Η παγίδα του αιώνα

 

Ορυκτά, δισεκατομμύρια και εξαπάτηση: Γιατί τινάζεται στον αέρα το αμερικανοουκρανικό deal 

 

Τρίτη 09/06/2026

Η παγίδα του αιώνα: Ο Trump εξαπατήθηκε για μισό τρισεκατομμύριο για πρώτη φορά στη ζωή του λόγω... Ρωσίας - Το deal λύγισε

Η πολυσυζητημένη συμφωνία για τα ουκρανικά ορυκτά, που παρουσιάστηκε ως μεγάλο οικονομικό και γεωπολιτικό deal μεταξύ Trump και Zelensky φαίνεται πως μπαίνει σε νέα, εξαιρετικά αβέβαιη φάση.
Σύμφωνα με ουκρανικές πηγές που επικαλούνται μέσα ενημέρωσης, το Κίεβο φέρεται να έχει δώσει ανεπίσημη εντολή για πάγωμα της εφαρμογής της συμφωνίας με την Ουάσιγκτον σχετικά με την ανάπτυξη ορυκτών πόρων στην Ουκρανία από αμερικανικές εταιρείες.
Πρόκειται για τη συμφωνία που στο αποκορύφωμα των διαπραγματεύσεων είχε συνδεθεί με ποσά έως και 500 δισ. δολάρια, καθώς η κυβέρνηση Trump ζητούσε πρόσβαση στον ουκρανικό ορυκτό πλούτο ως αντιστάθμισμα για τη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια που είχε δοθεί στο Κίεβο.

Από το «χρυσό deal» στο πολιτικό ναυάγιο

Η υπόθεση είχε παρουσιαστεί αρχικά ως μια αμοιβαία επωφελής συμφωνία. Η Ουκρανία θα αξιοποιούσε τα κοιτάσματα ορυκτών, οι ΗΠΑ θα αποκτούσαν προνομιακή πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και το Κίεβο θα εξασφάλιζε πολιτική και οικονομική στήριξη για την ανοικοδόμηση της χώρας.
Στην πράξη, όμως, το σχέδιο αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκο.
Η τελική συμφωνία, που υπεγράφη την άνοιξη του 2025, δεν προέβλεπε απευθείας αμερικανική χρηματοδότηση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αντίθετα, προέβλεπε τη δημιουργία ενός κοινού επενδυτικού ταμείου, το οποίο θα χρηματοδοτείται από μελλοντικά έσοδα που θα προκύψουν από την αξιοποίηση φυσικών πόρων της Ουκρανίας.
Με άλλα λόγια, το μεγάλο ερώτημα παραμένει: ποιος θα βάλει τα πρώτα χρήματα, ποιος θα αναλάβει το ρίσκο και πότε θα υπάρξουν πραγματικά έσοδα;

Το πρόβλημα με τις σπάνιες γαίες

Η συμφωνία στηρίχθηκε πολιτικά στην ιδέα ότι η Ουκρανία διαθέτει τεράστιο ανεκμετάλλευτο πλούτο σε σπάνιες γαίες, λίθιο, τιτάνιο, γραφίτη και άλλα κρίσιμα ορυκτά.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική αξία αυτών των πόρων παραμένει αβέβαιη. Άλλο πράγμα είναι η ύπαρξη γεωλογικών ενδείξεων και άλλο η ύπαρξη οικονομικά βιώσιμων κοιτασμάτων που μπορούν να εξορυχθούν, να επεξεργαστούν και να εξαχθούν με κέρδος.
Η Ουκρανία διαθέτει σημαντικό ορυκτό δυναμικό, όμως μεγάλο μέρος του παραμένει ανεπαρκώς χαρτογραφημένο, ενώ η συνέχιση του πολέμου δημιουργεί τεράστια εμπόδια για κάθε μεγάλη επένδυση.
Αυτό καθιστά το αφήγημα των «τρισεκατομμυρίων κάτω από το ουκρανικό έδαφος» πολιτικά ελκυστικό, αλλά οικονομικά δύσκολο να αποδειχθεί άμεσα.

Ο Trump ήθελε νίκη στο εσωτερικό μέτωπο

Για τον Donald Trump, η συμφωνία είχε ισχυρή πολιτική αξία. Του επέτρεπε να παρουσιάσει στους Αμερικανούς ψηφοφόρους ότι η Ουάσιγκτον δεν δίνει πλέον χρήματα στην Ουκρανία χωρίς αντάλλαγμα.
Το μήνυμα ήταν απλό: οι ΗΠΑ αποκτούν πρόσβαση σε ουκρανικούς φυσικούς πόρους και ενδεχομένως θα ανακτήσουν στο μέλλον μέρος του κόστους της βοήθειας προς το Κίεβο.
Αυτή η λογική ταίριαζε με τη γενικότερη προσέγγιση Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει τις διεθνείς σχέσεις ως πεδίο συναλλαγών, ανταλλαγμάτων και πιέσεων. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, ήλπιζε ότι η συμφωνία θα λειτουργούσε ως πολιτικό κίνητρο για τη συνέχιση της αμερικανικής στήριξης.

