Ισραήλ «σφυροκοπά» Ερντογάν
Ισραήλ «σφυροκοπά» Ερντογάν: «Η Τουρκία κατέχει το 36% της Κύπρου» – Η μετωπική σύγκρουση που περνά σε νέα φάση
Σκληρή επίθεση του ισραηλινού ΥΠΕΞ στην Άγκυρα με επίκεντρο την Κύπρο, τη Συρία και το Ιράκ – Ο Νετανιάχου επαναφέρει το «οι Οθωμανοί τελείωσαν» και προειδοποιεί τον Ερντογάν να “ηρεμήσει” – Γιατί η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας παύει να είναι μόνο πόλεμος δηλώσεων και μετατρέπεται σε δομικό γεωπολιτικό ανταγωνισμό από τη Συρία έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Σε πρωτοφανή πολιτική αντεπίθεση κατά της Τουρκίας πέρασε το Ισραήλ, βάζοντας αυτή τη φορά στο κέντρο της σύγκρουσης όχι μόνο τη Γάζα ή τη Συρία, αλλά την τουρκική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο, στο Ιράκ και στο συριακό έδαφος.
Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε ευθέως την Άγκυρα για «υποκρισία», απαντώντας στις συνεχείς επικρίσεις της κυβέρνησης Ερντογάν για τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Το Τελ Αβίβ επιχειρεί ουσιαστικά να αντιστρέψει πλήρως το τουρκικό αφήγημα.
Το μήνυμα που εκπέμπει είναι σαφές:
«Δεν μπορεί η Τουρκία να καταγγέλλει το Ισραήλ για στρατιωτική παρουσία εκτός συνόρων όταν η ίδια διατηρεί χιλιάδες στρατιώτες και δεκάδες στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε τρεις διαφορετικές χώρες».
Και για πρώτη φορά με τέτοια ένταση, η κατοχή του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας μετατρέπεται σε όπλο της ισραηλινής διπλωματικής αντεπίθεσης κατά της Τουρκίας.
Στις 11 Αυγούστου, το ισραηλινό ΥΠΕΞ ανέφερε ότι η Τουρκία ελέγχει το 36% της Κύπρου, το 5% της Συρίας και περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα του Ιράκ, ενώ σημείωσε ότι χιλιάδες Τούρκοι στρατιωτικοί βρίσκονται εκτός των τουρκικών συνόρων.
«Η Τουρκία έχει το θράσος να ασκεί κριτική στο Ισραήλ»
Η φρασεολογία του ισραηλινού Υπουργείου Εξωτερικών μόνο διπλωματική δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.
«Η Τουρκία έχει το θράσος να ασκεί κριτική στο Ισραήλ. Ποια είναι όμως τα πραγματικά δεδομένα επί του πεδίου;», ήταν το μήνυμα της ισραηλινής πλευράς, σύμφωνα με δημοσιεύματα που αναπαρήγαγαν την επίσημη τοποθέτηση.
Στη συνέχεια, το Ισραήλ παρέθεσε τη δική του αποτύπωση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή:
36% της Κύπρου.
5% της Συρίας.
Περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στο Ιράκ.
Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν τη διατύπωση και αποτίμηση του ισραηλινού ΥΠΕΞ, όμως το πολιτικό μήνυμα πίσω από αυτούς είναι ακόμη σημαντικότερο.
Η Ιερουσαλήμ επιλέγει πλέον να χτυπήσει την Άγκυρα στο πλέον ευαίσθητο γεωπολιτικό της σημείο: στις στρατιωτικές επεμβάσεις και στις μακροχρόνιες παρουσίες τουρκικών δυνάμεων εκτός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της Τουρκίας.
Η Κύπρος μπαίνει στο κέντρο της ισραηλινοτουρκικής σύγκρουσης
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει φυσικά η αναφορά της ισραηλινής διπλωματίας στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Το Ισραήλ δεν αναγνωρίζει το αποσχιστικό μόρφωμα στα κατεχόμενα ως κυρίαρχο κράτος, ενώ επίσημες ισραηλινές οδηγίες προς ταξιδιώτες χαρακτηρίζουν το βόρειο τμήμα του νησιού περιοχή που βρίσκεται de facto υπό τουρκικό έλεγχο.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδεθεί με τη γενικότερη αναβάθμιση της συνεργασίας Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ενεργειακές συμφωνίες, κοινές ασκήσεις ή διπλωματικές συναντήσεις.
