ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ

 

ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ: ΠΑΝΔΗΜΗ Η ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Γράφει η Μίνα Μπουλέκου∗

Τρία χρόνια συμπληρώνονται από τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, όταν η μετωπική σύγκρουση επιβατικής και εμπορικής αμαξοστοιχίας στη Λάρισα, στην περιοχή της Κοιλάδας των Τεμπών, στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους και τραυμάτισε δεκάδες ακόμη.  

Η τραγωδία αυτή αποτελεί ένα από τα πιο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα στη χώρα μας και παραμένει μέχρι σήμερα ένα μείζον πολιτικό, θεσμικό και ηθικό ζήτημα  για την ευθύνη, τη λογοδοσία και την αξιοπιστία του κράτους.

Οι πληγές των οικογενειών που έχασαν τους ανθρώπους τους παραμένουν ανοιχτές, όπως ανοιχτό παραμένει και το βασικό αίτημα της κοινωνίας: πλήρης διερεύνηση των αιτιών, απόδοση ευθυνών και δικαιοσύνη χωρίς καθυστερήσεις.

Εκταφές θυμάτων και ρήγμα εμπιστοσύνης με τις Αρχές

Οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις γύρω από τις εκταφές θυμάτων αναδεικνύουν το βαθύ ρήγμα ανάμεσα στις οικογένειες και τις αρμόδιες αρχές. Από τις εννέα οικογένειες που είχαν ζητήσει εκταφή, επτά πέτυχαν την αναστολή της διαδικασίας, ζητώντας οι σχετικές εξετάσεις να πραγματοποιηθούν σε εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού.

Οι συγγενείς υποστηρίζουν ότι μόνο μέσω προηγμένων επιστημονικών ελέγχων μπορεί να διαπιστωθεί πλήρως η αιτία θανάτου τους και να διαλευκανθεί πλήρως τι πραγματικά συνέβη εκείνη την μοιραία νύχτα. Η εισαγγελική άρνηση του αιτήματος ενισχύει την αίσθηση ότι η έρευνα δεν προχωρά με τη διαφάνεια και την ταχύτητα που απαιτεί το μέγεθος αυτής της τραγωδίας.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα, οι τεχνικοί σύμβουλοι των οικογενειών προβλεπόταν να έχουν ρόλο απλού παρατηρητή, ενώ ιατροδικαστές που χειρίστηκαν την υπόθεση ελέγχονται για πιθανή παράβαση καθήκοντος. Η εικόνα αυτή ενισχύει τις αμφιβολίες για τη θεσμική επάρκεια της διαδικασίας και αποτυπώνει ένα ευρύτερο πρόβλημα: την απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.

Χρονοδιάγραμμα εκταφών και νέες δικαστικές ενέργειες

Στο πλαίσιο της έρευνας ορίστηκαν συγκεκριμένες ημερομηνίες για τις πρώτες εκταφές:

• 21 Φεβρουαρίου 2026: δύο πρώτες εκταφές
• 25 Φεβρουαρίου 2026: τρίτη εκταφή
• 3 Μαρτίου 2026: τέταρτη εκταφή
• αναμένεται καθορισμός ημερομηνίας για πέμπτη περίπτωση

Με νέα εισαγγελική παραγγελία δόθηκε προθεσμία 24 ωρών στους ιατροδικαστές να υποδείξουν κατάλληλα εργαστήρια και δύο ημερών για τον ορισμό πραγματογνωμόνων χημικών. Ωστόσο, οι τοξικολογικές εξετάσεις που ζητούν οι οικογένειες είναι ιδιαίτερα σύνθετες και δεν πραγματοποιούνται σε ελληνικά εργαστήρια, γεγονός που εντείνει τη σύγκρουση μεταξύ συγγενών και αρχών. Σε αρκετές περιπτώσεις οι εκταφές ανακλήθηκαν μετά από αντιδράσεις, με τις οικογένειες να κάνουν λόγο για ζήτημα σεβασμού και αξιοπρέπειας των θυμάτων.

Η επικείμενη δίκη της 23ης Μαρτίου 2026

Οι εξελίξεις αυτές προηγούνται της έναρξης της κύριας δίκης για την υπόθεση της σύγκρουσης των τρένων, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει στις 23 Μαρτίου 2026 στον συνεδριακό χώρο της Πανεπιστημιούπολης στη Λάρισα.

Η διαδικασία αναμένεται να εξετάσει κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του σιδηροδρομικού συστήματος, τη διαχείριση της κυκλοφορίας κατά την ημέρα του δυστυχήματος, καθώς και τις πιθανές ποινικές και διοικητικές ευθύνες.

Η δίκη αποτελεί κρίσιμη καμπή για την υπόθεση, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στην απόδοση ποινικών ευθυνών, αλλά επεκτείνεται στη συνολική διερεύνηση των συνθηκών που οδήγησαν στην τραγωδία.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, η διαδικασία συνιστά κομβική στιγμή, καθώς δεν αφορά μόνο την τιμωρία των υπευθύνων, αλλά και την αποκάλυψη της πλήρους αλήθειας.

