Ρήγμα Τουρκίας–Ρωσίας
Μία ιδιαίτερα σοβαρή καταγγελία για μεγάλης κλίμακας μεταφορά αμερικανικής προέλευσης πυραυλικών συστημάτων και πυρομαχικών από την Τουρκία προς την Ουκρανία επαναφέρει στο προσκήνιο το σύνθετο παιχνίδι της Άγκυρας ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Drago Bosnic που επικαλείται το αρχικό δημοσίευμα, η Τουρκία φέρεται να εξετάζει την παράδοση ενός σημαντικού πακέτου που περιλαμβάνει ATACMS, πολλαπλούς εκτοξευτές M270, ρουκέτες M26 και πυρομαχικά πυροβολικού διασποράς.
Εφόσον οι συγκεκριμένες πληροφορίες επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για μία εξέλιξη με ιδιαίτερη στρατιωτική και γεωπολιτική σημασία, καθώς θα έδειχνε ότι η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να προχωρήσει ακόμη βαθύτερα στην υποστήριξη του Κιέβου την ώρα που προσπαθεί παράλληλα να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τη Μόσχα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα όπλα μπορεί να παραδώσει η Τουρκία. Είναι αν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετακινεί σταδιακά το κέντρο βάρους της εξωτερικής του πολιτικής ξανά προς το ΝΑΤΟ.
Το πακέτο που προκαλεί ερωτήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο κείμενο, στο πιθανό τουρκικό πακέτο προς την Ουκρανία περιλαμβάνονται:
τουλάχιστον 70 τακτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι M39 ATACMS, 12 πολλαπλοί εκτοξευτές M270 MLRS, 2.524 ρουκέτες M26 των 227 χιλιοστών και περίπου 47.000 πυρομαχικά πυροβολικού M509A1 των 203 χιλιοστών.
Οι M26 μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα M270, ενώ η οικογένεια πυρομαχικών των 227 χιλιοστών συνδέεται και με το ευρύτερο οικοσύστημα των HIMARS.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όμως, συγκεντρώνεται αναμφίβολα στους ATACMS.
Πρόκειται για σύστημα κρούσης μεγάλου βεληνεκούς που μπορεί, ανάλογα με την έκδοση, να χρησιμοποιηθεί εναντίον στόχων βαθύτερα πίσω από τη γραμμή του μετώπου.
Η πιθανή μεταφορά δεκάδων ATACMS θα έδινε στο Κίεβο νέο απόθεμα όπλων σε μία περίοδο όπου, σύμφωνα με την ανάλυση, οι ουκρανικές ποσότητες έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Ο Bosnic μιλά για μία από τις μεγαλύτερες παραδόσεις από κράτος του ΝΑΤΟ
Ο Drago Bosnic υποστηρίζει ότι μία τέτοια αποστολή θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες εφάπαξ μεταφορές όπλων προς την Ουκρανία από ευρωπαϊκό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση προέρχεται από τον ίδιο τον αναλυτή και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια, καθώς το αρχικό κείμενο δεν συνοδεύεται από επίσημη τουρκική ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει το πλήρες πακέτο και τις ποσότητες.
Ωστόσο, εφόσον η μεταφορά υλοποιηθεί, θα αποτελέσει σαφή ένδειξη ότι η τουρκική ισορροπία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου γίνεται ακόμη πιο δύσκολη να διατηρηθεί.
Γιατί οι ATACMS έχουν τόσο μεγάλη σημασία
Οι ATACMS έχουν χρησιμοποιηθεί από την Ουκρανία για πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους σε μεγαλύτερο βάθος από εκείνο που επιτρέπουν τα τυπικά πυρομαχικά των HIMARS.
Ανάλογα με την έκδοση, το βεληνεκές τους κυμαίνεται περίπου από 165 έως 300 χιλιόμετρα.
Αυτό επιτρέπει στο Κίεβο να απειλεί:
αποθήκες πυρομαχικών,
κέντρα διοίκησης,
αεροπορικές εγκαταστάσεις,
συγκεντρώσεις στρατευμάτων,
κόμβους logistics.
Η στρατιωτική αξία τους δεν βρίσκεται μόνο στην καταστροφή ενός στόχου, αλλά στην ανάγκη του αντιπάλου να απομακρύνει κρίσιμες υποδομές βαθύτερα από τη γραμμή του μετώπου.