Η τριμερής αρχιτεκτονική αποκτά ολοένα εντονότερο στρατηγικό και αμυντικό περιεχόμενο, την ώρα που οι σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας επιδεινώνονται.
Ο ίδιος ο Νετανιάχου έχει περιγράψει στο παρελθόν τη συνεργασία Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου ως μια «συμμαχία δημοκρατιών στην Ανατολική Μεσόγειο», με διάσταση οικονομική, αμυντική, πληροφοριακή και πολιτική.
Το μεγάλο μήνυμα προς την Άγκυρα
Το Ισραήλ φαίνεται ότι πλέον δεν ενδιαφέρεται να περιορίσει την αντιπαράθεση με τον Ερντογάν αποκλειστικά στις τουρκικές δηλώσεις για τη Γάζα.
Αντίθετα, επιχειρεί να διευρύνει το πεδίο σύγκρουσης.
Κύπρος.
Συρία.
Ιράκ.
Ανατολική Μεσόγειος.
Χαμάς.
Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Περιφερειακές στρατιωτικές ισορροπίες.
Όλα αρχίζουν να συνδέονται σε μία ενιαία ισραηλινή ανάγνωση της τουρκικής περιφερειακής πολιτικής.
Και αυτό αποτελεί ποιοτική αλλαγή.
Η Τουρκία αρχίζει να αντιμετωπίζεται από ισχυρούς κύκλους ασφαλείας του Ισραήλ όχι απλώς ως δύσκολος διπλωματικός συνομιλητής, αλλά ως ανταγωνιστική περιφερειακή δύναμη με αντικρουόμενα στρατηγικά συμφέροντα.
Η Συρία γίνεται το μεγάλο πεδίο αντιπαράθεσης
Η πραγματική «πυριτιδαποθήκη» στις σχέσεις Άγκυρας–Ιερουσαλήμ βρίσκεται στη Συρία.
Η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει την πολιτική, στρατιωτική και οικονομική επιρροή της στη μεταπολεμική συριακή πραγματικότητα, ενώ το Ισραήλ αντιμετωπίζει με έντονη καχυποψία οποιαδήποτε στρατιωτική εδραίωση της Άγκυρας κοντά στα ισραηλινά σύνορα.
Ακόμη και αναλύσεις που δεν υιοθετούν την ισραηλινή οπτική σημειώνουν ότι η αντιπαλότητα Τουρκίας–Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε δομικό περιορισμό για ολόκληρη την περιοχή, επηρεάζοντας τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο, τις ισορροπίες στην Ουάσιγκτον και άλλες περιφερειακές ζώνες.
Παράλληλα, πρώην επικεφαλής του ισραηλινού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο Μεΐρ Μπεν Σαμπάτ, προειδοποίησε μόλις αυτή την εβδομάδα ότι η ενίσχυση της τουρκικής περιφερειακής επιρροής και η εχθρότητα του Ερντογάν προς το Ισραήλ αυξάνουν τον κίνδυνο αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο κρατών.
Το Ισραήλ απαντά: «Η παρουσία μας στη Συρία είναι προσωρινή»
Η ισραηλινή διπλωματία επιχείρησε παράλληλα να διαφοροποιήσει τη δική της στρατιωτική παρουσία στη Συρία από την τουρκική.
Σύμφωνα με το ισραηλινό ΥΠΕΞ, το Ισραήλ «ελέγχει προσωρινά το 0,1% της Συρίας», χαρακτηρίζοντας την περιοχή ως ζώνη ασφαλείας με αποστολή την προστασία των Ισραηλινών πολιτών. Πρόκειται για την επίσημη ισραηλινή αιτιολόγηση της συγκεκριμένης ανάπτυξης.
Εδώ, ωστόσο, απαιτείται μία κρίσιμη διάκριση.