Το Κίεβο κοιτάζει προς την Ευρώπη

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο Κίεβο εξετάζεται πλέον η πιθανότητα προσέλκυσης Ευρωπαίων επενδυτών για την ανάπτυξη των ουκρανικών φυσικών πόρων.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα σημαίνει ότι η ουκρανική ηγεσία επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από την Ουάσιγκτον και να ανοίξει το παιχνίδι προς την Ευρώπη.
Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ένταση με την κυβέρνηση Trump, καθώς η Ουάσιγκτον έχει ήδη εξασφαλίσει ρόλο στο πλαίσιο της συμφωνίας για το κοινό επενδυτικό ταμείο.

Η παγίδα των μελλοντικών κερδών

Το πιο κρίσιμο σημείο της συμφωνίας είναι ότι τα μεγάλα ποσά δεν υπάρχουν σήμερα. Θα μπορούσαν να προκύψουν μόνο στο μέλλον, εφόσον βρεθούν βιώσιμα κοιτάσματα, γίνουν επενδύσεις, ξεκινήσει παραγωγή και υπάρξουν κέρδη.
Αυτό σημαίνει ότι η Ουκρανία δεν εξασφαλίζει αυτομάτως εκατοντάδες δισεκατομμύρια για την ανοικοδόμησή της. Αντίθετα, η χρηματοδότηση συνδέεται με έναν μακροπρόθεσμο και αβέβαιο μηχανισμό.
Για το Κίεβο, αυτό μπορεί να αποδειχθεί απογοητευτικό. Για την Ουάσιγκτον, όμως, η συμφωνία προσφέρει προνομιακή πρόσβαση σε μελλοντικές ευκαιρίες, χωρίς άμεσο τεράστιο κόστος.

Ποιος κέρδισε τελικά;

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποιος εξαπάτησε ποιον.
Ο Zelensky φέρεται να υπολόγιζε ότι, προσφέροντας συμμετοχή στους ουκρανικούς φυσικούς πόρους, θα εξασφάλιζε άμεση και μαζική αμερικανική στήριξη. Ο Trump, από την πλευρά του, παρουσίασε τη συμφωνία ως μεγάλη επιτυχία, χωρίς όμως να δεσμευθεί σε αντίστοιχη χρηματοδότηση ή ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας.
Έτσι, η συμφωνία που προβλήθηκε ως ιστορική μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο πολιτικό εργαλείο παρά άμεσο οικονομικό σχέδιο.

Η Ρωσία παρακολουθεί το ρήγμα

Για τη Μόσχα, η αβεβαιότητα γύρω από τη συμφωνία ΗΠΑ - Ουκρανίας αποτελεί ένδειξη των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το δυτικό στρατόπεδο στη διαχείριση της ουκρανικής κρίσης.
Η Ρωσία βλέπει ότι το Κίεβο αναζητά συνεχώς νέους τρόπους χρηματοδότησης και στήριξης, ενώ οι δυτικοί εταίροι προσπαθούν να περιορίσουν το πολιτικό και οικονομικό κόστος της βοήθειας.
Αν η συμφωνία παγώσει ή υπονομευθεί στην πράξη, θα πρόκειται για σοβαρό πλήγμα στο αφήγημα της μακροπρόθεσμης οικονομικής στήριξης της Ουκρανίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ένα deal που ξεκίνησε με μεγάλες υποσχέσεις και σκοντάφτει στην πραγματικότητα
Η υπόθεση των ουκρανικών ορυκτών δείχνει τα όρια της πολιτικής διαπραγμάτευσης όταν αυτή βασίζεται σε αβέβαιες οικονομικές προσδοκίες.
Οι σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά μπορεί να προσφέρουν στην Ουκρανία στρατηγική αξία στο μέλλον. Όμως η μετατροπή τους σε πραγματικά έσοδα απαιτεί χρόνια, τεράστιες επενδύσεις, σταθερότητα, ασφάλεια και τεχνογνωσία.
Προς το παρόν, η συμφωνία Trump - Zelensky μοιάζει λιγότερο με άμεσο οικονομικό θρίαμβο και περισσότερο με πολιτικό στοίχημα υψηλού ρίσκου.
Και όσο το Κίεβο καθυστερεί την εφαρμογή της, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι το περίφημο deal των ορυκτών ήταν από την αρχή περισσότερο εργαλείο πίεσης και επικοινωνίας παρά πραγματικό σχέδιο ανοικοδόμησης.

www.bankingnews.gr