Η ρωσική αεράμυνα παραμένει ο μεγάλος αντίπαλος
Ο Bosnic υποστηρίζει ότι η αποτελεσματικότητα των ATACMS έχει περιοριστεί από τα ρωσικά συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, καθώς και από μέσα ηλεκτρονικού πολέμου.
Το αρχικό κείμενο παραθέτει μάλιστα αριθμητικές εκτιμήσεις για εκατοντάδες πυραύλους που φέρονται να έχουν καταρριφθεί ή καταστραφεί πριν χρησιμοποιηθούν.
Οι συγκεκριμένοι αριθμοί αποτελούν ισχυρισμούς της συγκεκριμένης ανάλυσης και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα δεδομένα.
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι η χρήση ATACMS αποτελεί ένα διαρκές παιχνίδι μεταξύ επιθετικών πυραυλικών δυνατοτήτων και ρωσικής αεράμυνας.
Τα αποθέματα της Ουκρανίας και το πρόβλημα της Δύσης
Η πιθανή τουρκική μεταφορά αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του ζητήματος των δυτικών αποθεμάτων.
Μετά από χρόνια πολέμου, οι δυτικές χώρες αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερη πίεση όσον αφορά την παραγωγή:
πυραύλων,
πυρομαχικών πυροβολικού,
αντιαεροπορικών αναχαιτιστών,
και συστημάτων υψηλής ακρίβειας.
Η Ουκρανία χρειάζεται συνεχείς ροές πυρομαχικών για να διατηρήσει την επιχειρησιακή της ικανότητα, ενώ οι ίδιες οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει παράλληλα να διατηρούν επαρκή εθνικά αποθέματα.
Εδώ ακριβώς θα μπορούσε να αποκτήσει σημασία η Τουρκία.
Η Άγκυρα διαθέτει μεγάλα παλαιότερα αμερικανικά αποθέματα
Η Τουρκία, ως παλαιό μέλος του ΝΑΤΟ, έχει εντάξει επί δεκαετίες στο οπλοστάσιό της σημαντικές ποσότητες αμερικανικών συστημάτων.
Καθώς η τουρκική αμυντική βιομηχανία αναπτύσσει πλέον δικά της πυραυλικά όπλα, η Άγκυρα έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να αντικαθιστά σταδιακά παλαιότερο υλικό.
Αυτό δημιουργεί μία ενδιαφέρουσα δυνατότητα:
να μετατρέψει παλαιά αμερικανικής προέλευσης αποθέματα σε γεωπολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο.
Ο Bosnic θεωρεί ότι αυτό ακριβώς βρίσκεται πίσω από τη συγκεκριμένη κίνηση.
Το οικονομικό κίνητρο
Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν κινείται μόνο για γεωπολιτικούς λόγους.
Η μεταπώληση ή παραχώρηση παλαιότερων αποθεμάτων μπορεί να επιτρέψει στην Άγκυρα να:
αποκτήσει οικονομικό όφελος,
ανανεώσει το οπλοστάσιό της,
ενισχύσει τη θέση της απέναντι στην Ουάσιγκτον,
και να επιταχύνει τη μετάβαση σε τουρκικής κατασκευής συστήματα.
Σε μία περίοδο κατά την οποία η τουρκική οικονομία βρίσκεται υπό έντονη πίεση, κάθε μεγάλης κλίμακας αμυντική συναλλαγή αποκτά και οικονομική διάσταση.
Στο βάθος τα F-35
Ο Bosnic συνδέει επίσης την πιθανή κίνηση με την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκαταστήσει πλήρως τις σχέσεις της με το αμερικανικό αμυντικό κατεστημένο.
Και στο βάθος βρίσκεται το F-35.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για επιστροφή στο πρόγραμμα από το οποίο απομακρύνθηκε μετά την αγορά των ρωσικών S-400.
Μία σημαντική υποστήριξη προς την Ουκρανία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί πολιτικά από την τουρκική κυβέρνηση ως ένδειξη ότι η Τουρκία παραμένει ουσιαστικό μέλος της δυτικής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Το F-35 είναι επομένως ένα πιθανό κομμάτι της μεγαλύτερης διαπραγμάτευσης Άγκυρας–Ουάσιγκτον.