Το Ισραήλ κατέλαβε τα Υψίπεδα του Γκολάν από τη Συρία στον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967 και το 1981 επέβαλε εκεί ισραηλινούς νόμους, δικαιοδοσία και διοίκηση.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την απόφαση 497, έκρινε την ισραηλινή απόφαση του 1981 άκυρη και χωρίς διεθνή νομική ισχύ, και εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το συριακό Γκολάν κατεχόμενο έδαφος.
Ακριβώς γι’ αυτό η σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας εξελίσσεται και σε πόλεμο αφηγημάτων περί κατοχής, αυτοάμυνας και περιφερειακής νομιμότητας.
Κάθε πλευρά επιχειρεί να εμφανίσει τη δική της στρατιωτική δράση ως αμυντική και εκείνη του αντιπάλου ως επεκτατική.
Νετανιάχου προς Ερντογάν: «Οι Οθωμανοί τελείωσαν»
Η νέα επίθεση του ισραηλινού ΥΠΕΞ δεν έρχεται σε πολιτικό κενό.
Είχε προηγηθεί η εξαιρετικά σκληρή προσωπική απάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σε συνέντευξή του στο ισραηλινό Channel 14 στις αρχές Ιουλίου, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα ήταν «σοφό να ηρεμήσει», προσθέτοντας ότι τα 400 χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας έχουν τελειώσει και ότι σήμερα υπάρχει «ένα ισχυρό κράτος που λέγεται Ισραήλ».
Πρόκειται για μία δήλωση με ξεκάθαρο συμβολισμό.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν απαντά απλώς σε μια επιθετική δήλωση.
Χτυπά ευθέως το νεο-οθωμανικό ιστορικό λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται συχνά στην τουρκική πολιτική ρητορική για την Ιερουσαλήμ και την ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Και το κάνει με ένα μήνυμα ισχύος:
Η εποχή των αυτοκρατοριών τελείωσε – το Ισραήλ είναι στρατιωτικά ισχυρό και δεν πρόκειται να δεχθεί απειλές κατά της ύπαρξής του.
«Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να απειλήσει την ύπαρξή μας»
Στην ίδια συνέντευξη ο Νετανιάχου προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Διεμήνυσε πως το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί απειλές κατά της εθνικής του ασφάλειας, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει ήδη αποδείξει τις δυνατότητές της.
Η συγκεκριμένη φρασεολογία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν απευθύνεται εμμέσως σε μία χώρα όπως η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, με έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς της Συμμαχίας.
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Κανείς δεν μπορεί να εξισώσει αυτομάτως τη σκληρή ρητορική με επικείμενη στρατιωτική σύγκρουση.
Όμως η πιθανότητα σοβαρών κρίσεων αυξάνεται όταν δύο περιφερειακές στρατιωτικές δυνάμεις:
έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα στη Συρία,
ανταγωνίζονται για επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο,
βρίσκονται σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση,
και ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν η μία την άλλη με όρους μακροπρόθεσμης στρατηγικής απειλής.
Μετά το Ιράν, το Ισραήλ κοιτάζει όλο και περισσότερο προς την Τουρκία
Ο Νετανιάχου συνέδεσε την αυξανόμενη τουρκική δραστηριότητα με τη μεταβολή της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Κατά τη δική του ανάλυση, η αποδυνάμωση του ιρανικού άξονα δημιουργεί κενό ισχύος, το οποίο επιχειρούν να καλύψουν άλλες περιφερειακές δυνάμεις.
Σε αυτό το πλαίσιο το Ισραήλ εμφανίζεται να βλέπει δύο διαφορετικά ιδεολογικά και γεωπολιτικά στρατόπεδα:
τον σιιτικό άξονα που συνδέεται με την Τεχεράνη και
τον χώρο που η ισραηλινή κυβέρνηση συνδέει με την Τουρκία και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Η περιγραφή αυτή αποτελεί την ισραηλινή στρατηγική ανάγνωση και δεν σημαίνει ότι οι δύο άξονες είναι ταυτόσημοι.
Δείχνει, όμως, κάτι κρίσιμο:
για την ισραηλινή ηγεσία το πρόβλημα της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στο Ιράν.
