Ενεργειακή κρίση χτυπά την Τουρκία
Ενεργειακή κρίση χτυπά την Τουρκία: Στο 28% ανεβαίνει η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό – Παραμένει η πίεση σε καύσιμα, τρόφιμα και λίρα
Νέο καμπανάκι για την τουρκική οικονομία, καθώς η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό στο τέλος του 2026, ανεβάζοντάς την στο 28%, δύο ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από την προηγούμενη εκτίμηση.
Η εξέλιξη έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία η τουρκική οικονομία εξακολουθεί να δέχεται ισχυρές πιέσεις από την ενεργειακή κρίση, την άνοδο των τιμών των τροφίμων και των εμπορευμάτων, τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τις διαταραχές στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.
Στην τρίτη έκθεση πληθωρισμού του έτους, που παρουσιάστηκε στην Κωνσταντινούπολη, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Φατίχ Καραχάν, παραδέχθηκε ουσιαστικά ότι η διαδικασία αποκλιμάκωσης των τιμών έχει χάσει μέρος της δυναμικής της τους τελευταίους μήνες.
Το βασικό μήνυμα της τουρκικής Κεντρικής Τράπεζας είναι ξεκάθαρο: η μάχη κατά του πληθωρισμού θα διαρκέσει περισσότερο και το περιβάλλον των πολύ υψηλών επιτοκίων δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα.
Η Κεντρική Τράπεζα ανεβάζει την πρόβλεψη στο 28%
Η νέα πρόβλεψη για τον πληθωρισμό στο τέλος του 2026 διαμορφώνεται πλέον στο 28%, έναντι χαμηλότερης προηγούμενης εκτίμησης.
Η αναθεώρηση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες αποδίδεται κυρίως στις αυξημένες τιμές:
ενέργειας, τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές πιέσεις.
Η τουρκική νομισματική αρχή αναγνωρίζει έτσι ότι οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί εξακολουθούν να περνούν στην πραγματική οικονομία και να τροφοδοτούν το κόστος ζωής.
Ο Καραχάν παραδέχεται ότι η αποκλιμάκωση έχασε ταχύτητα
Ο Φατίχ Καραχάν αναγνώρισε ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έχει χάσει δυναμική τους τελευταίους μήνες.
Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η θετική τάση μπορεί να επανέλθει όταν αρχίσει να εξασθενεί η επίδραση των λεγόμενων «σοκ προσφοράς».
Με άλλα λόγια, η Κεντρική Τράπεζα θεωρεί ότι μέρος της σημερινής πίεσης δεν προέρχεται μόνο από την εσωτερική ζήτηση, αλλά και από εξωγενείς παράγοντες που αυξάνουν το κόστος ενέργειας, μεταφορών και πρώτων υλών.
Το πρόβλημα είναι ότι όσο παραμένουν ενεργές οι γεωπολιτικές κρίσεις, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την Άγκυρα να υπολογίσει με ακρίβεια πότε θα αποκατασταθεί η ομαλότητα.
Στο 31,8% ο πληθωρισμός τον Ιούλιο
Τα στοιχεία για τον Ιούλιο δείχνουν ότι η τουρκική οικονομία εξακολουθεί να κινείται σε περιβάλλον έντονων πληθωριστικών πιέσεων.
Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 31,8%, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τον στόχο που θέλει να πετύχει η Κεντρική Τράπεζα μέχρι το τέλος του έτους.
Αυτό σημαίνει ότι η Άγκυρα καλείται να μειώσει τον πληθωρισμό κατά αρκετές ποσοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους μήνες.
Η απόσταση ανάμεσα στο 31,8% του Ιουλίου και στο 28% του τέλους του 2026 δείχνει πόσο δύσκολη παραμένει η διαδικασία σταθεροποίησης.
Η ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο
Ένας από τους βασικότερους λόγους για τη νέα αναθεώρηση είναι, σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, η ενεργειακή κρίση.