Η Τουρκία παίζει ξανά δυνατά το χαρτί του ΝΑΤΟ
Για χρόνια, η Τουρκία ακολουθεί μία στρατηγική ισορροπίας.
Αγοράζει S-400 από τη Ρωσία.
Συνεργάζεται με τη Μόσχα στην ενέργεια.
Δεν συμμετέχει πλήρως στο δυτικό οικονομικό εμπάργκο.
Παράλληλα όμως:
είναι μέλος του ΝΑΤΟ,
προμηθεύει την Ουκρανία,
συνεργάζεται στρατιωτικά με δυτικά κράτη,
και διατηρεί βαθιά διασύνδεση με την αμερικανική στρατιωτική τεχνολογία.
Η Τουρκία ουδέποτε εγκατέλειψε πραγματικά τη Δύση. Προσπαθεί να εκμεταλλεύεται ταυτόχρονα και τη Δύση και τη Ρωσία.
Το ερώτημα είναι μέχρι πότε αυτή η ισορροπία μπορεί να συνεχιστεί.
Η Μόσχα παρακολουθεί με αυξανόμενη δυσπιστία
Η Ρωσία έχει ήδη αρκετούς λόγους να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως εξαιρετικά δύσκολο εταίρο.
Οι δύο χώρες συνεργάζονται στο εμπόριο, στην ενέργεια και σε σειρά περιφερειακών φακέλων.
Ταυτόχρονα όμως βρίσκονται συχνά σε αντίθετες πλευρές.
Στην Ουκρανία.
Στη Συρία.
Στον Νότιο Καύκασο.
Στη Μαύρη Θάλασσα.
Και εν μέρει στη Λιβύη.
Η πιθανή παράδοση ATACMS θα αποτελούσε ακόμη μία έντονη υπενθύμιση προς το Κρεμλίνο ότι η Τουρκία δεν είναι στρατηγικός σύμμαχος της Ρωσίας.
Η Συρία γίνεται δεύτερο μέτωπο του ανταγωνισμού
Το αρχικό κείμενο συνδέει την ουκρανική διάσταση με τις εξελίξεις στη Συρία.
Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια επιδιώκει να διατηρήσει καθοριστικό στρατιωτικό και πολιτικό αποτύπωμα στη χώρα.
Η ανάλυση του Bosnic κατηγορεί την Άγκυρα για μακροχρόνια υποστήριξη ισλαμιστικών ένοπλων οργανώσεων.
Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτελεί πολιτική και αναλυτική θέση του συγγραφέα και πρέπει να διαχωρίζεται από τα επιβεβαιωμένα γεγονότα.
Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι ότι η Τουρκία υπήρξε βασικός υποστηρικτής ένοπλων αντιπολιτευόμενων δυνάμεων στη Συρία και διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία στη βόρεια χώρα.
Άγκυρα και Μόσχα σε νέα σύγκρουση συμφερόντων στη Συρία
Η πιθανή μείωση της αμερικανικής παρουσίας στη Συρία δημιουργεί ένα νέο ερώτημα:
ποιος θα καλύψει το κενό;
Η Τουρκία θέλει μεγαλύτερο ρόλο.
Η Ρωσία θέλει να προστατεύσει τη δική της επιρροή.
Το Ισραήλ παρακολουθεί την επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας με μεγάλη προσοχή.
Το Ιράν έχει επίσης δικά του συμφέροντα.
Έτσι, η Συρία μετατρέπεται ξανά σε πεδίο όπου οι τουρκικές και ρωσικές στρατηγικές μπορούν να συγκρουστούν.
Το Ντέιρ Εζόρ και η ενεργειακή διάσταση
Το αρχικό δημοσίευμα αναφέρεται επίσης σε σχέδια ενίσχυσης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή του Ντέιρ Εζόρ, περιοχή με σημαντικά ενεργειακά αποθέματα.
Εφόσον μία τέτοια παρουσία παγιωθεί, θα αποκτήσει ιδιαίτερη στρατηγική αξία.
Το Ντέιρ Εζόρ βρίσκεται:
κοντά στα σύνορα με το Ιράκ,
πάνω σε ενεργειακές διαδρομές,
δίπλα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις,
και σε περιοχή κρίσιμη για τις περιφερειακές γραμμές ανεφοδιασμού.
