγκτον ή αν θα επιχειρήσει να χαράξει μια πιο ανεξάρτητη πορεία.
Το αν διαθέτει τη βούληση και την πολιτική αυτονομία για κάτι τέτοιο παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.