Η Τουρκία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια και επομένως παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Όταν οι διεθνείς τιμές αυξάνονται, το κόστος περνά σταδιακά:
στα καύσιμα, στις μεταφορές, στη βιομηχανική παραγωγή, στα τρόφιμα και τελικά στον καταναλωτή.
Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο.
Η ακριβότερη ενέργεια αυξάνει το κόστος παραγωγής.
Το υψηλότερο κόστος μεταφέρεται στις τελικές τιμές.
Και ο πληθωρισμός αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια.
Ο πόλεμος και τα Στενά του Ορμούζ επιβάρυναν την εικόνα
Η Κεντρική Τράπεζα είχε ήδη αναγκαστεί τον Μάιο να αναθεωρήσει αισθητά τις προβλέψεις της, μετά την άνοδο των τιμών ενέργειας και τροφίμων που συνδέθηκε, σύμφωνα με το κείμενο, με τον πόλεμο με το Ιράν και τις διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές στα Στενά του Ορμούζ.
Οι διαταραχές αυτές περιόρισαν τη ροή ενεργειακών φορτίων και αύξησαν σημαντικά το κόστος καυσίμων και φυσικού αερίου.
Για μία χώρα όπως η Τουρκία, που εισάγει μεγάλο μέρος των ενεργειακών της αναγκών, μία τέτοια κρίση μετατρέπεται πολύ γρήγορα σε πληθωριστική πίεση.
Τα περιθώρια διύλισης επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τα καύσιμα
Ο Καραχάν αναφέρθηκε και σε έναν δεύτερο παράγοντα: τα αυξημένα περιθώρια διύλισης στην εγχώρια αγορά.
Αυτό σημαίνει ότι το κόστος των καυσίμων δεν επηρεάζεται μόνο από την τιμή του αργού πετρελαίου.
Επηρεάζεται και από το κόστος μετατροπής του σε τελικά προϊόντα, όπως:
βενζίνη,
ντίζελ,
καύσιμα αεροπορίας
και άλλα παράγωγα.
Όταν ανεβαίνουν τα περιθώρια διύλισης, οι τιμές στον καταναλωτή μπορούν να παραμένουν υψηλές ακόμη και αν το πετρέλαιο σταθεροποιηθεί.
Η Κεντρική Τράπεζα κρατά σφιχτή τη στρόφιγγα
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, η Κεντρική Τράπεζα επιλέγει να διατηρήσει μία εξαιρετικά αυστηρή νομισματική πολιτική.
Το βασικό επιτόκιο παραμένει στο 37% από τον Ιανουάριο, όταν είχε προηγηθεί μία περιορισμένη μείωση κατά μία ποσοστιαία μονάδα.
Το μήνυμα είναι σαφές:
δεν υπάρχει ακόμη περιθώριο για επιθετική χαλάρωση.
Η τουρκική οικονομία χρειάζεται υψηλά επιτόκια ώστε να περιοριστεί η ζήτηση, να αποτραπεί νέα πληθωριστική έξαρση και να ενισχυθεί η αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής.
Τα πραγματικά επιτόκια της αγοράς κινούνται ακόμη ψηλότερα
Η αυστηρότητα της πολιτικής δεν αποτυπώνεται μόνο στο επίσημο επιτόκιο.
Η Κεντρική Τράπεζα έχει σταματήσει τις εβδομαδιαίες δημοπρασίες repo και χρησιμοποιεί περισσότερο δανεισμό μιας ημέρας.
Τα επιτόκια της αγοράς χρήματος διατηρούνται περίπου στο 40%, δηλαδή πάνω ακόμη και από το επίσημο βασικό επιτόκιο.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το χρήμα στην Τουρκία παραμένει εξαιρετικά ακριβό.
Επιχειρήσεις και νοικοκυριά αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος χρηματοδότησης, ενώ η ανάπτυξη πληρώνει το τίμημα της μάχης κατά του πληθωρισμού.