Η τουρκική παρουσία εκεί θα ενίσχυε θεαματικά το αποτύπωμα της Άγκυρας στην ανατολική Συρία.
Ο Νότιος Καύκασος και η Κεντρική Ασία
Η ανάλυση του Bosnic επεκτείνει την κριτική της Τουρκίας και στον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία.
Η Άγκυρα έχει πράγματι αυξήσει σημαντικά την επιρροή της στον τουρκογενή κόσμο μέσω:
του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών,
αμυντικών συμφωνιών,
εμπορίου,
ενεργειακών έργων,
πολιτιστικών δεσμών,
και πωλήσεων στρατιωτικού εξοπλισμού.
Το αρχικό κείμενο αποδίδει στην Τουρκία ακόμη και συμμετοχή σε απόπειρες αποσταθεροποίησης και «έγχρωμες επαναστάσεις».
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν θέση του αναλυτή και δεν τεκμηριώνονται ανεξάρτητα από το παρεχόμενο υλικό.
Το βέβαιο είναι ότι η αυξανόμενη τουρκική επιρροή στην Κεντρική Ασία αποτελεί παράγοντα που η Μόσχα παρακολουθεί προσεκτικά.
Το ζήτημα των πυρομαχικών διασποράς
Η πιο αμφιλεγόμενη πτυχή του φερόμενου πακέτου είναι τα πυρομαχικά διασποράς.
Τα συγκεκριμένα όπλα προκαλούν εδώ και δεκαετίες σοβαρή διεθνή ανησυχία λόγω του κινδύνου που δημιουργούν για τον άμαχο πληθυσμό.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο επειδή μέρος των υποπυρομαχικών μπορεί να μην εκραγεί κατά την πρόσκρουση.
Αποτέλεσμα;
Μπορούν να παραμείνουν επικίνδυνα για χρόνια μετά το τέλος των εχθροπραξιών, λειτουργώντας ουσιαστικά ως διάσπαρτα εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου.
Γι’ αυτό οποιαδήποτε νέα μεγάλη μεταφορά τέτοιων πυρομαχικών θα προκαλούσε αναπόφευκτα αντιδράσεις.
Μπορούν 70 ATACMS να αλλάξουν τον πόλεμο;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο στρατιωτικό ερώτημα.
Ακόμη και αν επιβεβαιωθούν οι 70 ATACMS, μπορούν πραγματικά να αλλάξουν την πορεία της σύγκρουσης;
Η απάντηση είναι ότι μπορούν να δημιουργήσουν επιχειρησιακά προβλήματα στη Ρωσία, αλλά δύσκολα από μόνοι τους μπορούν να μεταβάλουν τη συνολική ισορροπία του πολέμου.
Εβδομήντα πύραυλοι είναι σημαντική ποσότητα.
Αλλά ένας πόλεμος τέτοιας κλίμακας απαιτεί συνεχή ροή χιλιάδων διαφορετικών πυρομαχικών.
Οι ATACMS μπορούν να χτυπήσουν σημαντικούς στόχους.
Δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν:
πυροβολικό,
αντιαεροπορικά συστήματα,
πεζικό,
drones,
αεροπορία,
και logistics.
Η πραγματική αξία είναι η δυνατότητα πλήγματος σε βάθος
Το μεγαλύτερο όφελος για την Ουκρανία θα ήταν η δυνατότητα να επιβάλει μεγαλύτερη πίεση στη ρωσική οπισθοφυλακή.
Κάθε ATACMS αναγκάζει τη Μόσχα να προστατεύει ή να μετακινεί:
αεροδρόμια,
κέντρα διοίκησης,
αποθήκες,
ραντάρ,
πυραυλικά συστήματα.
Ακόμη και χωρίς μεγάλο αριθμό επιτυχημένων πληγμάτων, η ίδια η ύπαρξη της απειλής έχει επιχειρησιακή αξία.
Αυτό είναι ίσως σημαντικότερο από οποιοδήποτε απλοϊκό ποσοστό «αποτελεσματικότητας».
Η Τουρκία στέλνει μήνυμα ταυτόχρονα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον
Εφόσον η πληροφορία επιβεβαιωθεί, η Άγκυρα θα στέλνει δύο διαφορετικά μηνύματα.
Προς τη Μόσχα:
η Τουρκία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την Ουκρανία και μπορεί να υποστηρίξει το Κίεβο ακόμη και με όπλα μεγάλης εμβέλειας.
