Δημιουργείται νέος ελεγκτικός μηχανισμός του Επόπτη Νομιμότητας
Δημιουργείται νέος ελεγκτικός μηχανισμός του Επόπτη Νομιμότητας με τον νέο Κώδικα
Ένα από τα πιο κρίσιμα και πολιτικά ευαίσθητα κεφάλαια του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης αφορά το σύστημα εποπτείας και ελέγχου νομιμότητας των δήμων και των περιφερειών. Στο Βιβλίο Πέμπτο του Κώδικα περιγράφεται αναλυτικά η νέα αρχιτεκτονική της κρατικής εποπτείας μέσω της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Εποπτών Νομιμότητας και της σχέσης τους με τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις (ξεκινάει από το άρθρο 660).
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης κράτους και αυτοδιοίκησης: πόσο αυτόνομοι είναι τελικά οι δήμοι και μέχρι ποιο σημείο μπορεί το κράτος να παρεμβαίνει στις αποφάσεις τους.
Ο νέος Κώδικας προβλέπει τη λειτουργία της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ, η οποία αποτελεί τον ειδικό κρατικό μηχανισμό ελέγχου των δήμων και των περιφερειών. Στην κορυφή της υπηρεσίας βρίσκεται ο Γενικός Επόπτης Νομιμότητας ΟΤΑ, ενώ σε περιφερειακό επίπεδο λειτουργούν οι Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας ΟΤΑ (Α.Υ.Ε. ΟΤΑ), στις οποίες προΐσταται ο Επόπτης Νομιμότητας ΟΤΑ.
Ο Γενικός Επόπτης:
- συντονίζει συνολικά την υπηρεσία,
- διενεργεί αυτεπάγγελτους ελέγχους,
- συγκεντρώνει δηλώσεις σύγκρουσης συμφερόντων αιρετών,
- και αναθέτει ελέγχους στις επιμέρους υπηρεσίες εποπτείας.
Παράλληλα, οι Επόπτες Νομιμότητας:
- ελέγχουν τη νομιμότητα αποφάσεων δήμων και περιφερειών,
- εξετάζουν διοικητικές προσφυγές,
- μπορούν να ακυρώνουν αποφάσεις ΟΤΑ,
- αλλά και να αναπέμπουν πράξεις για διόρθωση ή επανεξέταση.
Σύμφωνα με το άρθρο 703 οι δήμοι και οι περιφέρειες υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τις αποφάσεις των Εποπτών και του Γενικού Επόπτη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το: Άρθρο 660, το οποίο ρυθμίζει:
- την κατανομή αρμοδιοτήτων,
- τη σχέση του Γενικού Επόπτη με τους Επόπτες,
- αλλά και τη σχέση της Υπηρεσίας Εποπτείας Νομιμότητας με τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.
Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις παραμένουν βασικός κρατικός μηχανισμός στην περιφέρεια, ασκώντας:
- δασικές αρμοδιότητες,
- πολεοδομικούς και χωροταξικούς ελέγχους,
- περιβαλλοντικές αρμοδιότητες,
- ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής,
- και γενικότερη κρατική διοίκηση.
Ωστόσο, ο νέος Κώδικας επιχειρεί να διαχωρίσει τον γενικό κρατικό μηχανισμό από τον ειδικό μηχανισμό εποπτείας της αυτοδιοίκησης, δημιουργώντας πιο εξειδικευμένη δομή ελέγχου μέσω των Εποπτών Νομιμότητας.
Παρόλα αυτά, η ουσία της κρατικής εποπτείας παραμένει ισχυρή. Οι Επόπτες μπορούν:
- να ακυρώνουν αποφάσεις,
- να ελέγχουν προϋπολογισμούς,
- να παρεμβαίνουν σε περιπτώσεις παραβίασης νομιμότητας,
- ακόμη και να συμμετέχουν σε διαδικασίες πειθαρχικού ελέγχου αιρετών.
Ο νέος Κώδικας προβλέπει σύστημα ηλεκτρονικής ανάθεσης/κατανομής των ελέγχων νομιμότητας προς τις Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας ΟΤΑ, το οποίο λειτουργεί στη λογική της τυχαίας ή αυτοματοποιημένης κατανομής — δηλαδή πρακτικά μιας μορφής «κλήρωσης».
Ο νέος θεσμός ελέγχων έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις στην αυτοδιοίκηση. Πολλοί αιρετοί θεωρούν ότι, παρά τις αναφορές στην Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτονομίας, το νέο μοντέλο διατηρεί έντονα συγκεντρωτικά χαρακτηριστικά και ενισχύει τον κρατικό έλεγχο πάνω στους δήμους και τις περιφέρειες.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του συστήματος υποστηρίζουν ότι απαιτείται ισχυρός μηχανισμός ελέγχου νομιμότητας, ιδιαίτερα σε ζητήματα δημοσίων συμβάσεων, οικονομικής διαχείρισης, πολεοδομικών αποφάσεων, και διαφάνειας.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται τελικά ένα διαχρονικό ερώτημα της ελληνικής αυτοδιοίκησης: πόσο αυτοδιοίκηση μπορεί να υπάρξει όταν ο κρατικός έλεγχος παραμένει τόσο εκτεταμένος;
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.