Η παγίδα για την τουρκική οικονομία
Η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα.
Αν μειώσει τα επιτόκια πολύ γρήγορα, υπάρχει κίνδυνος να αναζωπυρωθεί ο πληθωρισμός και να αυξηθούν οι πιέσεις στη λίρα.
Αν κρατήσει τα επιτόκια σε πολύ υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, περιορίζει:
την κατανάλωση, τις επενδύσεις, τον δανεισμό και την οικονομική ανάπτυξη.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση Ερντογάν.
Η οικονομία χρειάζεται ανάπτυξη.
Αλλά για να πέσει ο πληθωρισμός, χρειάζεται περιορισμός της ζήτησης.
Η αγορά κατάλαβε ότι τα υψηλά επιτόκια θα μείνουν
Η πρώτη αντίδραση των επενδυτών ήταν ενδεικτική.
Μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης έχασε τα προηγούμενα κέρδη του.
Οι επενδυτές διάβασαν το μήνυμα της Κεντρικής Τράπεζας με έναν τρόπο:
το καθεστώς υψηλών επιτοκίων θα παραμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από όσο ήλπιζε η αγορά.
Αυτό μειώνει την ελκυστικότητα ορισμένων μετοχών και αυξάνει το κόστος κεφαλαίου για τις επιχειρήσεις.
Στο 15% ο στόχος για το 2027 – 9% για το 2028
Παρά τη νέα αναθεώρηση για το 2026, η Κεντρική Τράπεζα δεν άλλαξε τις προβλέψεις της για τα επόμενα δύο χρόνια.
Ο στόχος παραμένει:
15% για το τέλος του 2027
και
9% για το τέλος του 2028.
Η διαδρομή αυτή είναι εξαιρετικά φιλόδοξη.
Για να επιτευχθεί, η Τουρκία θα πρέπει μέσα σε δύο χρόνια να μειώσει τον πληθωρισμό από τα σημερινά επίπεδα άνω του 30% σε μονοψήφιο ποσοστό.
Αυτό απαιτεί σταθερή νομισματική πειθαρχία, περιορισμό των δημοσιονομικών πιέσεων και, κυρίως, απουσία νέων μεγάλων ενεργειακών ή γεωπολιτικών σοκ.
Η γεωπολιτική γίνεται οικονομικό πρόβλημα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της νέας έκθεσης είναι ίσως το πόσο άμεσα συνδέεται πλέον η τουρκική οικονομία με τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Πόλεμος.
Στενά του Ορμούζ.
Ναυτιλιακές διαταραχές.
Ενεργειακές τιμές.
Περιφερειακές συγκρούσεις.
Όλα αυτά μεταφράζονται τελικά σε:
ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερες τιμές τροφίμων και μεγαλύτερη πίεση στον πληθωρισμό.
Η Τουρκία μπορεί να επιδιώκει να εμφανίζεται ως περιφερειακή δύναμη με αυξανόμενο στρατηγικό αποτύπωμα.
Όμως η ίδια η γεωγραφική της θέση την καθιστά εξαιρετικά εκτεθειμένη στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Η ενεργειακή εξάρτηση είναι η αχίλλειος πτέρνα της Άγκυρας
Η Τουρκία έχει αναπτύξει σημαντικές ενεργειακές υποδομές και επιδιώκει να μετατραπεί σε διεθνή ενεργειακό κόμβο.
Ωστόσο εξακολουθεί να χρειάζεται σημαντικές εισαγωγές υδρογονανθράκων.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος της διεθνούς τιμής του πετρελαίου ή του φυσικού αερίου αυξάνει:
το εμπορικό έλλειμμα,
τη ζήτηση για ξένο συνάλλαγμα,
το κόστος παραγωγής
και τελικά τον πληθωρισμό.
Η ενεργειακή αυτάρκεια παραμένει μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές αδυναμίες της τουρκικής οικονομίας.