Προς την Ουάσιγκτον:
η Τουρκία μπορεί να είναι κρίσιμος στρατιωτικός εταίρος του ΝΑΤΟ όταν το δυτικό σύστημα χρειάζεται επιπλέον αποθέματα.
Και αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον Ερντογάν ως ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί.
Το παράδοξο της τουρκικής στρατηγικής
Η Τουρκία θέλει:
ρωσικό φυσικό αέριο,
ρωσικό τουρισμό,
ρωσικά κεφάλαια,
πυρηνική συνεργασία,
και εμπορικές συναλλαγές με τη Μόσχα.
Ταυτόχρονα θέλει:
F-35,
Eurofighter,
αμερικανική τεχνολογία,
βαθύτερο ρόλο στο ΝΑΤΟ,
και αυξημένη επιρροή στην Ουκρανία.
Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της εξωτερικής πολιτικής Ερντογάν: στρατηγική αυτονομία μέσα από τη διαρκή διαπραγμάτευση και με τις δύο πλευρές.
Το Montreux και η Μαύρη Θάλασσα
Το αρχικό κείμενο υποστηρίζει επίσης ότι η Άγκυρα περιορίζει στην πράξη ορισμένες πτυχές του καθεστώτος που σχετίζεται με τη Συνθήκη του Montreux.
Η συγκεκριμένη διατύπωση χρειάζεται προσοχή: τυχόν πρακτικοί περιορισμοί ή ειδικά μέτρα στη ναυσιπλοΐα δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με νομική αναστολή της Συνθήκης του Montreux.
Ωστόσο, η Μαύρη Θάλασσα έχει αποκτήσει τεράστια στρατηγική σημασία λόγω του πολέμου.
Και η Τουρκία, ως ελέγχουσα τα Στενά, βρίσκεται σε μοναδική θέση να επηρεάζει τις στρατιωτικές ισορροπίες.
Ένα νέο μέτωπο Άγκυρας–Μόσχας;
Όλα αυτά δημιουργούν μία μεγαλύτερη εικόνα.
Ουκρανία.
Συρία.
Μαύρη Θάλασσα.
Καύκασος.
Κεντρική Ασία.
Σε όλα αυτά τα μέτωπα, Τουρκία και Ρωσία συνεργάζονται και ανταγωνίζονται ταυτόχρονα.
Αυτό το μοντέλο έχει επιβιώσει επί χρόνια επειδή Ερντογάν και Πούτιν απέφευγαν τη μετωπική ρήξη.
Όμως κάθε νέα τουρκική στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας μειώνει σταδιακά τα περιθώρια αυτής της ισορροπίας.
Η μεγάλη εικόνα: Η Άγκυρα επιστρέφει βαθύτερα στο δυτικό στρατόπεδο;
Αυτό είναι τελικά το σημαντικότερο ερώτημα.
Η Τουρκία δεν πρόκειται ξαφνικά να διακόψει τις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Τα οικονομικά συμφέροντα είναι τεράστια.
Η ενεργειακή συνεργασία είναι βαθιά.
Και η Άγκυρα απολαμβάνει τον ρόλο του διαμεσολαβητή.
Αλλά εάν προχωρήσει πράγματι σε μεταφορά δεκάδων ATACMS και μεγάλου αριθμού πυρομαχικών, τότε θα ενισχυθεί η άποψη ότι ο Ερντογάν επιχειρεί νέα προσέγγιση με την Ουάσιγκτον χωρίς να εγκαταλείπει πλήρως τη Μόσχα.
Και αυτό θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις πολύ μεγαλύτερες από το ουκρανικό πεδίο μάχης.
Γιατί η Τουρκία θα προσπαθήσει να εξαργυρώσει την κίνηση:
στα F-35,
στις κυρώσεις,
στις αμυντικές συμφωνίες,
στη Συρία,
και στον συνολικό της ρόλο μέσα στο ΝΑΤΟ.
Οι φερόμενοι 70 ATACMS, επομένως, μπορεί να είναι πολύ περισσότερο από 70 πύραυλοι. Μπορεί να αποτελούν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής συναλλαγής Άγκυρας–Ουάσιγκτον, με τη Μόσχα να παρακολουθεί ολοένα πιο καχύποπτα.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.