Το πολιτικό ερώτημα της ασφάλειας: τι άλλαξε πραγματικά;

Παρά τις εξαγγελίες και τις δεσμεύσεις που ακολούθησαν μετά το πολύνεκρο δυστύχημα, το ζήτημα της σιδηροδρομικής ασφάλειας παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Αν και πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις μετά το δυστύχημα, όπως η επανενεργοποίηση τμημάτων τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, η πλήρης λειτουργία ολοκληρωμένων συστημάτων αυτόματου ελέγχου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί σε όλο το δίκτυο.

Ειδικοί επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν:

• σημαντική εξάρτηση από τον ανθρώπινο παράγοντα στη διαχείριση της κυκλοφορίας,
• καθυστερήσεις σε έργα εκσυγχρονισμού υποδομών,
• ελλιπής διασύνδεση συστημάτων ασφαλείας,
• αργή πρόοδος στην πλήρη απόδοση διοικητικών και πολιτικών ευθυνών.

Το ερώτημα συνεπώς παραμένει, δεν αφορά μόνο το τι συνέβη το 2023, αλλά κατά πόσο η χώρα μας διαθέτει σήμερα ένα πραγματικά ασφαλές σιδηροδρομικό δίκτυο.

Η ευθύνη του Πολιτικού Συστήματος και το Κράτος Δικαίου

Η τραγωδία των Τεμπών ανέδειξε χρόνιες παθογένειες της δημόσιας διοίκησης, όπως καθυστερήσεις έργων, ελλιπή εποπτεία και ασαφή όρια ευθύνης και δυσλειτουργίες του κρατικού μηχανισμού. Το ερώτημα παραμένει κρίσιμο, κατά πόσο το πολιτικό σύστημα προχώρησε σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις ή απλώς περιορίστηκε στη διαχείριση της κρίσης.

Το διακύβευμα υπερβαίνει την κομματική αντιπαράθεση και αφορά τη λειτουργία του κράτους δικαίου, την αξιοπιστία των θεσμών και τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτείας. Πλέον τίθεται ζήτημα αξιοπιστίας του κράτους και της ποιότητας της δημοκρατίας.

Δικαιοσύνη για τους νεκρούς – Το Χρέος της Δημοκρατίας

Πίσω από αριθμούς, έρευνες, διαδικασίες και πολιτικές αντιπαραθέσεις βρίσκονται ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν και οικογένειες που συνεχίζουν να ζητούν απαντήσεις. Η κοινωνία μας δεν ζητά μόνο την τιμωρία των ενόχων, αλλά την πλήρη διαφάνεια, την αλήθεια και εκείνες τις εγγυήσεις ότι μια αντίστοιχη τραγωδία δεν θα επαναληφθεί.

Η έκβαση της δικαστικής διαδικασίας θα αποτελέσει μία κρίσιμη δοκιμασία για τη δικαιοσύνη και θα κρίνει όχι μόνο την αποτίμηση μιας εθνικής τραγωδίας, αλλά και την ίδια τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του Κράτους και των πολιτών του.

Η μνήμη των νεκρών δεν μας αφήνει σιωπηλούς, κάθε φωνή που χάθηκε εκείνη τη νύχτα απαιτεί να ακουστεί, κάθε απουσία απαιτεί απαντήσεις. Οι οικογένειες που θρηνούν περιμένουν δικαιοσύνη, και η αλήθεια παραμένει το μοναδικό μέσο για να επουλωθούν οι πληγές που άφησε πίσω της αυτή η τραγωδία.

Η Δημοκρατία μας δοκιμάζεται, δεν μπορεί να αντέξει ερωτήματα που μένουν αναπάντητα, ευθύνες που παραμένουν ασαφείς και θεσμούς που αδρανούν. Η δικαιοσύνη δεν είναι πολυτέλεια, είναι χρέος απέναντι στους ζωντανούς και στους νεκρούς, υποχρέωση που η κοινωνία μας δεν μπορεί να αγνοήσει.

«Ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον». Η Αλήθεια πρέπει να λάμψει επιτέλους. Μόνο τότε οι ψυχές που χάθηκαν θα βρουν γαλήνη, και η χώρα μας, μέσα από τους θεσμούς της, θα αποδείξει ότι η δημοκρατία της δεν είναι μια λέξη κενή, αλλά μια ζωντανή υπόσχεση, ικανή να σταθεί στο ύψος των αξιών της και να διασφαλίσει το μέλλον της.

∗ H Μίνα Μπουλέκου είναι Συγγραφέας-Αρθρογράφος, Μέλος του Ελληνικού Τμήματος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων

Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις του συντάκτη

 https://activenews.gr