Άρθρο 152 του νέου Κώδικα
Άρθρο 152 του νέου Κώδικα: Υποχρεωτικός ο «Συμπαραστάτης» με απόφαση του Ελεγκτή Νομιμότητας
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρεί, μέσα από το Άρθρο 152, να ενισχύσει έναν θεσμό που συχνά παρέμενε υποτιμημένος ή ανενεργός σε πολλούς δήμους και περιφέρειες: τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης και τον Περιφερειακό Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν θεσμό τοπικού «συνηγόρου του πολίτη», ο οποίος λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στον πολίτη και τη διοίκηση, με στόχο την αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιοίκησης, γραφειοκρατίας και διοικητικής αυθαιρεσίας.
Η φιλοσοφία του άρθρου είναι σαφής: οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν χωρίς μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, διαμεσολάβησης και λογοδοσίας απέναντι στους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Το άρθρο προβλέπει ότι στους δήμους άνω των 20.000 κατοίκων η επιλογή συμπαραστάτη είναι υποχρεωτική, ενώ στους μικρότερους δήμους είναι προαιρετική. Στις περιφέρειες ο θεσμός είναι επίσης υποχρεωτικός. Η πρόβλεψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μέχρι σήμερα πολλοί μεγάλοι δήμοι είτε δεν προχωρούσαν ποτέ σε επιλογή συμπαραστάτη είτε η διαδικασία «κολλούσε» στις πολιτικές ισορροπίες των δημοτικών συμβουλίων.
Για τον λόγο αυτό, ο νέος κώδικας εισάγει μια σημαντική αλλαγή: εάν μετά από τρεις διαδοχικές ψηφοφορίες δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, τότε ο αρμόδιος Επόπτης Νομιμότητας αποκτά τη δυνατότητα να επιλέξει ο ίδιος έναν από τους επικρατέστερους υποψηφίους. Πρόκειται για μία ρύθμιση που επιχειρεί να αποτρέψει το θεσμικό αδιέξοδο και την πολιτική αδράνεια που χαρακτήριζε αρκετές περιπτώσεις τα προηγούμενα χρόνια.
Η επιλογή του συμπαραστάτη γίνεται έπειτα από δημόσια προκήρυξη στην ιστοσελίδα του δήμου ή της περιφέρειας και αφορά πρόσωπα «εγνωσμένου κύρους και εμπειρίας». Ταυτόχρονα αποκλείονται αιρετοί, βουλευτές και γενικότερα πρόσωπα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ζητήματα πολιτικής εξάρτησης ή σύγκρουσης συμφερόντων. Ο νομοθέτης επιχειρεί έτσι να προσδώσει στον θεσμό στοιχεία ανεξαρτησίας και θεσμικής αξιοπιστίας.
Ο ρόλος του συμπαραστάτη είναι ιδιαίτερα κρίσιμος στην καθημερινή λειτουργία της αυτοδιοίκησης. Ο πολίτης ή η επιχείρηση που θεωρεί ότι αδικείται από υπηρεσία του δήμου ή της περιφέρειας μπορεί να καταθέσει επώνυμη καταγγελία για ζητήματα κακοδιοίκησης. Ο συμπαραστάτης αναλαμβάνει τότε ρόλο διαμεσολαβητή, διερευνώντας την υπόθεση και επιχειρώντας την επίλυση του προβλήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι ο συμπαραστάτης υποχρεούται να απαντά εντός τριάντα ημερών στον πολίτη για τις ενέργειες στις οποίες προχώρησε. Αυτό δημιουργεί ένα σαφές χρονοδιάγραμμα λογοδοσίας, σε μια εποχή όπου οι καθυστερήσεις στις δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν βασική πηγή δυσπιστίας των πολιτών προς το κράτος και την αυτοδιοίκηση.
Παράλληλα, ο θεσμός αποκτά ουσιαστικά εργαλεία παρέμβασης. Οι υπηρεσίες των δήμων και των περιφερειών υποχρεώνονται να παρέχουν στοιχεία και διοικητική υποστήριξη στον συμπαραστάτη, ενώ εκείνος μπορεί να διατυπώνει συστάσεις για την αποτροπή επανάληψης φαινομένων κακοδιοίκησης. Δεν πρόκειται απλώς για έναν «παρατηρητή», αλλά για έναν μηχανισμό διοικητικής πίεσης και βελτίωσης των υπηρεσιών.
Το Άρθρο 152 προσπαθεί επίσης να ενισχύσει τη δημόσια λογοδοσία. Ο συμπαραστάτης συντάσσει ετήσια έκθεση, η οποία παρουσιάζεται στο δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο κατά τον απολογισμό της αρχής και αναρτάται υποχρεωτικά στην ιστοσελίδα του δήμου ή της περιφέρειας. Μέσα από αυτές τις εκθέσεις μπορούν να αναδεικνύονται χρόνιες παθογένειες: καθυστερήσεις αδειοδοτήσεων, προβλήματα εξυπηρέτησης πολιτών, διοικητικές αστοχίες, ελλείψεις προσωπικού ή επαναλαμβανόμενα παράπονα επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η δυνατότητα του συμπαραστάτη να καταθέτει ειδικές προτάσεις βελτίωσης της διοίκησης προς τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη. Έτσι, ο θεσμός αποκτά όχι μόνο ελεγκτικό αλλά και μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα.
Παρά τα θετικά στοιχεία, το μεγάλο ερώτημα παραμένει εάν ο θεσμός θα λειτουργήσει ουσιαστικά ή θα περιοριστεί σε μια τυπική διαδικασία χωρίς πραγματική επιρροή. Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις οι συμπαραστάτες παρέμεναν χωρίς επαρκή υποστήριξη, χωρίς προσωπικό και χωρίς ουσιαστική δυνατότητα πίεσης προς τις υπηρεσίες. Επιπλέον, η πολιτική εξάρτηση από τις πλειοψηφίες των συμβουλίων δημιουργούσε συχνά ερωτήματα για την ανεξαρτησία τους.
Η νέα πρόβλεψη για παρέμβαση του Επόπτη Νομιμότητας σε περίπτωση αδυναμίας εκλογής δείχνει ότι το Υπουργείο Εσωτερικών επιθυμεί να καταστήσει τον θεσμό περισσότερο λειτουργικό και υποχρεωτικό στην πράξη. Ωστόσο, η πραγματική επιτυχία του θα εξαρτηθεί από κάτι βαθύτερο: εάν οι ίδιες οι αυτοδιοικητικές αρχές αποδεχθούν τον συμπαραστάτη ως εργαλείο βελτίωσης της διοίκησης και όχι ως έναν «ενοχλητικό ελεγκτή».
Σε μια περίοδο όπου οι πολίτες ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια, ταχύτερη εξυπηρέτηση και ουσιαστική λογοδοσία από τους δήμους και τις περιφέρειες, ο θεσμός του συμπαραστάτη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ουσιαστικούς μηχανισμούς προστασίας του δημότη απέναντι στην κακοδιοίκηση της καθημερινότητας.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.