Και η λίρα παραμένει κομβικός παράγοντας
Αν και το κείμενο εστιάζει κυρίως στην ενέργεια, ο πληθωρισμός στην Τουρκία είναι στενά συνδεδεμένος και με την πορεία της τουρκικής λίρας.
Μία εξασθενημένη λίρα καθιστά ακριβότερες τις εισαγωγές.
Και επειδή η χώρα εισάγει ενέργεια, πρώτες ύλες και σημαντικό μέρος των ενδιάμεσων προϊόντων που χρησιμοποιεί η βιομηχανία της, κάθε υποτίμηση μπορεί να περάσει γρήγορα στις τιμές.
Γι’ αυτό η Κεντρική Τράπεζα δεν μπορεί εύκολα να χαλαρώσει τα επιτόκια χωρίς να φοβάται νέο κύκλο πίεσης στο νόμισμα και στις τιμές.
Η κυβέρνηση Ερντογάν μπροστά σε πολιτικό κόστος
Ο υψηλός πληθωρισμός δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα.
Είναι και βαθιά πολιτικό.
Πλήττει άμεσα:
μισθωτούς,
συνταξιούχους,
μεσαία τάξη,
μικρές επιχειρήσεις.
Η επίμονη ακρίβεια στα τρόφιμα, στα καύσιμα και στη στέγαση διαβρώνει την αγοραστική δύναμη.
Και όσο παρατείνεται η περίοδος υψηλών τιμών και υψηλών επιτοκίων, τόσο αυξάνεται το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση.
Η μεγάλη δοκιμασία για τον Ερντογάν
Η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάζει μία Τουρκία με ισχυρή αμυντική βιομηχανία, αυξημένο γεωπολιτικό βάρος και περιφερειακή επιρροή.
Όμως στο εσωτερικό το πραγματικό τεστ είναι διαφορετικό:
πόσο κοστίζει το ψωμί, τα καύσιμα, η κατοικία και ο δανεισμός.
Και εκεί η εικόνα παραμένει δύσκολη.
Η αναθεώρηση της πρόβλεψης στο 28% αποτελεί σαφή υπενθύμιση ότι η τουρκική οικονομία απέχει ακόμη αρκετά από την οριστική σταθεροποίηση.
Το 2026 γίνεται κρίσιμη χρονιά
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από τρεις παράγοντες.
Πρώτον, αν θα αποκλιμακωθούν οι διεθνείς τιμές ενέργειας.
Δεύτερον, αν η Κεντρική Τράπεζα θα διατηρήσει την αυστηρή πολιτική της χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις.
Και τρίτον, αν θα αποφευχθούν νέα γεωπολιτικά σοκ που θα ξαναφέρουν ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Αν κάτι από αυτά πάει στραβά, ακόμη και το 28% μπορεί να αποδειχθεί αισιόδοξος στόχος.
Η τουρκική οικονομία παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε πληθωρισμό και ύφεση
Η ουσία είναι απλή αλλά σκληρή.
Η Τουρκία θέλει χαμηλότερα επιτόκια για να στηρίξει την ανάπτυξη.
Δεν μπορεί όμως να τα μειώσει γρήγορα όσο ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από 30%.
Θέλει φθηνή ενέργεια.
Αλλά εξαρτάται από διεθνείς αγορές που επηρεάζονται από πολέμους και γεωπολιτικές κρίσεις.
Θέλει σταθερό νόμισμα.
Αλλά η πίεση στις τιμές και στις εισαγωγές καθιστά τη διαχείριση της λίρας δύσκολη.
Η τουρκική οικονομία βρίσκεται έτσι ανάμεσα σε δύο κινδύνους: παρατεταμένο πληθωρισμό ή παρατεταμένη περίοδο υψηλών επιτοκίων που στραγγαλίζει την ανάπτυξη.
Και αυτή είναι η πραγματική πρόκληση πίσω από την ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.