Ο στόχος της «ολοκληρωτικής νίκης» και ο ιρανικός άξονας
Ο Νετανιάχου επανέλαβε επίσης ότι το Ισραήλ θεωρεί ανολοκλήρωτη τη μάχη απέναντι στην Τεχεράνη και στους συμμάχους της.
Η στρατηγική του παραμένει προσανατολισμένη στην περαιτέρω εξουδετέρωση των στρατιωτικών απειλών που συνδέονται με το Ιράν, ακόμη και μετά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί οργανώσεις και υποδομές του ιρανικού δικτύου.
Η λογική της ισραηλινής ηγεσίας μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
Στη Μέση Ανατολή επιβιώνει όποιος διαθέτει στρατιωτική υπεροχή και δυνατότητα αποτροπής.
Ο Νετανιάχου υποστηρίζει ότι το σημερινό Ισραήλ είναι ισχυρότερο από ποτέ και ότι δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη την αποδόμηση των απειλών που θεωρεί ότι προέρχονται από τον ιρανικό άξονα.
Η Άγκυρα βλέπει το Ισραήλ ως απειλή – Το Ισραήλ βλέπει την Τουρκία ως ανταγωνιστή
Το χάσμα έχει πλέον αποκτήσει στρατηγική διάσταση και από τις δύο πλευρές.
Ο Ερντογάν είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις σε Συρία και Λίβανο αποτελούν απειλή ακόμη και για την ίδια την Τουρκία, κατηγορώντας παράλληλα το Ισραήλ ότι επιχειρεί να αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ιερουσαλήμ απαντά πλέον ότι η ίδια η τουρκική στρατιωτική εξάπλωση είναι αυτή που πρέπει να εξεταστεί.
Έτσι δημιουργείται ένας επικίνδυνος φαύλος κύκλος:
Η Τουρκία παρουσιάζει το Ισραήλ ως επεκτατική δύναμη.
Το Ισραήλ παρουσιάζει την Τουρκία ως επεκτατική δύναμη.
Η Άγκυρα αυξάνει την επιρροή της στη Συρία.
Το Ισραήλ ενισχύει τη στρατιωτική του ελευθερία κινήσεων.
Και ανάμεσα στους δύο βρίσκεται μια ολόκληρη ζώνη ανταγωνισμού από τη Συρία έως την Κύπρο και το Αιγαίο.
Η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα: Ελλάδα και Κύπρος αποκτούν μεγαλύτερο βάρος
Για Αθήνα και Λευκωσία, η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν είναι περιφερειακή λεπτομέρεια.
Εάν η αντιπαλότητα Ισραήλ–Τουρκίας συνεχίσει να βαθαίνει, η αξία της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ αυξάνεται δραματικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργείται αυτομάτως ένας «αντιτουρκικός στρατιωτικός άξονας».
Σημαίνει όμως ότι τρεις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου ανακαλύπτουν ολοένα περισσότερα κοινά συμφέροντα σε:
ενέργεια, άμυνα, πληροφορίες, θαλάσσια ασφάλεια, κρίσιμες υποδομές και περιφερειακή σταθερότητα.
Χαρακτηριστικά, πρόσφατη ανάλυση του Brookings διαπιστώνει ότι η ελληνοκυπριακοϊσραηλινή ευθυγράμμιση γίνεται στενότερη καθώς εντείνεται ο ανταγωνισμός Ισραήλ–Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο για τον Ελληνισμό.
Από την Κύπρο μέχρι τη Συρία αλλάζει ο χάρτης των συμμαχιών
Το Ισραήλ φαίνεται να καταλήγει σε μια ολοένα πιο σκληρή διαπίστωση:
η Τουρκία του Ερντογάν δεν αποτελεί πλέον για την Ιερουσαλήμ απλώς έναν παλιό εταίρο με τον οποίο υπάρχουν πολιτικές διαφωνίες.
Εξελίσσεται σε σημαντικό ανταγωνιστή σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.
Η Συρία αποτελεί το πρώτο και πιο άμεσο μέτωπο.
Η Ανατολική Μεσόγειος είναι το δεύτερο.
Η Κύπρος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική σημασία.
Και η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μέσα στην εξίσωση ως κεντρικός εταίρος του Ισραήλ στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Ευρώπης.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.